Klima

Klasifikimi i klimes në tërë biootën
Klasifikimi i klimës sipas Këpenit

Klima (nga grq : pjerrtësi, klima) eshtë tërësia e kushteve meteorologjike mesatare dhe dukurive atmosferike gjatë një periudhe kohe të caktuar (javë, muaj, vite, dekada, njëqind ose njemijëvjeçare) në një zonë të caktuar [1].

Klima karakterizohet nga një regjim shumë vjeçar i motit me të cilin nënkuptohen jo vetëm kushtet mbisunduese po edhe ata të mundshmet e motit për një vend të dhënë ose më mirë me thënë në përgjithësi klima përcaktohet si rezultat i të gjithë dukurive meteorologjike që karakterizojnë gjendjen mesatare të atmosferës me një pikë të caktuar të rruzullit tokësor. Klima paraqet një renditje të ligjshme të proceseve atmosferike që krijohen në një vend të dhënë, si rezultat i bashkëveprimit kompleks të rrezatimit diellor, qarkullimit diellor, qarkullimit të atmosferës dhe sipërfaqes aktive shtresore, bashkëveprim i cili përcakton regjimin karakteristik të motit për një vend [2].

Faktorët dhe elementët klimatik

Element klimatike merren për bazë gjatë përcaktimit të klimës janë: insolacioni, temperature e ajrit, temperatuar e dheut, të reshura, drejtimi dhe shpejtësia e erës, vrenjtësia dhe mbulesa e dëborës, lagështia e ajrit, dhe ndryshojnë nën ndikimin e faktorëve klimatik.

Si faktorë kryesorë të klimës merren : gjersia gjeografike( si faktor astronomik), ndërsa faktorët fiziko-gjeografik janë: relievi, lartësia mbidetare, pozita ndaj deteve e oqeaneve dhe rrymat ajrore e ujore, bimësia , dhe vet njeriu.

Me studimin e klimës merret klimatologjia. Dijetarët grekë ndryshimet klimatke i kan bazuar në faktorët astronomik, gjegjësisht sipas këndit të pjerrtësisë së rrezeve të Diellit që bien në rrafshin horizontal në mesditë dhe zgjatjes së ditës. Në bazë të kritereve astronomic të kushtëzuar nga lëvizjet e Diellit mbi horizont gjatë vitit, duke filluar nga ekutori në drejti të poleve dallohen këta breza klimatikë: brezi tropik, brezi i gjerësive të mesme (verior dhe jugor) dhe brezi polar (verior dhe jugor). Brezi i vapës është i përkufizuar në dy anët e ekuatorit me izotermen vjetore prej 20 °C, kurse brezi i mesëm ( verior dhe jugor) shtrihen në mes të izotermave vjetore 2 °C dhe izotermave të muajit më të nxehtë prej 10 °C. Brezi i ftohtë polarë janë të përkufizuar me izotermat e muajve më të nxehtë prej 10 °C.

Other Languages
Afrikaans: Klimaat
Alemannisch: Klima
aragonés: Clima
Ænglisc: Medumweder
العربية: مناخ
অসমীয়া: জলবায়ু
asturianu: Clima
azərbaycanca: İqlim
башҡортса: Климат
Boarisch: Klima
žemaitėška: Klimats
беларуская: Клімат
беларуская (тарашкевіца)‎: Клімат
български: Климат
भोजपुरी: जलवायु
বাংলা: জলবায়ু
brezhoneg: Hin
bosanski: Klima
català: Clima
нохчийн: Климат
Cebuano: Klima
کوردی: ئاووھەوا
čeština: Podnebí
Cymraeg: Hinsawdd
dansk: Klima
Deutsch: Klima
Zazaki: İklım
Ελληνικά: Κλίμα
English: Climate
Esperanto: Klimato
español: Clima
eesti: Kliima
euskara: Klima
estremeñu: Climi
فارسی: اقلیم
suomi: Ilmasto
Võro: Kliima
français: Climat
Nordfriisk: Kliima
Frysk: Klimaat
Gaeilge: Aeráid
Gàidhlig: Gnàth-shìde
galego: Clima
Avañe'ẽ: Ararova
עברית: אקלים
हिन्दी: जलवायु
hrvatski: Klima
Kreyòl ayisyen: Klima
magyar: Éghajlat
հայերեն: Կլիմա
interlingua: Climate
Bahasa Indonesia: Iklim
Ilokano: Klima
Ido: Klimato
íslenska: Loftslag
italiano: Clima
日本語: 気候
Patois: Klaimit
Basa Jawa: Iklim
ქართული: კლიმატი
Qaraqalpaqsha: Klimat
қазақша: Климат
ಕನ್ನಡ: ವಾಯುಗುಣ
한국어: 기후
къарачай-малкъар: Климат
kurdî: Avhewa
Кыргызча: Климат
Latina: Clima
Lëtzebuergesch: Klima
Limburgs: Klimaat
lietuvių: Klimatas
latviešu: Klimats
Malagasy: Toe-tany
македонски: Клима
монгол: Уур амьсгал
Bahasa Melayu: Iklim
Mirandés: Clima
မြန်မာဘာသာ: ရာသီဥတု
Plattdüütsch: Klima
नेपाल भाषा: लःफय्
Nederlands: Klimaat
norsk nynorsk: Klima
norsk: Klima
occitan: Clima
ਪੰਜਾਬੀ: ਪੌਣਪਾਣੀ
Papiamentu: Klima
polski: Klimat
پنجابی: کلائمیٹ
português: Clima
română: Climat
armãneashti: Climâ
русский: Климат
русиньскый: Клімат
sardu: Clima
sicilianu: Clima
Scots: Climate
سنڌي: آبھوا
srpskohrvatski / српскохрватски: Klima
සිංහල: දේශගුණය
Simple English: Climate
slovenčina: Podnebie (klíma)
slovenščina: Podnebje
Soomaaliga: Cimilo
српски / srpski: Клима
Seeltersk: Klima
Basa Sunda: Iklim
svenska: Klimat
Kiswahili: Tabianchi
тоҷикӣ: Иқлим
Tagalog: Klima
Türkçe: İklim
Xitsonga: Tinguva
татарча/tatarça: Климат
українська: Клімат
اردو: آب و ہوا
oʻzbekcha/ўзбекча: Iqlim
vèneto: Clima
Tiếng Việt: Khí hậu
Winaray: Klema
吴语: 氣候
მარგალური: კლიმატი
ייִדיש: קלימאט
Vahcuengh: Heiqhaeuh
中文: 氣候
Bân-lâm-gú: Khì-hāu
粵語: 氣候