ජාන

Gene.png
ඩී.එන්.ඒ. ද්විත්ව හෙලික්සිය රසායනික ව්‍යුහය. නයිට්‍රජනීය-භෂ්ම හතරෙහි සැකස්ම.

DNA ද්විත්ව හෙලික්සයේ භෂ්ම 4 සහිත රසායනික ව්‍යුහය බහුතරයක් ජිව සංවිධාන ඔවුන්ගේ ජාන රඳවා ගන්නේ DNA දිගු දාමවලයි. DNA වල ඇති දාමය භෂ්ම වර්ග 4කින් යුතු නියුක්ලියෝටයිඩ වර්ග 4කින් යුතුයි. ඒවා උප ඒකකයි. එනම් ඇඩිනින් සයිටොසීන්, ගුඇනින්, තයිමීන්. සෑම නියුක්ලියෝටයිඩ උප ඒකකයක්ම සංඝටක 3කින් යුතුයි. පොස්ෆේට කාණ්ඩය, ඩිඔක්සිරයිබෝස් සීනි වළල්ල නියුක්ලියෝ භෂ්ම එම නිසා DNA හෝ RNA වල ඇති නියුක්ලියෝටයිඩ දර්ශීයව භෂ්ම නමින් හඳුන්වන අතර, ඒවායේ ඇති පියුරීන්, පිරිමිඩින් නියම භෂ්ම සංඝටක වන ඇඩ්නින්, සයිටොඩින්, ගඇනින්, තයිමීන්වලට අනුව හඳුන්වයි. බහුතරය DNA ව්යුහය වන්නේ ද්විත්ව හෙලික්සයයි. DNA අණු 2ක දක්ෂිණාවර්ථව සර්පිලාකාරව එක වටා එකක් ලෙස ඇඹරී මෙය තනයි. මෙම ව්‍යුහයට අනුව භෂ්ම ගැලපීමේ රීතියට අනුව ගුඇනින් සයිටොසීන් සමඟත් ඇඩිනින් තයිමීන් සමඟත් යුගල විය යුතුයි. (එක් යුගලයක්1 පියුරිනයක් හා 1 පිරිමීඩිනයකින් යුක්තයි) මෙම යුගල වන ගුඇනින්, සයිටොසින් අතර H බන්ධන 3ක් ද ඇඩිනින් තයිමීන් අතර H බන්ධන 2ක් ද ඇත. එම නිසා DNA ද්විත්ව හෙලික්සයේ DNA අණු 2, එකකට එකක් අනුරූප වේ. පෙන්ටෝස් සීනි අණුවෙහි රසායනික සංයුක්තය නිසා DNA රැහැනට දිශාගත වීම වේ. DNA මහාණුවේ එක් කොටසක විවෘත වූ හයිඩොසිල් කාණ්ඩයක් ඩිඔක්සිරයිබෝස් මත තිබෙන අතර මෙය අණුවේ 31 අන්තය නම් වේ. අනෙක් අන්තයේ විවෘත පොස්පේට් කාණ්ඩයකි. මෙය 51 අන්තයයි. බොහෝ සෛල ක්‍රියාකාරකම්වලට මෙම DNA වල දිශාගත වීම වැදගත් වේ. DNA ද්විත්ව හෙලික්සයන් සෑම විටම දිශාවක් ඇති නිසා (එක් රැහැන් 51-31 ද යුගල වූ අනික් රැහැන් 31-51 දිශාවට සිදු වේ.හේතුව අලුත් කුඩා අණු විවෘත වූ 31 හයිඩ්රොක්සිල් කොන න්‍යෂ්ටික අම්ල ප්‍රිය කරන ස්ථානයක් nucleophile ලෙස ක්‍රියා කර එහි දී ජල විච්ඡේදක ප්‍රතික්රියාවකින් එකතු වේ. DNA වල ඇතුළු වූ 1 සංයුක්ත වූ ජාන ප්‍රකාශනය ඇරඹෙන්නේ ජාන RNA වලට පිටපත් වීමෙනි. RNA තව නියුක්ලික් අම්ල ආකාරයක් වන අතර DNA වලට සමානය නමුත් ඒවායේ ඒකකවල අඩංගු වන්නේ රයිබෝස් සීනි අණුවකි. (ඩිඔක්සිරයිබෝස් නොවේ) තවද තයිමින් වෙනුවට යුරැසිල භෂ්මයක් ඇත. DNA වලට වඩා RNA වල ස්ථාවරභාවය අඩු අතර දර්ශීයව තනි රැහැනකින් යුතුයි. ප්‍රෝටීනවලට කේත සහිත ජාන කෝඩෝන නම් නියුක්ලියෝටයිඩ අනුපිළිවෙලවල් 3කින් යුතු කොටස් අඩංගුය. එම කෝඩෝන ජාන “භාෂාවේ” “වචන” ලෙස ක්‍රියා කරයි. ප්‍රෝටීන පරිවර්තනයේ දී කෝඩාන හා ඇමීනෝ අම්ල අතර ඇති අනුරූපතාව ප්‍රවේණි කේතයන් සංඥා විශේෂිත වේ. සෑම දන්නා ජීවී සංවිධානයකට ප්‍රවේණික කේතය එකම වේ.

Other Languages
Afrikaans: Geen (genetika)
Alemannisch: Gen
العربية: جين
asturianu: Xen
azərbaycanca: Gen
башҡортса: Ген
беларуская: Ген
беларуская (тарашкевіца)‎: Ген
български: Ген
বাংলা: জিন
bosanski: Gen
català: Gen
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gĭ-ĭng
čeština: Gen
Cymraeg: Genyn
dansk: Gen
Deutsch: Gen
Ελληνικά: Γονίδιο
English: Gene
Esperanto: Geno
español: Gen
eesti: Geen
euskara: Gene
فارسی: ژن
suomi: Geeni
français: Gène
Nordfriisk: Geen
Frysk: Gen
Gaeilge: Géin
galego: Xene
हिन्दी: जीन
hrvatski: Gen
Kreyòl ayisyen: Jèn
magyar: Gén
հայերեն: Գեն
Bahasa Indonesia: Gen
Ido: Geno
íslenska: Erfðavísir
italiano: Gene
日本語: 遺伝子
Patois: Jiin
Basa Jawa: Gen
ქართული: გენი
қазақша: Ген
ಕನ್ನಡ: ವಂಶವಾಹಿ
한국어: 유전자
kurdî: Gen
Кыргызча: Ген
Latina: Genum
ລາວ: ຢີນ
lietuvių: Genas
latviešu: Gēns
македонски: Ген
മലയാളം: ജീൻ
монгол: Ген
Bahasa Melayu: Gen
မြန်မာဘာသာ: မျိုးရိုးဗီဇ
नेपाली: जीन
Nederlands: Gen
norsk nynorsk: Gen
norsk: Gen
occitan: Gèn
ਪੰਜਾਬੀ: ਜੀਨ
polski: Gen
پنجابی: جین
پښتو: جين
português: Gene
română: Genă
русский: Ген
sicilianu: Geni
Scots: Gene
سنڌي: جين
davvisámegiella: Gena
srpskohrvatski / српскохрватски: Gen
Simple English: Gene
slovenčina: Gén
slovenščina: Gen
shqip: Gjeni
српски / srpski: Ген
svenska: Gen
Kiswahili: Jeni
தமிழ்: மரபணு
తెలుగు: జన్యువు
ไทย: ยีน
Türkçe: Gen
українська: Ген
اردو: وراثہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Gen
Tiếng Việt: Gen
Winaray: Hene
isiXhosa: I-gene
მარგალური: გენი
ייִדיש: גענע
Vahcuengh: Gihyinh
中文: 基因
Bân-lâm-gú: Ûi-thoân-chú
粵語: 基因