Israel | cultura

Cultura

Artículu principal: Cultura d'Israel
Selmana del Llibru Hebréu en Xerusalén (2005)

La cultura d'Israel ye indixebrable de la hestoria del xudaísmu y del pueblu xudíu que lu precieden. La diversidá cultural d'Israel derívase de la diversidá de la so población: xudíos de tol mundu llevaron les sos tradiciones cultural y relixosu consigo, creando un crisol de costumes y creencies de la cultura xudíu.[59] Israel ye l'únicu país del mundu onde la vida xira en redol al calendariu hebréu. El trabayu y les vacaciones escolares son determinaes poles fiestes xudíu, y el día oficial de descansu ye'l sábadu, el Shabat.[60] La importante minoría árabe d'Israel tamién dexó'l so calquier na cultura israelina n'esferes tal como l'arquiteutura,[61] música,[62] y cocina.[63]

Lliteratura

La lliteratura israelina ye principalmente la poesía y la prosa escrita en hebréu, como parte de la renacencia del hebréu como llingua falada dende mediaos del sieglu XIX, anque un pequenu espaciu de la lliteratura publicar n'otros idiomes, como l'árabe y l'inglés. Por llei, dos copies de tolos impresos publicaos n'Israel tienen de ser depositaos na Biblioteca Nacional d'Israel y na Universidá Hebrea de Xerusalén. Nel 2001, la llei foi enmendada pa incluyir grabaciones d'audiu y vídeu según tamién otros medios de comunicación non impresos.[64] Nel 2006, el 85 por cientu de los 8000 llibros treslladaos a la biblioteca taben n'hebréu.[65] La Selmana del Llibru Hebréu (en hebréu: שבוע הספר) celébrase en xunu con carauterístiques de les feries del llibru, llectures públiques y apariencies del autores israelinos por tol país. Mientres la selmana, el principal premiu lliterariu d'Israel, el Premiu Sapir, ye apurríu. En 1966 Shmuel Yosef Agnón compartió'l Premiu Nobel de Lliteratura col autor xudíu alemán Nelly Sachs.[66]

Música

Compañía de Danza Batsheva en Tel Aviv

La música israelina contién una gran variedá d'influencies procedentes de la Diáspora; música yemenita, melodíes Hasidicas, música árabe, música griega, jazz y pop rock y son toos parte de la escena musical, de la que fai bon usu d'elementos de la cultura moderna.[67][68] Los cantares populares nacionales, conocíes como Plantía:Hebréu (Shirei Eretz Israel o "Cantares de la Tierra d'Israel"), narren les esperiencies de los pioneros na construcción de la patria xudíu, Eretz Israel.[69] Ente los Israelinos de fama mundial[70] alcuéntrase la Orquesta Filarmónica d'Israel, que s'atopa n'actividá dende fai más de setenta años y anguaño realiza más de docientos conciertos cada añu.[71] Israel tamién produció munchos músicos vultables, dalgunos llograron l'estrellalgu internacional. Noa, Itzhak Perlman y Pinches Zukerman son dalgunos de los músicos nacíos n'Israel aclamaos internacionalmente; tambien destaquen Mayumana o Dana International. N'otru orde de coses, Israel participó nel Festival del Cantar d'Eurovisión casi cada añu dende 1973, ganando la competencia tres vez y dos vez foi see de la mesma.[72] Eilat entamó'l so propiu festival de música internacional, el Rede Sía Jazz Festival, cada branu dende 1987.[73]

Tamién orixinarios d'Israel son dellos intérpretes que tán adquiriendo gran relevancia na actualidá como Oren Lavie.

Teatru

Siguiendo cola tradición del Teatru yiddish en Europa oriental, Israel caltién una vibrante escena. Fundáu en 1918, el Teatru Habima en Tel Aviv, ye la más antigua compañía de teatru de repertoriu y teatru nacional.[74]

Museos

Tel Aviv, Haifa, Herzliya y Xerusalén tienen los más importantes museos d'arte, y munchos pueblos y kibutz disponen de pequenos museos. El Muséu d'Israel na so capital, Xerusalén, ye una de les más importantes instituciones culturales d'Israel,[75] onde s'agospien los manuscritos del Mar Muertu[76] xuntu con una estensa colección d'arte popular y relixosu xudíu y arte europeo.[75] El Muséu Nacional del Holocaustu, Yad Vashem, ye'l mayor agospiamientu del mundu d'archivos rellacionaos cola información sobre l'Holocaustu.[77] El Beth Hatefutsoth (Muséu de la Diáspora), nel campus de la Universidá de Tel Aviv, ye un muséu interactivo dedicáu a la hestoria de les comunidaes xudíu de tol mundu.[78] Amás de los principales los museos nes grandes ciudaes, hai bien alta calidá de espacios d'arte en munches ciudaes y kibutz. Mishkan -y'Omanut nel kibutz Ein Harod Meuhad ye'l mayor muséu d'arte nel norte del país.[79]

Other Languages
Acèh: Israèl
адыгабзэ: Исраил
Afrikaans: Israel
Alemannisch: Israel
አማርኛ: እስራኤል
aragonés: Israel
Ænglisc: Israhēl
العربية: إسرائيل
ܐܪܡܝܐ: ܐܝܣܪܐܝܠ
مصرى: اسرائيل
অসমীয়া: ইজৰাইল
azərbaycanca: İsrail
تۆرکجه: ايسرائيل
башҡортса: Израиль
Boarisch: Israel
žemaitėška: Izraelis
Bikol Central: Israel
беларуская: Ізраіль
беларуская (тарашкевіца)‎: Ізраіль
български: Израел
भोजपुरी: इजराइल
bamanankan: Israil
বাংলা: ইসরায়েল
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ইসরাইল
brezhoneg: Israel
bosanski: Izrael
буряад: Израиль
català: Israel
Chavacano de Zamboanga: Israel
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ī-sáik-liĕk
нохчийн: Израиль
Cebuano: Israel
ᏣᎳᎩ: ᎢᏏᎵᏱ
کوردی: ئیسرائیل
corsu: Israele
qırımtatarca: İsrail
čeština: Izrael
kaszëbsczi: Izrael
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Їꙁдраил҄ь
Чӑвашла: Израиль
Cymraeg: Israel
dansk: Israel
Deutsch: Israel
Zazaki: İsrail
dolnoserbski: Israel
डोटेली: इजरायल
ދިވެހިބަސް: އިސްރާއީލު
Ελληνικά: Ισραήλ
English: Israel
Esperanto: Israelo
español: Israel
eesti: Iisrael
euskara: Israel
estremeñu: Israel
فارسی: اسرائیل
suomi: Israel
Võro: Iisrael
Na Vosa Vakaviti: Isireli
føroyskt: Ísrael
français: Israël
arpetan: Israèl
Nordfriisk: Israel
Frysk: Israel
Gaeilge: Iosrael
Gagauz: İsrail
贛語: 以色列
Gàidhlig: Iosrael
galego: Israel
Avañe'ẽ: Israel
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: इस्राएल
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌹𐍃𐍂𐌰𐌴𐌻
ગુજરાતી: ઈઝરાયલ
Gaelg: Israel
Hausa: Isra'ila
客家語/Hak-kâ-ngî: Yî-set-lie̍t
Hawaiʻi: ʻIseraʻela
עברית: ישראל
हिन्दी: इज़राइल
Fiji Hindi: Israel
hrvatski: Izrael
hornjoserbsce: Israel
Kreyòl ayisyen: Izrayèl
magyar: Izrael
Հայերեն: Իսրայել
interlingua: Israel
Bahasa Indonesia: Israel
Interlingue: Israel
Igbo: Israel
Ilokano: Israel
Ido: Israel
íslenska: Ísrael
italiano: Israele
日本語: イスラエル
Patois: Izrel
la .lojban.: brogu'e
Basa Jawa: Israèl
ქართული: ისრაელი
Qaraqalpaqsha: İzrail
Taqbaylit: Israyil
Адыгэбзэ: Исраел
Kabɩyɛ: Izrɛɛlɩ
Kongo: Israel
Gĩkũyũ: Israel
қазақша: Израиль
kalaallisut: Israel
ភាសាខ្មែរ: អ៊ីស្រាអែល
ಕನ್ನಡ: ಇಸ್ರೇಲ್
한국어: 이스라엘
Перем Коми: Исраэль
Ripoarisch: Israel
kurdî: Îsraêl
коми: Израиль
kernowek: Ysrael
Кыргызча: Асрайыл
Latina: Israël
Ladino: Israel
Lëtzebuergesch: Israel
лезги: Израиль
Lingua Franca Nova: Israel
Limburgs: Israël
Ligure: Isræ
lumbaart: Israel
lingála: Israel
لۊری شومالی: إسرائيل
lietuvių: Izraelis
latviešu: Izraēla
मैथिली: इजरायल
мокшень: Израиль
Malagasy: Isiraely
Māori: Iharaira
македонски: Израел
മലയാളം: ഇസ്രയേൽ
монгол: Израиль
मराठी: इस्रायल
Bahasa Melayu: Israel
Malti: Iżrael
Mirandés: Eisrael
မြန်မာဘာသာ: အစ္စရေးနိုင်ငံ
مازِرونی: اسرائیل
Dorerin Naoero: Iteraer
Nāhuatl: Israel
Napulitano: Israele
Plattdüütsch: Israel
Nedersaksies: Israël
नेपाली: इजरायल
नेपाल भाषा: इजरायल
Nederlands: Israël
norsk nynorsk: Israel
norsk: Israel
Novial: Israel
Sesotho sa Leboa: Israel
occitan: Israèl
Livvinkarjala: Izrail
Oromoo: Isiraa'el
ଓଡ଼ିଆ: ଇସ୍ରାଏଲ
Ирон: Израиль
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਜ਼ਰਾਇਲ
Kapampangan: Israel
Papiamentu: Israel
Pälzisch: Israel
पालि: इस्रैल
Norfuk / Pitkern: Esrail
polski: Izrael
Piemontèis: Israel
پنجابی: اسرائیل
Ποντιακά: Ισραήλ
پښتو: اسرائيل
português: Israel
Runa Simi: Israyil
Romani: Israel
română: Israel
armãneashti: Israel
tarandíne: Isdraele
русский: Израиль
русиньскый: Ізраіль
Kinyarwanda: Isirayeli
संस्कृतम्: इजराइल
саха тыла: Исраил
sardu: Israele
sicilianu: Israeli
Scots: Israel
davvisámegiella: Israel
srpskohrvatski / српскохрватски: Izrael
Simple English: Israel
slovenčina: Izrael
slovenščina: Izrael
Gagana Samoa: Isalaeru
chiShona: Israel
Soomaaliga: Israaiil
shqip: Izraeli
српски / srpski: Израел
Sranantongo: Israel
SiSwati: Ka-Israyeli
Seeltersk: Israel
Basa Sunda: Israél
svenska: Israel
Kiswahili: Israel
ślůnski: Izrael
தமிழ்: இசுரேல்
ತುಳು: ಇಸ್ರೇಲ್
తెలుగు: ఇజ్రాయిల్
tetun: Izraél
тоҷикӣ: Исроил
Türkmençe: Ysraýyl
Tagalog: Israel
Tok Pisin: Israel
Türkçe: İsrail
татарча/tatarça: Исраил
chiTumbuka: Israel
удмурт: Израиль
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىسرائىلىيە
українська: Ізраїль
اردو: اسرائیل
oʻzbekcha/ўзбекча: Isroil
vèneto: Israełe
vepsän kel’: Izrail'
Tiếng Việt: Israel
West-Vlams: Israël
Volapük: Yisraelän
Winaray: Israel
Wolof: Israayil
吴语: 以色列
მარგალური: ისრაელი
ייִדיש: ישראל
Yorùbá: Ísráẹ́lì
Vahcuengh: Israel
Zeêuws: Israël
中文: 以色列
文言: 以色列
Bân-lâm-gú: Í-sek-lia̍t
粵語: 以色列
isiZulu: Isreyili