Prizmi (optikë)

Një prizëm plastik

Prizmi (nga greq. prīsma, e parë, e shikuar; nga prīzein, shikoj, shoh) në optikë është një copë qelqi, kristali ose lëndë tjetër e tejdukshme e prerë me kënde të drejtë dhe faqe të rrafshta. Prizmi zakonisht ka një formë gjeometrike trekëndëshe me një bazë trekëndëshe dhe faqe kënddrejta. Disa lloje prizmash optikë nuk e kanë trajtën e prizmave gjeometrikë.

Prizmat në optikë janë të dobishëm për studimin dhe analizimin e dritës nëpërmjet përthyerjes, pasqyrimit ose përhapjes së saj.

Një prizëm shpërndarës mund të përdoret për thyerjen e dritës në spektrin e ngjyrave (ngjyrat e ylberit). Për më tepër, prizmat mund të përdoren për reflektimin e dritës, ose për ndarjen e dritës në komponente me polarizime të ndryshme.

Funksionimi

Një prizëm trekëndor, duke shpërndarë dritë; valët e treguara për të ilustruar gjatësi valore të ndryshme të dritës.

Drita ndryshon shpejtësinë kur kalon nga një mjedis në tjetrin (për shembull, nga ajri në xhamin e prizmit). Jo shpejtësi ndryshon për shkak se drita thyhet dhe hyn në mjedisin tjetër me një kënd tjetër ( Huygens Principle). Shkalla e lakimit të rrugës së dritës varet nga këndi që rrezja incidente e dritës e krijon me sipërfaqen, dhe në prerjen në mes të treguesve të thyerjes të dy mjediseve (Ligji i Snellit). Indeksi i thyerjes së disa materialeve (si xhamit) ndryshon në gjatësi valore ose ngjyrë të dritës së përdorur, një fenomen i njohur si zbërthim. Kjo për shkak se drita e ngjyrave të ndryshme thyhet në mënyra të ndryshme dhe e lë prizmin në kënde të ndryshme, duke krijuar një efekt të ngjashëm me një ylber. Kjo mund të përdoret për të ndarë një rreze të bardhë dritë në spektrin e ngjyrave. Prizmat do ta ndajnë dritën në frekuenca më të mëdha, duke i bërë ato më të dobishme për spektrin e gjerë.

Prizmat nganjëherë përdoren për reflektim të brendshëm te sipërfaqet me më tepër zbërthim. Nëse drita brenda prizmit e godet njërën nga sipërfaqet në një kënd mjaftueshmërisht të thikët, ndodh reflektimi total i brendshëm dhe e gjithë drita reflektohet. Kjo e bën prizmin të dobishëm për një pasqyrë në disa situata.

Other Languages
asturianu: Prisma (óptica)
башҡортса: Призма (оптика)
български: Призма (оптика)
brezhoneg: Kengereg
bosanski: Prizma (optika)
català: Prisma òptic
čeština: Optický hranol
Ελληνικά: Πρίσμα (οπτική)
English: Prism
Esperanto: Prismo (optiko)
euskara: Prisma optiko
فارسی: منشور
français: Prisme (optique)
贛語: 三稜鏡
हिन्दी: प्रिज़्म
hrvatski: Prizma (optika)
magyar: Prizma
Bahasa Indonesia: Prisma (optik)
íslenska: Glerstrendingur
日本語: プリズム
Patois: Prizim
ಕನ್ನಡ: ಅಶ್ರಕ
한국어: 프리즘
lietuvių: Prizmė
latviešu: Prizma (optika)
മലയാളം: പ്രിസം
मराठी: लोलक
Malti: Priżma
Nederlands: Prisma (optica)
norsk nynorsk: Optisk prisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੰਗਾਵਲ
polski: Pryzmat
Piemontèis: Prisma (òtica)
português: Prisma (óptica)
Scots: Prism
srpskohrvatski / српскохрватски: Prizma (optika)
Simple English: Prism (optics)
slovenčina: Optický hranol
slovenščina: Optična prizma
српски / srpski: Призма (оптика)
Basa Sunda: Prisma (optik)
தமிழ்: பட்டகம்
తెలుగు: పట్టకం
Türkçe: Prizma (optik)
татарча/tatarça: Призма (оптика)
українська: Призма (оптика)
Tiếng Việt: Lăng kính
中文: 稜鏡
粵語: 三稜鏡