Kipanya

Kipanya
Kipanya-nyumbani
Kipanya-nyumbani
Uainishaji wa kisayansi
Himaya:Animalia (Wanyama)
Faila:Chordata (Wanyama wenye ugwe wa neva mgongoni)
Nusufaila:Vertebrata (Wanyama wenye uti wa mgongo)
Ngeli:Mamalia (Wanyama wenye viwele wanaonyonyesha wadogo wao)
Oda:Rodentia (Wanyama wagugunaji)
Familia ya juu:Muroidea (Wanyama kama panya)
Familia:Muridae (Wanyama walio na mnasaba na panya)
Nusufamilia:Murinae
Jenasi:Mus
Linnaeus, 1758
Spishi:Angalia katiba
Vipanya wa mwituni (field mouse)

Kutoka Wikipedia, ensaiklopidia huru

Kipanya hupatikana katika oda ya wagugunaji (Rodentia). Spishi inayofahamika sana ni kipanya-nyumbani (Mus musculus). Pia ni mfugo maalum. Kwenye maeneo mengine, vipanya huwa maarufu. Wagugunaji hawa huliwa na ndege wakubwa kama vile vipanga na kozi. Wanafahamika kwa kuhamia makazi ya watu kutafuta chakula na makazi yao.Japo wakifugwa vipanya hawa huweza kuishi kwa miaka miwili na nusu, kwa kawaida vipanya huishi kwa wastani wa miezi minne huko porini, kumpakakana na kuwinda mara kwa mara. Jamii za paka, mbwa-mwitu, bweha, ndege mbua, nyoka na hata jamii fulani za artropoda huwawinda sana vipanya. Hata hivyo humpakakana uwezo wao mkubwa wa kuishi mazingira mbalimbali, vipanya huonwa kuwa ndio jamii ya pili kuishi duniani yenye uwezo mkubwa wa kudumu mazingira baada ya binadamu.

Vipanya huweza kuwa waharibifu, kwa kula na kuharibu mazao[1], kusababisha uharifu wa vifaa na kusambaza magonjwa kupitia vijidudu vyao na kinyesi chao[2].Kimsingi vipanya ni wanyama wa usiku na hufidia uwezo wao wa kuona kidogo kwa uwezo wao maridadi wa kunusa na kusikia vizuri katika kupata chakula na kuwatambua maadui zao. [3] Vipanya na wenzao panya ndio hasa chachu ya kuanza kufugwa kwa paka ambao kusudi lao ni kuwinda panya hao.


Other Languages
Afrikaans: Muis
Alemannisch: Mäuse
አማርኛ: ትንሽ አይጥ
Ænglisc: Mūs
العربية: فأر
ܐܪܡܝܐ: ܥܘܩܒܪܐ
অসমীয়া: নিগনি
asturianu: Mur
Atikamekw: Apikocic
Aymar aru: Achaku
azərbaycanca: Ev siçanı (cins)
žemaitėška: Pelie
български: Домашни мишки
བོད་ཡིག: ཙི་ཙི།
bosanski: Miš
català: Ratolí
Cebuano: Ilaga
Tsetsêhestâhese: Hóhkeehe
کوردی: مشک
čeština: Myš
Cymraeg: Llygoden
Deutsch: Mäuse
Ελληνικά: Ποντικός
English: Mus (genus)
Esperanto: Muso (besto)
español: Mus (animal)
eesti: Hiir
euskara: Mus (generoa)
فارسی: موش
suomi: Kotihiiret
Võro: Hiir
føroyskt: Mús
français: Mus (genre)
Nordfriisk: Echt müsen
Gaeilge: Luch
Gàidhlig: Luch
Gaelg: Lugh
עברית: עכבר
हिन्दी: मूषक
hrvatski: Miševi
hornjoserbsce: Myše
magyar: Mus
Ido: Muso
íslenska: Mús
italiano: Mus (zoologia)
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᕕᙵᖅ
Kongo: Ditutu
қазақша: Тышқандар
ಕನ್ನಡ: ಇಲಿ
한국어: 생쥐속
Latina: Mus (genus)
Ladino: Raton
Lingua Franca Nova: Mus
lingála: Mpóko
lietuvių: Naminės pelės
latviešu: Peles
मराठी: उंदीर
Bahasa Melayu: Mencit
эрзянь: Чеерь
مازِرونی: گل
Nāhuatl: Quimichin
Nederlands: Mus (geslacht)
norsk nynorsk: Slekta Mus
Sesotho sa Leboa: Legotlo
Diné bizaad: Naʼastsʼǫǫsí
occitan: Garri
ਪੰਜਾਬੀ: ਚੂਹਾ
polski: Mysz
پنجابی: چوآ
português: Mus
Runa Simi: Ukucha
română: Șoarece
armãneashti: Șoaricu
русский: Домовые мыши
русиньскый: Мышь
саха тыла: Кутуйах
sicilianu: Surci
Scots: Moose
srpskohrvatski / српскохрватски: Miš
Simple English: Mouse
slovenčina: Mus (rod)
slovenščina: Miš
chiShona: Mbeva
shqip: Miu
српски / srpski: Миш
Basa Sunda: Beurit
svenska: Möss
தமிழ்: சுண்டெலி
తెలుగు: చిట్టెలుక
тоҷикӣ: Муш
Tagalog: Bubuwit
Türkçe: Fare
українська: Миша
اردو: چوہا
oʻzbekcha/ўзбекча: Sichqonlar
Tiếng Việt: Chuột nhắt
West-Vlams: Muus
Winaray: Mus (genus)
Wolof: Jinax
吴语: 小鼠
ייִדיש: מויז
中文: 小鼠属
Bân-lâm-gú: Mus
粵語: 鼠屬