Dimenshia

Dementia
Mwainisho na taarifa za nje
Comparison of a normal aged brain (left) and the brain of a person with Alzheimer's (right). Differential characteristics are pointed out.
ICD-1000.-07.
ICD-9290-294
DiseasesDB29283
MedlinePlus000739
MeSHD003704

Dimenshia ni kategoria pana ya magonjwa ya ubongo yanayosababisha upunguaji wa muda mrefu na mara kwa mara wa polepole katika uwezo wa kufikiria na kukumbuka kiasi kwamba utendakazi wa kawaida wa mtu unaathiriwa.[1] Dalili zingine zinazotokea sana ni matatizo ya kihisia, matatizo ya lugha, na upungufu katika motisha.[1][2] Ufahamu wa mtu hauathiriwi.[1] Ili utambuzi uweze kufaulu, ni lazima kuwe na mabadiliko kutoka kwa utendakazi wa kawaida wa akili ya mtu na upungufu mkubwa kuliko utokanao na kuzeeka.[1][3] Magonjwa haya pia yana athari kubwa kwa watunzaji wa mtu.[1]

Kisababishi, utambuzi, uzuiaji

Aina inayopatikana sana ya dimenshia ni ugonjwa wa Alzheimer unaochangia asilimia 50 hadi 70 ya visa. Aina zingine zinazopatikana sana ni dimenshia ya mishipa (asilimia 25), dimenshia ya Lewy body (asilimia 15), na dimenshia ya muda ya upande wa mbele.[1][2] Visababishi visivyopatikana sana ni hidrosefalasi ya shinikizo la kawaida, ugonjwa wa Parkinson, kaswende, na ugonjwa wa Creutzfeldt–Jakob miongoni mwa vingine.[4] Zaidi ya aina moja ya dimenshia zinaweza kuwa kwa mtu mmoja.[1] Kiasi kidogo cha visa huathiri familia.[5] Katika DSM-5, dimenshia iliainishwa upya kama tatizo la neva tambuzi, na viwango tofauti vya ukali.[6] Utambuzi hutegemea historia ya maradhi hayo na uchunguzi wa utambuzi kwa picha za mwanga wa kitabibu na vipimo vya damu kuondoa visababishi vingine vinavyoweza kuwepo.[7] Uchunguzi mdogo wa hali ya akili ni kipimo cha ufahamu kinachotumika sana.[2] Juhudi za kuzuia dimenshia ni kujaribu kupunguza visababishi vya hatari kama vile shinikizo la juu la damu, kuvuta, kisukari na unene.[1] Uchujaji umma kwa jumla kwa ugonjwa huu haupendekezwi.[8]

Other Languages
Alemannisch: Demenz
العربية: خرف
azərbaycanca: Demensiya
беларуская: Дэменцыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Дэмэнцыя
български: Деменция
bosanski: Demencija
català: Demència
čeština: Demence
Cymraeg: Gorddryswch
dansk: Demens
Deutsch: Demenz
Zazaki: Demans
Ελληνικά: Άνοια
English: Dementia
Esperanto: Demenco
español: Demencia
eesti: Dementsus
euskara: Dementzia
فارسی: زوال عقل
suomi: Dementia
français: Démence
Frysk: Demintens
Gaeilge: Néaltrú
galego: Demencia
Avañe'ẽ: Tarova
ગુજરાતી: ડિમેન્શિયા
עברית: שיטיון
hrvatski: Demencija
magyar: Demencia
Հայերեն: Մարազմ
Bahasa Indonesia: Demensia
italiano: Demenza
日本語: 認知症
қазақша: Алжу
한국어: 치매
kurdî: Demenza
Latina: Dementia
Lëtzebuergesch: Demenz
Limburgs: Verkiensje
lietuvių: Silpnaprotystė
latviešu: Plānprātība
македонски: Деменција
മലയാളം: മേധാക്ഷയം
Bahasa Melayu: Demensia
Malti: Demenzja
Nederlands: Dementie
norsk: Demens
polski: Otępienie
پښتو: عقل زوال
português: Demência
русский: Деменция
sicilianu: Demenza
Scots: Dementia
srpskohrvatski / српскохрватски: Demencija
Simple English: Dementia
slovenčina: Demencia
slovenščina: Demenca
Soomaaliga: Xusuusla'aanta
shqip: Demenca
српски / srpski: Деменција
Basa Sunda: Déménsia
svenska: Demens
தமிழ்: மறதிநோய்
Tagalog: Demensiya
Türkçe: Demans
українська: Деменція
اردو: زوال عقل
Tiếng Việt: Suy giảm trí nhớ
Vahcuengh: Binghfatmwnh
中文: 失智症
粵語: 痴呆