Duna

Dunë në shkretëtirën e Namibit

Materiali prej rëre që grumbullohet nga era, formon disa kodra me pamje te ndryshme te cilat njihen me emrin "duna". Dunat kane madhësi te ndryshme. Madhësia e tyre mund te jete nga disa metra deri në disa dhjetëra metra e me tepër. Gjatësia e tyre, gjithashtu mund te arrije dhe kilometra te tera. Dunat mund te formohen edhe gjate brigjeve detare dhe në plazhet me rëre. Te tilla duna ka gjate bregdetit tone te Adriatikut, si në plazhet e Divjakës, Semanit, Shëngjinit, në Narte etj. Lartësia e tyre ehte rreth 0,5 metra dhe shume rralle mund te jene me te larta. Edhe gjatësia e tyre është e vogël, deri në disa metra. Duna, nen veprimin e erës, lëviz ngadalë. Nen veprimin e forcës se erës lëvizja e grimcave te thata te rërës bën që e gjithë "kodra" (duna) pas një fare kohe te zhvendoset dhe te përparoje në drejtimin ku fryn era. Zhvendosja e dunave, në shume raste shkakton dëme shume te mëdha ose edhe katastrofike. Ato, duke lëvizur, mbulojnë sperfaqet e mbjella, rrugët, shtëpitë dhe qendrat e banimit. Për te ndalur ketë lëvizje te rërës, njerëzit kane mbjelle pyje te tera, pasi drurët, duke u rritur, e ngjeshin dhe e mbajnë në vend rerën dhe kështu e kufizojnë veprimtarinë e erës.

Kur era arrin një fuqi të caktuar , ajo mund të bart thërmija me madhësi të ndryshme.Më të mëdhatë prej tyre do të bien në tokë në momentin që do të zvoglohet fuqia e erës , ndërsa më të imëtat do të vazhdojë ti bartë era ,derisa fuqia e saj të zvogëlohet dukshëm . Në këtë mënyrë vjen deri te shtresimi i materialeve të prodhuara dhe të bartura erozioni eolian. Thërrmijat më të lehta në fund grumbullohen në shtresim të mëdha , ndaj të cilave vepron era dhe formohen dunat. Këto janë grumbullime të rërës së imët , zakonisht në formë gjysmëhëne , me një pjerrësi të vogël në anën prej nga fryen era , si edhe e rrëpirët në anën tjetër të dunës.maja e një dune gërryhet nën veprimin e erës dhe materiali grumbullohet në anën e përparme kështu që duna mundë të zhvendoset nëse nuk ka ndonjë pengesë. Dunat janë male me rërë që formohen nga era përreth ndonjë pengese

Dunat Pranëbregdetare

Edhe në brigjet e shumë deteve , në zonat e plazheve formohen duna . Procesi i formimit të tyre është i njëjtë me atë të shkretëtirave. Erërat e përhershme që fryejnë në këto zona , kontribojnë në shumë raste të formohen hapësira të mëdha të dunave lëvizëse , të cilat mund të mbulojnë vegjetacionin , por kur ato mbeten në një vend të caktuar , vegjetacioni sërish rritet.[1]

  • shiko edhe këtë

Shiko edhe këtë

  • ^ Atlas themelor i gjeografisë fizike , Botimet Shkollore Albas , ISBN : 9989-108-37-4 , faqe 81
  • Other Languages
    Afrikaans: Duin
    العربية: كثيب
    asturianu: Duna
    azərbaycanca: Dyun
    Boarisch: Düne
    беларуская: Дзюна
    български: Дюна
    brezhoneg: Tevenn
    català: Duna
    Cebuano: Dunes
    čeština: Duna
    dansk: Klit
    Deutsch: Düne
    Ελληνικά: Θίνα
    English: Dune
    Esperanto: Duno
    español: Duna
    eesti: Luide
    euskara: Duna
    suomi: Dyyni
    français: Dune
    Nordfriisk: Düner
    Frysk: Dún
    galego: Duna
    hrvatski: Pješčana dina
    Kreyòl ayisyen: Din
    magyar: Dűne
    հայերեն: Դյուներ
    Bahasa Indonesia: Gumuk
    Ido: Duno
    íslenska: Sandalda
    italiano: Duna
    日本語: 砂丘
    ქართული: დიუნა
    한국어: 사구
    Кыргызча: Дюна
    Latina: Thinium
    lietuvių: Kopa
    latviešu: Kāpa
    македонски: Дина
    Bahasa Melayu: Gumuk
    Plattdüütsch: Düün
    Nederlands: Duin
    norsk nynorsk: Sanddyne
    norsk: Sanddyne
    Nouormand: Mielle
    occitan: Duna
    Picard: Cro
    polski: Wydma
    português: Duna
    română: Dună
    русский: Дюна
    sicilianu: Muntarozzu
    Scots: Dune
    srpskohrvatski / српскохрватски: Dina
    සිංහල: වැලි කඳු
    Simple English: Dune
    slovenčina: Piesočná duna
    slovenščina: Sipina
    српски / srpski: Дина (рељеф)
    svenska: Sanddyn
    Kiswahili: Tuta la mchanga
    Türkçe: Kumul
    українська: Дюни
    oʻzbekcha/ўзбекча: Dyuna
    Tiếng Việt: Đụn cát
    West-Vlams: Dune
    Zeêuws: Kliengen
    中文: 沙丘
    Bân-lâm-gú: Soa-lūn
    粵語: 沙丘