Rinoceronti
English: Rhinoceros

Rinoceronti
Vargu kohor: Eoceni — tani
Diceros bicornis.jpg
Një rinoceront i zi (Diceros bicornis) në Kopështin Zoologjik Saint Luis.
Klasifikimi shkencor
Mbretëria:Animalia
Filumi:Chordata
Klasa:Mammalia
Rendi:Perissodactyla
Superfamilja:Rhinocerotoidea
Familja:Rhinocerotidae
Gray, 1820
Gjinitë

Ceratotherium
Dicerorhinus
Diceros
Rhinoceros

Rhinocerotidae distribution map en.png
Vargu i rinocerontit

Rinoceronti (nga Greqishtja rhinokeros, që do të thotë hundë-brirë) është një nga pesë llojet që ekzistojnë të njëthumborëve të familjes Rinocerontidae, si dhe ndonjë nga speciet e shumta të zhdukur. Dy specie ekzistuese janë vendas në Afrikë dhe tre në Azinë Jugore. Termi "rinoceront" shpesh aplikohet më gjerësisht për të afërmit e zhdukur  të Rhinocerotoidea .

Anëtarët e familjes të rinocerontit janë disa nga megafauna më të madhe që kanë mbetur në planet , me të gjitha llojet e kafshëve që mund të arrijnë ose tejkalojnë rinocerontët. Ata kanë një dietë barishtore , trurin e kanë vogël më të vogël se gjitarët në madhësinë e tyre(400-600 g).Kanë një ose dy brirë dhe kanë një lëkurë mbrojtëse të trashë (1,5-5 cm) e formuar nga shtresat e kolagjenit,të pozicionuar në një strukturë ngjyrë gri . Ata kryesisht ushqehen me bar dhe gjethe por në raste të vecanta mund të hajnë bimë të tjera me përmbatje klorofili. Ndryshe nga persiodaktilët e tjerë , dy llojte afrikane të rinocerontëve u mungojnë dhëmbët në frontin e gojës , duke u mbështetur në buzët e tyre për të ngrënë ushqimin.[1]

Rinocerontët vriten nga njerëzit për brirët e tyre , të cilat blihen dhe shiten në tregun e zi dhe përdoren nga disa kultura për bizhuderi apo mjekësi tradicionale . Azia Lindore, posaçërisht Vietnami , është tregu më i madh për brirët e rinove. Brirët e rinove kushtojnë po aq sa ari në tregun e zi. Njerëzit e coptojnë bririn dhe e konsumojnë ato, duke besuar se pluhuri ka veti terapike.[2][3] Brirët janë bërë nga keratin , i njëjti lloj proteina që përbajn flokët dhe thonjtë tanë.[4] Të dy speciet afrikane dhe rinocerontat sumatran kanë dy brirë, ndërsa Rinocerontët indiane dhe Javan kanë një bri të vetëm. Lista e Kuqe e IUCN identifikon rinocerontin e Zi , Javan, dhe të Sumatrës si speci të rrezikuar në mënyrë kritike .

Other Languages
Afrikaans: Renoster
Alemannisch: Nashorn
አማርኛ: አውራሪስ
العربية: كركدنيات
asturianu: Rhinocerotidae
azərbaycanca: Kərgədanlar
تۆرکجه: کرگدن
башҡортса: Мөгөҙморондар
беларуская: Насарогі
беларуская (тарашкевіца)‎: Насарогі
български: Носорози
বাংলা: গণ্ডার
བོད་ཡིག: བསེ་རུ།
brezhoneg: Frikorneg
bosanski: Nosorog
català: Rinoceronts
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Să̤-ngiù
нохчийн: МармаӀ
čeština: Nosorožcovití
dansk: Næsehorn
Deutsch: Nashörner
Thuɔŋjäŋ: Kil
Ελληνικά: Ρινόκερος
English: Rhinoceros
Esperanto: Rinoceredoj
español: Rhinocerotidae
euskara: Errinozero
فارسی: کرگدن
føroyskt: Nashyrningur
français: Rhinocéros
arpetan: Rinocèros
Nordfriisk: Nööshurner
Gàidhlig: Sròn-adharcach
galego: Rinocerontes
Avañe'ẽ: Tĩatĩ
עברית: קרנפיים
हिन्दी: गैण्डा
hrvatski: Nosorozi
Kreyòl ayisyen: Rinoseròs
հայերեն: Ռնգեղջյուր
Bahasa Indonesia: Badak
ГӀалгӀай: Бирнал
íslenska: Nashyrningur
italiano: Rhinocerotidae
日本語: サイ
Jawa: Warak
Kongo: Kifalu
kalaallisut: Siissisoq
ಕನ್ನಡ: ಖಡ್ಗಮೃಗ
한국어: 코뿔소
kurdî: Kerkedan
коми: Сюраныр
kernowek: Trongornvil
Кыргызча: Кериктер
лакку: Каргадан
Lingua Franca Nova: Rinosero
Limburgs: Neushores
lingála: Kánga
lietuvių: Raganosiniai
latviešu: Degunradži
मैथिली: गैंडा
македонски: Носорог
മലയാളം: കാണ്ടാമൃഗം
मराठी: गेंडा
Bahasa Melayu: Badak sumbu
မြန်မာဘာသာ: ကြံ့
مازِرونی: کرگردن
नेपाली: गैंडा
नेपाल भाषा: धिर्मेय्
Nederlands: Neushoorns
norsk nynorsk: Nashorn
norsk: Neshorn
Diné bizaad: Déélgééd
ଓଡ଼ିଆ: ଗଣ୍ଡା
ਪੰਜਾਬੀ: ਗੈਂਡਾ
پنجابی: گینڈا
português: Rinoceronte
Runa Simi: Sinqawaqra
română: Rinocer
русский: Носороговые
Scots: Rhinoceros
srpskohrvatski / српскохрватски: Nosorozi
Simple English: Rhinoceros
slovenčina: Nosorožcovité
slovenščina: Nosorogi
chiShona: Chipembere
Soomaaliga: Wiyil
српски / srpski: Носорози
Sesotho: Tšukulu
Basa Sunda: Badak
svenska: Noshörningar
Kiswahili: Kifaru
тоҷикӣ: Каркадан
ไทย: แรด
Tagalog: Rinosero
Türkçe: Gergedan
удмурт: Носорог
українська: Носорогові
اردو: گینڈا
oʻzbekcha/ўзбекча: Karkidonlar
Tiếng Việt: Tê giác
吴语: 犀牛
хальмг: Орңһ
中文: 犀牛
Bân-lâm-gú: Sai-gû
粵語: 犀牛