Italia
English: Italy

Repubblica italiana
Républik Italia
Bandéra Italia Jata Italia
Lagu
Il Canto degli Italiani  
Lagu Rahayat Italia

Italia  (héjo kolot)

– di buana Éropa  (héjo & kulawu kolot)
– di Uni Éropa  (héjo)  —  [Legenda]

Ibu kota
(jeung kota panggedéna)
41°54′N 12°29′E
Basa resmi Italia[1]
Pamaréntah Républik parleménter kahijian
 -  Présidén Giorgio Napolitano
 -  Perdana Menteri Enrico Letta
Pawangunan
 -  Pangahijian 17 Maret 1861 
 -  Républik 2 Juni 1946 
 Uni Éropa 25 Maret 1957]] (salah sahiji pawangun)
 -  Cai (%) 2,4
Populasi
 -  Perkiraan  Novémber 2010 60.605.053[2] (ka-23)
 -  Sénsus 2001 56.995.744 
GDP (PPP) Perkiraan 2010
 -  Total $1,771 triliun[3] 
 -  Per kapita $29.417[3] 
GDP (nominal) Perkiraan 2010
 -  Total $2,036 triliun[3] 
 -  Per kapita $33.828[3] 
Gini? (2006) 32[4] 
HDI (2010) Green Arrow Up Darker.svg 0.854[5] (amat tinggi) (ka-23)
Mata uang Euro (€)2 (EUR)
Zona wanci CET (UTC+1)
 -  Usum panas (DST) CEST (UTC+2)
TLD Internét .it3
Kode telepon +394
1 Basa Perancis resmi di Lebak Aosta; Basa Slovénia resmi di Propinsi Trieste jeung Gorizia; Basa Jérman jeung Latin resmi di Propinsi Bolzano-Bozen.
2 Saméméh 2002, Lira Italia. Euro ditarima di Campione d'Italia, tapi mata uang resmi di ditu nya éta Franc Swiss.[6]
3 Domain .eu ogé dianggo.
4 Lamun rék nelepon ka Campione d'Italia, kedah nganggo kode telepon Swiss (+41).

Italia (Basa Itali: Italia), ngaran resmi: Républik Italia (Basa Itali: Repubblica italiana[7]), nyaéta hiji nagara di Éropa kidul nu kawangun ti hiji samenanjung jeung dua pulo gedé di Laut Tengah: Sisilia jeung Sardinia. Italia tepung wates jeung Perancis, Swiss, Austria, jeung Slovénia. Nagara San Marino jeung Vatikan mangrupa énklave dina wewengkon Italia, samentara Campione d'Italia mangrupa éksklaf Italia di Swiss. Nagara Italia kaasup wewengkon saluas 301.338 km² (116.347 mil²) nu dipangaruhan ku iklim sedeng. Kalawan jumlah padumuk 60,4 yuta, Italia mangrupa nagara nu jumlah padumukna panglobana kagenep di Éropa, jeung pangpadetna ka-23 di dunya.

[8]

Saenggeus labuhna Romawi, Italia meupeus kana nagara-nagara leutik (kawas Karajaan Sardinia jeung Kadipatén Milan), tapi nagri ini dihijikeun dina taun 1861,[9] saenggeus lumangsungna période karusuhan nu kakenal kalawan istilah "Il Risorgimento" ("Kabangkitan"). Dina ahir abad ka-19, dina Perang Dunya I jeung Perang Dunya II, Italia ngajajah Libya, Éritrea, Somalia, Éthiopia, Albania, Rhodes, Dodecanese, jeung konsési di Tianjin, Cina.[10] Kiwari Italia miboga laku penting dina budaya, diplomasi, jeung militér Éropa jeung dunya, janten Italia mangrupa salah sahiji kakiatan régional.[11][12][13][14]

Étimologi

Loba pimikiran ahli sajarah jeung linguistik ngeunaan étimologi ngaran "Italia".[15] Dumasar kana salah sahiji panerangan nu leuwih umum, istilah Italia (ti basa Latin: Italia),[16] dipinjem liwat basa Yunani ti istilah basa Oscan, Víteliú, nu hartina "lemah énéng" (cf. Lat vitulus "énéng", Umb vitlo "énéng").[17] Sapi mangrupa lambang séké-séké Italia kidul jeung mindeng digambarkeun neunggar ajag Romawi minangka lambang embungeun méré kamerdékaan Italia. Salian ti éta, aya ogé legénda, yén Italia dingaranan ti inohong nu namina Italus.[18][19][20]

Ngaran Italia awalna ngan digunakeun pikeun sabagian wewengkon nu ayeuna ngaranna Italia Kidul (dumasar kana Antiochus ti Syracuse, di bagian kidul samenanjung Bruttium). Tapi, dina masa Antiochus, istilah Oenotria jeung Italia mangrupa sinonim, jeung ngaran éta ogé digunakeun pikeun kalobaan Lucania. Saterusna, urang Yunani biasa nyebut "Italia" pikeun wewengkon nu leuwih lega, tapi baru dina wanci panalukan Romawi istilah éta bener-bener ngasupkeun sakabéh samenanjung.[21]MA CHE LINGUA éé??

Sajarah

Hasil pangalian di sakabéh Italia nunjukkeun yén manusa modérn geus aya ti jaman Paléolitik, kira-kira 200.000 taun baheula.[22]

Wewengkon

Italia dibagi kana 20 wewengkon (regioni, tunggal: regione); lima di antarana miboga status otonomi husus, ditandaan ku *:

  • Abruzzo
  • Basilicata
  • Calabria
  • Campania
  • Emilia-Romagna
  • Friuli-Venezia Giulia *
  • Lazio
  • Liguria
  • Lombardia
  • Marche
  • Molise
  • Piemonte
  • Puglia
  • Sardinia (Sardegna) *
  • Sisilia (Sicilia) *
  • Toscana
  • Trentino-Alto Adige *
  • Umbria
  • Valle d'Aosta *
  • Veneto

Géografi

Crystal Clear app xmag.svg
 Artikel utama: Géografi Italia.

Italia kawangun ti samenanjung gedé nu manjang ka Laut Méditérania, bareng jeung dua pulo gedéna, Sisilia jeung Sardinia. Di wétan-kalér nyaéta Laut Adriatik, di tenggara Laut Ionia, teras Laut Tirenia di kulon-kidul jeung Laut Liguria di kulon-kalér.

Pagunungan Apennina minangka tulang tukang samenanjung ieu, manjang ka arah kulon-kalér nepi ka ngagabung jeung Alpen, barisan pagunungan nu ngawangun lengkungan nu ngawatesan Italia di sisi kalér. Di wewengkon ieu ogé dipanggihan dataran alluvial gedé, dataran Po-Venesia, nu dialiran ku Walungan Po kalawan loba anak walunganna ngalir ti Alpen, Apennina, jeung Dolomites. Walungan kondang nu séjén kaasup Tiber, Adige, jeung Arno.

Titik pangluhurna nyaéta Gunung Blanc (Monte Bianco) dina 4.810 m. Sanajan kitu, Italia biasana leuwih dipatalikeun jeung dua gunung api nu katelah: Vésuvius deukeut Napoli jeung Étna di Sisilia.

Démografi

Crystal Clear app xmag.svg
 Artikel utama: Démografi Italia.

Padumuk Italia kalobaannana ngagem agama jeung ngagunakeun basa nu sami tapi kalawan budaya, ékonomi, jeung politik nu rupa-rupa. Italia miboga kapadetan padumuk panggedéna kalima di Éropa kalawan 196 padumuk per kilométer pasagi. Grup minoritas padumuk asli leutik jumlahna.

Sanajan Katolik Roma mangrupa agama mayoritas (85% nu babar di Italia umumna agamana Katholik), aya sababraha komunitas nu mangrupa bagian Garéja Protéstan, jeung ogé Bené Roma nu geus ngalaksanakeun Judaisme di Italia dina rébuan taun. Jeung aya ogé komunitas imigran Muslim.

Tempo ogé

  • Anoia
  • Daptar tokoh Italia
  • Basisir Amalfi
  • Hubungan luar nagri Italia
  • Islam di Italia
  • Daptar Univérsitas di Italia
  • Militér Italia
  • Pariwisata di Italia
  • Transportasi di Italia
  • Mafia
  • Vespa

Catetan suku

  1. "Ethnologue report". Ethnologue.com. Diakses tanggal 30-10-2010. 
  2. (It.) "Monthly demographic balance: January–November 2010" (PDF). Istat. 28-03-2011. Diakses tanggal 2 April 2011. 
  3. a b c d "World Economic Outlook Database, October 2010". International Monetary Fund. Diakses tanggal 20-02-2011. 
  4. "Distribution of family income – Gini index". CIA – The World Factbook. Diakses tanggal 9-07-2010. 
  5. "Human Development Report 2010" (PDF). United Nations. 2010. Diakses tanggal 5-11-2010. 
  6. "Comune di Campione d'Italia". Comune.campione-d-italia.co.it. 14-07-2010. Diakses tanggal 30-10-2010. 
  7. Di Italia, basa-basa séjén ogé diakuaan salaku basa wewengkon dina Piagam Basa Régional jeung Wewengkon Éropa. Ngaran resmi nagara Italia dina sakabéh basa-basa éta nya éta:
    • basa Émiliano-Romagnolo: Ripòbblica Itaglièna;
    • basa Friulian: Republiche Taliane;
    • basa Ladin: Republica taliana;
    • basa Lombard Kulon: Repùblega Taliana;
    • basa Neapolitan: Repubbreca italiana;
    • basa Piemonte: Repùblica Italian-a;
    • basa Sardinia: Repubrica Italiana;
    • basa Sisilia: Ripùbblica di Tàlia;
    • basa Vénésia: Republica Tałiana
  8. "Italy: Birthplace of the Renaisssance". European Rennaisance and Reformation. Township of Washington, NJ: Immaculate Heart Academy. http://www.immaculateheartacademy.org/outside2/socialstudies/kuhns/1%20Italy%20Birthplace%20of%20the%20Renaissance.pdf. Diakses pada 20-12-2009 .
  9. "Unification of Italy". Library.thinkquest.org. 4 April 2003. Diakses tanggal 19-11-2009. 
  10. "The Italian Colonial Empire". All Empires. Diakses tanggal 30-10-2010. 
  11. "jstor.org". Links.jstor.org. 198801). 
  12. M. De Leonardis, Il Mediterraneo nella politica estera italiana del secondo dopoguerra, Bologna, Il Mulino, 2003, hal. 17
  13. "carabinieri.it". Translate.google.com. Diakses tanggal 30-10-2010. 
  14. books.google.com. books.google.com. 1998-11-24. ISBN 9780415140447. Diakses tanggal 30-10-2010. 
  15. Alberto Manco, Italia. Disegno storico-linguistico, 2009, Napoli, L'Orientale, ISBN 978-88-95044-62-0
  16. OLD, hal. 974: "first syll. naturally short (cf. Quint.Inst.1.5.18), and so scanned in Lucil.825, but in dactylic verse lengthened metri gratia."
  17. J.P. Mallory and D.Q. Adams, Encyclopedia of Indo-European Culture (London: Fitzroy and Dearborn, 1997), 24.
  18. Dionysius of Halicarnassus,Roman Antiquities, 1.35, on LacusCurtius
  19. Aristotle, Politics, 7.1329b, on Perseus
  20. Thucydides, The Peloponnesian War, 6.2.4, on Perseus
  21. Pallottino, M., History of Earliest Italy, trans. Ryle, M & Soper, K. in Jerome Lectures, Seventeenth Series, hal.50
  22. Kluwer Academic/Plenum Publishers 2001, ch. 2. ISBN 0-306-46463-2.

Tumbu kaluar

Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg   Tingali ogé Italia di Wikivoyage








Gnome-globe.svg
Other Languages
Аҧсшәа: Италиа
Acèh: Itali
адыгабзэ: Италие
Afrikaans: Italië
Akan: Italy
Alemannisch: Italien
አማርኛ: ጣልያን
aragonés: Italia
Ænglisc: Italia
العربية: إيطاليا
ܐܪܡܝܐ: ܐܝܛܠܝܐ
مصرى: ايطاليا
অসমীয়া: ইটালী
asturianu: Italia
авар: Италия
Aymar aru: Italiya
azərbaycanca: İtaliya
تۆرکجه: ایتالیا
башҡортса: Италия
Bali: Italia
Boarisch: Italien
žemaitėška: Italėjė
Bikol Central: Italya
беларуская: Італія
беларуская (тарашкевіца)‎: Італія
български: Италия
भोजपुरी: इटली
Bislama: Itali
বাংলা: ইতালি
བོད་ཡིག: ཨི་ཏ་ལི།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ইতালি
brezhoneg: Italia
bosanski: Italija
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Italia
буряад: Итали
català: Itàlia
Chavacano de Zamboanga: Italia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: É-dâi-lé
нохчийн: Итали
Cebuano: Italya
Chamoru: Italia
ᏣᎳᎩ: ᎢᏔᎵ
Tsetsêhestâhese: Italy
کوردی: ئیتالیا
corsu: Italia
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᐃᑕᓖ
qırımtatarca: İtaliya
čeština: Itálie
kaszëbsczi: Italskô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Їталїꙗ
Чӑвашла: Итали
Cymraeg: Yr Eidal
dansk: Italien
Deutsch: Italien
Zazaki: İtalya
dolnoserbski: Italska
डोटेली: इटाली
ދިވެހިބަސް: އިޓަލީވިލާތް
ཇོང་ཁ: ཨྀཊ་ལི་
eʋegbe: Italy
Ελληνικά: Ιταλία
emiliàn e rumagnòl: Itâglia
English: Italy
Esperanto: Italio
español: Italia
eesti: Itaalia
euskara: Italia
estremeñu: Italia
فارسی: ایتالیا
Fulfulde: Italiya
suomi: Italia
Võro: Itaalia
Na Vosa Vakaviti: Itali
føroyskt: Italia
français: Italie
arpetan: Étalia
Nordfriisk: Itaalien
furlan: Italie
Frysk: Itaalje
Gaeilge: An Iodáil
Gagauz: İtaliya
贛語: 意大利
kriyòl gwiyannen: Itali
Gàidhlig: An Eadailt
galego: Italia
Avañe'ẽ: Itália
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: इटली
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌹𐍄𐌰𐌻𐌾𐌰
ગુજરાતી: ઈટલી
Gaelg: Yn Iddaal
Hausa: Italiya
客家語/Hak-kâ-ngî: Yi-thai-li
Hawaiʻi: ʻĪkālia
עברית: איטליה
हिन्दी: इटली
Fiji Hindi: Italy
hrvatski: Italija
hornjoserbsce: Italska
Kreyòl ayisyen: Itali
magyar: Olaszország
հայերեն: Իտալիա
Արեւմտահայերէն: Իտալիա
interlingua: Italia
Bahasa Indonesia: Italia
Interlingue: Italia
Igbo: Italy
Ilokano: Italia
ГӀалгӀай: Итали
Ido: Italia
íslenska: Ítalía
italiano: Italia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: Italy
日本語: イタリア
Patois: Itali
la .lojban.: italias
Jawa: Itali
ქართული: იტალია
Qaraqalpaqsha: İtaliya
Taqbaylit: Ṭelyan
Адыгэбзэ: Италэ
Kabɩyɛ: Itaalii
Kongo: Italia
Gĩkũyũ: Itari
қазақша: Италия
kalaallisut: Italia
ភាសាខ្មែរ: អ៊ីតាលី
ಕನ್ನಡ: ಇಟಲಿ
한국어: 이탈리아
Перем Коми: Италья
къарачай-малкъар: Италия
Ripoarisch: Italie
kurdî: Îtalya
коми: Италия
kernowek: Itali
Кыргызча: Италия
Latina: Italia
Ladino: Italia
Lëtzebuergesch: Italien
лезги: Италия
Lingua Franca Nova: Italia
Luganda: Yitale
Limburgs: Italië
Ligure: Italia
lumbaart: Itàlia
lingála: Italya
لۊری شومالی: ایتالٛیا
lietuvių: Italija
latgaļu: Italeja
latviešu: Itālija
मैथिली: इटाली
Basa Banyumasan: Italia
мокшень: Италие
Malagasy: Italia
олык марий: Италий
Māori: Itāria
Minangkabau: Italia
македонски: Италија
മലയാളം: ഇറ്റലി
монгол: Итали
मराठी: इटली
Bahasa Melayu: Itali
Malti: Italja
Mirandés: Eitália
မြန်မာဘာသာ: အီတလီနိုင်ငံ
مازِرونی: ایتالیا
Dorerin Naoero: Itari
Nāhuatl: Italia
Napulitano: Italia
Plattdüütsch: Italien
Nedersaksies: Italiën
नेपाली: इटाली
नेपाल भाषा: इटाली
Nederlands: Italië
norsk nynorsk: Italia
norsk: Italia
Novial: Italia
ߒߞߏ: ߌߕߊߟߌ߫
Nouormand: Italie
Sesotho sa Leboa: Italia
Chi-Chewa: Italia
occitan: Itàlia
Livvinkarjala: Itualii
Oromoo: Xaaliyaanii
ଓଡ଼ିଆ: ଇଟାଲୀ
Ирон: Итали
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਟਲੀ
Pangasinan: Italia
Kapampangan: Italya
Papiamentu: Italia
Picard: Italie
Deitsch: Idali
Pälzisch: Italien
पालि: इटली
Norfuk / Pitkern: Italii
polski: Włochy
Piemontèis: Italia
پنجابی: اٹلی
Ποντιακά: Ιταλία
پښتو: اېټاليا
português: Itália
Runa Simi: Italya
rumantsch: Italia
romani čhib: Italiya
Kirundi: Ubutariyano
română: Italia
armãneashti: Italia
tarandíne: Itaglie
русский: Италия
русиньскый: Італія
Kinyarwanda: Ubutaliyani
संस्कृतम्: इटली
саха тыла: Италия
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱤᱴᱟᱞᱤ
sardu: Itàlia
sicilianu: Italia
Scots: Italy
سنڌي: اٽلي
davvisámegiella: Itália
Sängö: Italùii
srpskohrvatski / српскохрватски: Italija
සිංහල: ඉතාලිය
Simple English: Italy
slovenčina: Taliansko
slovenščina: Italija
Gagana Samoa: Italia
chiShona: Italy
Soomaaliga: Talyaaniga
shqip: Italia
српски / srpski: Италија
Sranantongo: Italiyanikondre
SiSwati: INtaliyane
Sesotho: Ithali
Seeltersk: Italien
svenska: Italien
Kiswahili: Italia
ślůnski: Italijo
Sakizaya: Italy
தமிழ்: இத்தாலி
ತುಳು: ಇಟಲಿ
తెలుగు: ఇటలీ
tetun: Itália
тоҷикӣ: Итолиё
ትግርኛ: ኢጣልያ
Türkmençe: Italiýa
Tagalog: Italya
Setswana: Italia
Tok Pisin: Itali
Türkçe: İtalya
Xitsonga: Ithali
татарча/tatarça: Италия
chiTumbuka: Italy
Twi: Italy
reo tahiti: ’Itāria
тыва дыл: Италия
удмурт: Италия
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىتالىيە
українська: Італія
اردو: اطالیہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Italiya
Tshivenda: Italy
vèneto: Itałia
vepsän kel’: Italii
Tiếng Việt: Ý
West-Vlams: Itoalië
Volapük: Litaliyän
walon: Itåleye
Winaray: Italya
Wolof: Itaali
吴语: 意大利
isiXhosa: IItaly
მარგალური: იტალია
ייִדיש: איטאליע
Yorùbá: Itálíà
Vahcuengh: Eiqdaihleih
Zeêuws: Itâlië
中文: 意大利
文言: 義大利
Bân-lâm-gú: Í-tāi-lī
粵語: 意大利
isiZulu: ITaliya