Kiswahili

Maeneo yenye wasemaji wa Kiswahili

Kiswahili ni lugha ya Kibantu yenye misamiati mingi ya Kiarabu (30%), lakini sasa ya Kiingereza pia (10%), inayozungumzwa katika eneo kubwa la Afrika ya Mashariki.

Lugha hii ina utajiri mkubwa wa misamiati, misemo, methali, ma shairi, ma fumbo, vitendawili na nyimbo. Kiswahili hutumika kufundishia shuleni na kuna vitabu vingi vilivyotungwa kwa kutumia lugha hiyo, vikiwa pamoja na vile vya hadithi, hekaya au riwaya.

Historia ya lugha

Makala kuu ya: Historia ya Kiswahili
Kiswahili kilianza kuandikwa kwa herufi za Kiarabu pekee kwa karne nyingi: "Huu ni ukumbusho wa askari wenyeji Waafrika waliopigania katika Vita Kuu..." (Matini kwenye Sanamu ya Askari, Dar es Salaam)

Lugha ilianza takriban miaka 800-1000 iliyopita katika mazingira ya vituo vya biashara vya pwani ambako wafanyabiashara kutoka Uarabuni, Uajemi na Uhindi walikutana na wenyeji Waafrika. Lugha kuu ya kimataifa ya biashara hiyo ilikuwa Kiarabu.

Inaonekana ya kwamba lugha mpya ilijitokeza wakati wenyeji wa pwani, waliokuwa wasemaji wa lugha za Kibantu, walipopokea maneno mengi hasa ya Kiarabu katika mawasiliano yao. Kwa hiyo msingi wa Kiswahili ni sarufi na msamiati wa Kibantu pamoja na maneno mengi ya Kiarabu. Imekadiriwa ya kwamba karibu theluthi moja ya maneno ya Kiswahili yana asili ya Kiarabu.

Kando ya Kiarabu toka zamani pia kuna athira ya lugha mbalimbali kama Kiajemi, Kihindi na Kireno.

Kuanzia karne ya 20 hadi sasa maneno mengi yamepokewa kutoka Kiingereza, na katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Kifaransa, lakini pia kutoka lugha nyingine, Kiarabu kikiwa mojawapo.

Kwa karne nyingi iliandikwa kwa herufi za Kiarabu (سواحلي sawaHili au لغة سواحيلية lugha sawaHiliya).

Sarufi ya kwanza pamoja na kamusi iliandikwa mwaka 1848 na Dr. Ludwig Krapf huko Rabai Mpya / Mombasa.

Kiswahili kilikuwa na lahaja nyingi kutokana na lugha mbalimbali za Kibantu zilizochangia katika eneo husika.

Tangu karne ya 19 lugha ilianza kuenea barani kwa njia ya biashara.

Wakati wa ukoloni wa Uingereza lugha ilisanifishwa na Kamati ya kimaeneo ya lugha ya Kiswahili kwenye msingi wa lahaja ya Unguja.

Other Languages
Afrikaans: Swahili
Alemannisch: Swahili (Sprache)
አማርኛ: ስዋሂሊ
aragonés: Idioma swahili
العربية: لغة سواحلية
مصرى: سواحيلى
asturianu: Suaḥili
azərbaycanca: Suahili
башҡортса: Суахили теле
Boarisch: Swahili
Bikol Central: Swahili
беларуская: Суахілі
беларуская (тарашкевіца)‎: Суахілі
български: Суахили
brezhoneg: Swahileg
bosanski: Svahili (jezik)
català: Suahili
нохчийн: Суахили
čeština: Svahilština
Cymraeg: Swahili
Zazaki: Swahili
dolnoserbski: Swahilšćina
Esperanto: Svahila lingvo
español: Idioma suajili
euskara: Swahili
føroyskt: Swahiliskt mál
français: Swahili
Nordfriisk: Swahili
Gaeilge: An Svahaílis
Gaelg: Swahilish
客家語/Hak-kâ-ngî: Swahili-ngî
עברית: סווהילי
Fiji Hindi: Swahili bhasa
hornjoserbsce: Swahilšćina
Հայերեն: Սվահիլի
interlingua: Lingua swahili
Bahasa Indonesia: Bahasa Swahili
íslenska: Svahílí
italiano: Lingua swahili
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᔅᕙᐦᐃᓕᑐᑦ
日本語: スワヒリ語
Basa Jawa: Basa Swahili
ქართული: სუაჰილი ენა
Адыгэбзэ: Суахили
Kongo: Kiswahili
қазақша: Суахили
kalaallisut: Swahilimiutut
한국어: 스와힐리어
Limburgs: Swahili
lingála: Kiswahíli
lietuvių: Suahilių kalba
latgaļu: Svahili volūda
latviešu: Svahili
Malagasy: Fiteny soahily
Māori: Reo Swahili
македонски: Свахилски јазик
монгол: Свахили хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Swahili
Nedersaksies: Swahili
नेपाल भाषा: स्वाहिली भाषा
Nederlands: Swahili (taal)
norsk nynorsk: Swahili
norsk: Swahili
Novial: Swahilum
Sesotho sa Leboa: Seswahili
occitan: Swahili
Ирон: Суахили
Papiamentu: Swahili (lenga)
polski: Suahili
پنجابی: سواحلی
português: Língua suaíli
Runa Simi: Swahili simi
română: Limba swahili
tarandíne: Lènga swahili
русский: Суахили
русиньскый: Свагілі
Kinyarwanda: Igiswahili
саха тыла: Суаhили
sicilianu: Lingua swahili
srpskohrvatski / српскохрватски: Svahili
Simple English: Swahili language
slovenčina: Swahilčina
slovenščina: Svahili
Soomaaliga: Af-Sawaaxili
српски / srpski: Свахили (језик)
Basa Sunda: Basa Swahili
svenska: Swahili
Türkçe: Svahili
татарча/tatarça: Суахили
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: سۋاھىلىچە
українська: Суахілі
oʻzbekcha/ўзбекча: Suaxili tili
Tiếng Việt: Tiếng Swahili
walon: Suwahili
Winaray: Swinahili
Wolof: Kiswahili
მარგალური: სუაჰილი ნინა
ייִדיש: סוואהילי
Vahcuengh: Vah Swahili
Bân-lâm-gú: Swahili-gí