President | presidentskap in verskillende regeringsvorme

Presidentskap in verskillende regeringsvorme

Presidensiële stelsel

In die presidensiële stelsel van regering geld die algemene geval waar die president die rol van regeringsleier en staatshoof vervul. In Suid-Afrika staan die regeringsleier en staatshoof sedert 1994 bekend as 'n president. Voorheen (1961–1994) was die amp bekend as die staatspresident. Die VSA en meeste lande in Latyns-Amerika volg ook hierdie stelsel.

Parlementêre stelsel

Ander state het 'n parlementêre stelsel van regering waar die president slegs die staatshoof is en die Eerste Minister die hoof van die regering is. Lande met sulke stelsels is Namibië, Finland, Duitsland, Indië, Ierland, Israel, Italië en Singapoer. Die president in 'n parlementêre stelsel vervul dus primêr 'n seremoniële rol.

"President van die regering" in parlementêre stelsels is 'n titel wat soms gebruik word vir die hoof van die regering, nie van die land nie. Die titel "president" word dus gebruik in die tradisionele betekenis van "voorsitter van die kabinet". Om verwarring te voorkom word daar soms internasionaal na sulke "presidente" eenvoudig verwys as eerste ministers. Daar is dan gewoonlik 'n aparte staatshoof wat as president of monarg dien.

Semi-presidensiële stelsel

'n Derde stelsel is die semi-presidensiële stelsel, ook bekend as die Franse stelsel, waarin daar ook 'n president en 'n eerste minister is. Anders as met die parlementêre stelsel kan die president noemenswaardige dag-tot-dag mag hê. Die verhouding tussen die president en die eerste minister kan grootliks afhang van die politieke samestelling van die nasionale vergadering, wat bepaal van watter politieke party die eerste minister aangestel moet word deur die president. Hierdie stelsel kan gesien word as 'n kombinasie van die presidensiële en parlementêre stelsels en is ontwikkel aan die begin van die Vyfde Republiek van Frankryk deur Charles de Gaulle. Verder word dit ook gebruik in Rusland, Sri Lanka en ander post-koloniale lande wat die Franse model nagemaak het.

Gesamentlike presidentskap

Slegs 'n klein minderheid van moderne republieke het nie 'n enkele staatshoof nie, byvoorbeeld:

  • Switserland, waar die leierskap van die staat gesamentlik gevestig is in 'n federale raad van sewe lede. Daar is wel 'n president wat lid is van hierdie raad soos gekies deur die algemene vergadering (parlement) vir 'n jaar; die president is bloot primus inter pares (eerste onder gelykes). Hierdie president word egter internasionaal as staatshoof hanteer.
  • Bosnië en Herzegowina, wat 'n drie-lid presidentskap het. Die aanstelling van president roteer tussen die drie lede.
  • San Marino, met twee Capitano Regente.
Other Languages
አማርኛ: ፕሬዝዳንት
aragonés: President
Ænglisc: Foresittend
العربية: رئيس
asturianu: Presidente
azərbaycanca: Prezident
беларуская: Прэзідэнт
беларуская (тарашкевіца)‎: Прэзыдэнт
български: Президент
भोजपुरी: राष्‍ट्रपति
bamanankan: Jamanatigi
brezhoneg: Prezidant
bosanski: Predsjednik
català: President
Chavacano de Zamboanga: Presidente
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cūng-tūng
нохчийн: Президент
čeština: Prezident
Чӑвашла: Президент
Cymraeg: Arlywydd
dansk: Præsident
Ελληνικά: Πρόεδρος
English: President
Esperanto: Prezidanto
español: Presidente
eesti: President
euskara: Lehendakari
français: Président
Nordfriisk: President
Frysk: Presidint
Gaeilge: Uachtarán
贛語: 總統
galego: Presidencia
客家語/Hak-kâ-ngî: Chúng-thúng
עברית: נשיא
हिन्दी: राष्ट्रपति
hrvatski: Predsjednik
hornjoserbsce: Prezident
Kreyòl ayisyen: Prezidan
magyar: Elnök
հայերեն: Նախագահ
interlingua: Presidente
Bahasa Indonesia: Presiden
Ilokano: Presidente
íslenska: Forseti
italiano: Presidente
日本語: 大統領
Basa Jawa: Présidhèn
ქართული: პრეზიდენტი
қазақша: Президент
한국어: 대통령
къарачай-малкъар: Президент
kurdî: Serokkomar
Кыргызча: Президент
Latina: Praeses
Limburgs: President
lingála: Prezidá
lietuvių: Prezidentas
latviešu: Prezidents
Basa Banyumasan: Presiden
олык марий: Президент
മലയാളം: പ്രസിഡന്റ്
Bahasa Melayu: Presiden
नेपाली: राष्ट्रपति
Nederlands: President
norsk nynorsk: President
norsk: President
occitan: President
ਪੰਜਾਬੀ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
polski: Prezydent
پنجابی: صدر
پښتو: ولسمشر
português: Presidente
Runa Simi: Umalliq
română: Președinte
русский: Президент
русиньскый: Презідент
саха тыла: Бэрэсидьиэн
Scots: Preses
srpskohrvatski / српскохрватски: Predsjednik
Simple English: President
slovenčina: Prezident
slovenščina: Predsednik
Gagana Samoa: Peresitene
Soomaaliga: Madaxweyne
српски / srpski: Председник
svenska: President
Kiswahili: Rais
తెలుగు: అధ్యక్షుడు
тоҷикӣ: Президент
Türkmençe: Prezident
Tagalog: Pangulo
Türkçe: Başkan
татарча/tatarça: Президент
удмурт: Президент
українська: Президент
oʻzbekcha/ўзбекча: Prezident
vèneto: Presidente
Tiếng Việt: Tổng thống
Winaray: Mangulo
吴语: 总统
მარგალური: პრეზიდენტი
ייִדיש: פרעזידענט
Yorùbá: Ààrẹ
中文: 總統
文言: 總統
Bân-lâm-gú: Chóng-thóng
粵語: 總統