Sjedinjene Američke Države

Sjedinjene Američke Države
United States of America
ZastavaGrb
Geslo(1776 - ): E Pluribus Unum
(Latinski: "Iz mnogih, jedno")
(1956 - ): In God We Trust
(Engleski: "U Boga se uzdamo")
Državna himna: "The Star-Spangled Banner"
Glavni gradWashington
Službeni jezicinema (de facto engleski)
Vođe
 - PredsjednikDonald Trump
UspostavaOd Ujedinjenog Kraljevstva
4. srpnja 1776.
Površina
 - Ukupno9.631.420 km2 (3.)
 - Voda (%)4.87
Stanovništvo
 - Popis iz 2006 300.112.631 (3.)
 - Gustoća31.16/km2
Valutaamerički dolar ($)
Vremenska zonaod UTC -5 do UTC -11
Pozivni broj1
Web domena.gov .edu .mil .us .um

Sjedinjene Američke Države (akronim SAD; engl. United States of America [juːˈnaɪtɪd steɪts ʌv əˈmɛɹɪkə], akronim USA), država u Sjevernoj Americi, između Atlantika na istoku i Pacifičkog oceana na zapadu. Graniči na kopnu s Kanadom na sjeveru i Meksikom na jugu, dijeli morsku granicu s Rusijom na zapadu, i posjeduje skup teritorija širom svijeta. Država se sastoji od 50 saveznih država (States), koje imaju lokalnu autonomiju u skladu s federalnim sustavom. Državljani Sjedinjenih Američkih Država obično se nazivaju Amerikanci.

Sjedinjene Američke Države nastale su deklaracijom trinaest britanskih kolonija 1776. godine kojom one utvrđuju svoju slobodu i nezavisnost.

Povijest

Američki starosedeoci i doseljavanje Evropljana

Mejflauerski dogovor koji su načinili puritanski doseljenici je doneo demokratske oblike upravljanja u novi svet.

Teritorija današnjih SAD je hiljadama godina bila naseljena brojnim starosedelačkim narodima, koji su doselili iz Azije pre između 40.000 i 12.000 godina.[1] Neke kulture, kao što je pretkolumbovska Misisipi kultura, su razvile naprednu poljoprivredu, građevinarstvo i društva na nivou države. Nakon što su evropski istraživači i trgovci napravili prve kontakte sa američkim starosedeocima, više miliona starosedelaca je umrlo od epidemije uvoznih bolesti, kao što su male boginje. [2] Dolaskom i naseljavanjem Evropljana od 16. veka započelo se raseljavanje Indijanaca. Prvi španski istraživači iskrcali su se na Floridu 1513. godine. Prvo stalno naselja Evropljana podigli su Španci u Sent Ogastinu na Floridi 1565. godine. Španija je osnivala naseobine i u Kaliforniji i Novom Meksiku, dok su francuske naseobine nastale duž reke Misisipi.

Engleske naseobine duž atlantske obale su daleko najvažnija u oblikovanju istorije Sjedinjenih Država. Kolonija Virdžinija je nastala 1607. osnivanjem naseobina Popam i Džejmstaun i puritanske kolonije Plimut 1620. Oko 100.000 puritanaca je došlo u Novu Englesku, posebno u Koloniju Masačusetskog zaliva. Britanci su nastanili Merilend 1634. i Pensilvaniju 1681. godine. Teritorija obe Karoline je bila prepuštena britanskom plemstvu. Holandski kolonisti su se naseljavali na teritoriji moderne države Njujork počevši od 1614. Njihovu koloniju Novu Holandiju (Njujork, Nju Džerzi i Delaver) je preotela Engleska 1664, ali je jak holandski uticaj opstao generacijama severno od Njujorka duž reke Hadson. Mnogi novi doseljenici, posebno na Jugu, su bili dužničke sluge - oko dve trećine svih doseljenika u Virdžiniju između 1630. i 1680.[3] Na prelazu u 18. vek, afrički robovi su postali primarni izvor radne snage u mnogim oblastima.[4]

Kolumbija je dugo bila simbol Amerike.

Podelom Karoline 1729. i i kolonizacijom Džordžije 1732. osnovano je trinaest britanskih kolonija koje će kasnije postati Sjedinjene Američke Države.[5] Sve kolonije su imale lokalne samouprave sa izborima otvorenim za većinu slobodnih ljudi, dok su rastuća privrženost starinskim pravima Engleza i osećaj samouprave stimulisali podršku republikanizmu. Sve kolonije su legalizovale trgovinu afričkim robljem.[6] Zbog visokog nataliteta, niske stope smrtnosti i stabilnog doseljavanja, populacija kolonija je brzo rasla. Pokret hrišćanske obnove tokom 1730ih i 1740ih, poznat pod nazivom Veliko buđenje podstaklo je interesovanje za religiju i verske slobode.

Sukobljavanje francuskih i britanskih interesa dovelo je do niza ratova koji su vrhunac imali u Francuskom i indijskom ratu (1756-1763) koji je okončan pobedom Velike Britanije. Britanske snage su preotele Novu Francusku od Francuske, ali frankofono stanovništvo Nove Francuske je ostalo politički izolovano od južnih kolonija. Britanska pobeda nad Francuzima 1763. osigurala je Britaniji političku upravu nad 13 kolonija. Neugrožene od Francuza i Indijanaca, kolonije su postajale sve manje zavisne od matične zemlje. Ne računajući američke starosedeoce, koji su bili raseljeni, tih trinaest kolonija imalo populaciju od 2,6 miliona stanovnika 1770, što je oko jedna trećina stanovništva Velike Britanije. Skoro jedna petina onih koji su živeli u onome što će postati Sjedinjene Države su bili crni robovi.[7]

Englesko širenje na zapad je podrazumevalo prisajedinjavanje teritorija indijanskih plemena na koje su nailazili, kao i indijanski otpor. Indijanski otpor je imao je različite vidove širom kontinenta: savezništva sa Evropljanima, savezi više plemena ili pojedinačno: vođenjem rata, iseljavanjem, sklapanjem ugovora ili vođenjem sporova pred sudom. S druge strane, engleski severnoamerički kolonisti su bili subjekt oporezivanja, ali nisu imali svoje predstavnike u Parlamentu Velike Britanije.

Nezavisnost i širenje

Politički nemiri izazvani britanskom kolonijalnom politikom dostigli su svoj vrhunac u Američkoj revoluciji u periodu od 1775. do 1783. godine kada se 13 kolonija izborilo za svoju nezavisnost. Američka revolucija je bila prvi uspešni rat za nezavisnost protiv jedne evropske sile. Amerikanci su razvili demokratski sistem lokalne samouprave i ideologiju republikanizma koje smatrau vladu odgovornoj volji naroda (a ne kralja), koja se snažno protivila korupcije i zahtevala građansku vrrednosti. Oni su tražili svoja prava kao Englezi i odbili su britanske napori da se nametnu porezi bez odobrenja kolonijalnih zakonodavstava. Britanci su ostali na svom stavu i sukob je buknuo u pravi rat 1775. Kontinentalni kongres, sazvan u Filadelfiji, je 14. juna 1775. osnovao Kontinentalnu armiju pod komandom Džordža Vašingtona.[8] Proglasivši da su „svi ljudi stvoreni jednaki“ i obdareni „određenim neotuđivim pravima“, Kongres je 4. jula 1776. usvojio Deklaraciju o nezavisnosti, koju je uglavnom napisao Tomas Džeferson. Taj datum se danas slavi kao Dan nezavisnosti SAD. Članovi o konfederaciji su 1777. uspostavili slabu vladu koja je upravljala Severnoameričkim savezom do 1789.[9]

Posle britanskog poraza kod Jorktauna od američkih snaga kojima je pomagala Francuska, Sjedinjene Države su bile nezavisne. Po Pariskom miru 1783. Velika Britanija je priznala američki suverenitet nad najvećim delom teritorije istočno od reke Misisipi. SAD u sadašnjem obliku nastale su 1787. Zahtevi za mnogo jačom saveznom vladom sa pravom da oporezuje je dovelo do ustavne konvencije. Nakon intenzivne debate Ustav SAD je do 1788. usvojilo svih 13 država. Prvi saziv Senata, prvi saziv Predstavničkog doma i prvi predsednik Džordž Vašington su stupili na dužnost 1789. Povelja o pravima, koja zabranjuje ograničenje ličnih sloboda od strane savezne vlade i jemči niz pravnih zaštita, usvojena je 1791.[10]

Stavovi prema ropstvu su menjali, a sve države su zabranile međunarodnu trgovinu robljem (mada je Severna Karolina ponovo dozvolila), a savezna vlada je 1807. zabranila uvoz ili izvoz robova.[11] Sve države Severna ukinule su ropstvo između 1780. i 1804, čime su robovlasničke države na Jugu ostali branioci " čudne institucije". Zbog pamuka koji je posle 1820. vlasnicima plantaža donosio velike profite, južnjački belci su bili sve odlučniji da je ropstvo pozitivno za sve, pa čak i za robove.[12] Drugo veliki buđenje, koje je počelo oko 1800, preobratilo je milione građana SAD na evangelistički protestantizam. Na severu je ovo dovelo do više društvenih reformatorskih pokreta, uključujući i abolicionizam.[13]

Širenje SAD

Tokom prve polovine -{XIX}- veka, ekspanzija ka Zapadu se nastavlja i mnoge države će se osnivati u skladu sa rastom stanovništva. Američka težnja da se prošire na zapad je dovela do Indijskih ratova.[14]</ref> Kupovina Luizijane od Francuske 1803. za vreme predsednika Tomasa Džefersona je gotovo udvostručila veličinu države.[15] Rat iz 1812. je objavljen Ujedinjenom Kraljevstvu zbog raznih nerešenih pitanja i pomorskog suparništva i završen bez pobednika, je ojačao svest o pripadanju američkoj naciji.[16] Niz američkih vojnih upada na Floridu je primorao Španiju da 1819. ustupi SAD Floridu i druge teritorije oko Meksičkog zaliva.[17] Predsednik Džejms Monro reafirmisao je volju za neutralnošću Sjedinjenih Država kao i njihovo protivljenje svakom evropskom uplitanju na američkom kontinentu (Monroova doktrina).

Predsednik Endru Džekson je preuzeo dužnost 1829. i započeo skup reformi koje su dovele do ere džeksonovske demokratije, za koju se smatra da je trajala od 1830. do 1850. To uključuje mnoge reforme, kao što su pravo glasa za sve bele muškarce, i razne korekcije nadležnosti savezne vlade. To je takođe dovelo do pojave drugog stranačkog sistema, skupa dominantnih partija koje su postojale od 1828. do 1854.

Staza suza iz 1830ih predstavlja primer politike uklanjanja Indijanaca kojim su Indijanci preseljeni u svoje rezervate uz godišnje državne subvencije. Sjedinjene Države su anektirale Republika Teksas 1845, usred perioda kada je koncept Manifesta sudbine stekao popularnost.[18] Sporazum o Oregonu iz 1846. sa Ujedinjenim Kraljevstvom doneo je sadašnji Američki Severozapad pod kontrolu SAD.[19] Američka pobeda u meksičko-američkom ratu 1848. dovelo je do ustupanja Americi Kalifornije i velikog dela današnjeg Američkog Jugozapada.[20]

Kalifornijska zlatna groznica 1848-49 je dodatno podstakla iseljavanje na zapad.[21] Nove pruge su olakšale doseljavanje naseljenika i ojačale su sukobe sa Indijancima.[22] Za pola veka, oko 40 miliona američkih bizona je bilo ubijeno zbog kože i mesa, kao i da se olakša širenje železnice.[23] Nestanak bizona, glavnog izvora hrane prerijskim Indijancima je bio udarac po opstanak mnogih domorodačkih kultura.[23]

Ropstvo, građanski rat i industrijalizacija

Bitka kod Getisburga. Građanski rat je učvrstio Uniju, podstakao industriju čelika i izgradnju transkontinentalne železnice.

Razlike između industrijskog Severa i poljoprivrednog Juga su sve više jačale. Tenzije između robovlasničkih i slobodnih država su se pojačale sa raspravama o odnosima između državnih i saveznih vlasti, kao i nasilnim sukobima zbog širenja ropstva u nove savezne države.[24] Abraham Linkoln, kandidat uveliko anti-robovlasničke Republikanske stranke je izabran za predsednika 1860.[25] Pre nego što je preuzeo dužnost, sedam robovlasničkih država je proglasililo secesiju, koju je savezna vlada smatrala nelegalnom, i osnovalo Konfederativne Američke Države.[26]

Napadom Konfederacije na Fort Samter, počeo je građanski rat i još četiri robovlasničke države su se pridružile Konfederaciji.[26] Linkolnovim Proglasom o emapcipaciji proglašeno je sloboda robova u Konfederaciji. Posle pobede Unije 1865, tri amandmana na Ustav SAD su obezbedila slobodu za skoro četiri miliona crnaca koji su bili robovi[27], dato pravo građanstva i pravo glasa.[28] Rat i njegova odlučnost su doveli do značajnog povećanja moći savezne vlade. Ovaj rat je i dalje najsmrtonosniji sukob u američkoj istoriji, pošto je doveo do smrti 620.000 vojnika.[29] Posle rata, ubistvo Abrahama Linkolna je radikalizovalo republikansku politiku Rekonstrukcije u cilju reintegracije i obnove južnih država, dok se istovremeno obezbeđuje prava tek oslobođenim robovima.[30] Tako su 1871. godine sve južne države ponovo bile integrisane u Uniju posle ratifikacije ovih amandmana. Rešavanjem spornih predsedničkih izbora Nagodbom iz 1877 okončana je Rekonstrukcija; zakoni Džima Kroua su obespravili mnoge Afroamerikance i legalizovali rasnu segregaciju.[30]

Emigranti ulaze u SAD na ostrvu Elis. Doseljenici su radili u fabrikama, rudnicima i železnici i izazvali potražnju za industrijalizovanom poljoprivredom.

Na severu, urbanizacija i priliv imigranata bez presedana iz Južne i istočne Evrope ubrzalo je industrijalizaciju zemlje. Talas imigracije, koji je trajao do 1924, je obezbedio radnu snagu i preobrazio američku kulturu.[31] Razvoj infrastrukture u celoj zemlji podstakao je privredni rast. Kraj građanskog rata je podstakao veće naseljavanje i razvoj američkog Starog Zapada. Ovo je bilo moguće zbog različitih društvenih i tehnoloških dostignuća, uključujući i završetak Prvog transkonentalniog telegrafa 1861. i Prve transkontinentalne železnice 1869.

Kupovinom Aljaske 1867. od Rusije za 7,2 miliona dolara okončano je širenje SAD po kontinentalnom delu Severne Amerike. Masakr u Vounded Niju 1890. je bio poslednji veliki oružani sukob u Indijskim ratovima. Monarhija u Kraljevstvu Havaji je zbačena 1893. u puču koji su predvodili američki državljani. SAD su anektirale Havajski arhipelag 1898. Predsjednik Teodor Ruzvelt intervenisao u celom nizu država Latinske Amerike. Pobeda u špansko-američkom ratu iste godine je pokazala da su Sjedinjene Države svetska sila i dovela je do aneksije Portorika, Gvama i Filipina i jačanja američkog uticaja na Kubi.[32] Filipini su dobili nezavisnost posle pola veka, dok su Portoriko i Gvam ostali teritorija SAD. Godine 1903. SAD su stekle zonu Panamskog kanala. Otvaranjem Panamskog kanala 1914. SAD su postale svetska ekonomdks sila sa stanovništvom koje je, velikim useljavanjem, naraslo na 92 miliona.

Pojava brojnih uglednih industrijalaca krajem 19. veka je doveo do Zlatnog doba, perioda rasta bogatstva i moći poslovnih ljudi. To je pomoglo početak Progresivne ere, perioda velikih reformi u mnogim društvenim oblastima, uključujući regulatornu zaštitu za javnost, velike mere protiv trustova i pažnje na uslove života radničke klase. Predsednik Teodor Ruzvelt je bio jedan od vodećih zagovornika progresivnih reformi.

Prvi svetski rat, Velika depresija i Drugi svetski rat

Na početku Prvog svetskog rata 1914, Sjedinjene Države su i dalje bile neutralne. Većina Amerikanaca se saosećala sa Britancima i Francuzima, mada su se mnogi protivili intervenciji.[33] SAD su se 1917. pridružili saveznicima, a američke ekspedicione snage pomogle su da se stanje preokrene protiv Centralnih sila. SAD iz rata izlaze kao najmoćnija zemlja sveta. Predsednik Vudro Vilson je imao vodeću diplomatsku ulogu na Pariskoj mirovnoj konferenciji 1919. kojom je oblikovan posleratni svet. Vilson se čvrsto zalagao da se SAD pridruže Društvu naroda. Međutim, Senat je odbio da odobri ovaj potez, a nije usvojio ni Versajski mir, kojim je upostavljeno Društvo naroda.[34]

Prljave tridesete su izazvale poljoprivrednu depresiju, uticale na industrijska tržišta i dovela do velikih seoba iz Velike ravnice.

Država je vodila politiku unilateralizma, na ivici izolacionizma.[34] Pokret za žensko pravo glasa je 1920. izdejstvovao usvajanje ustavnog amandmana o davanju ženama pravo glasa. Prosperitet Burnih dvadesetih završio se Krahom Volstrita 1929. godine koji je izazvao Veliku depresiju.

Nakon svog izbora za predsednika 1932. Frenklin D. Ruzvelt je na Veliku depresiju odgovorio Nju dilom, nizom politika povećanja državne intervencije u privredu, uključujući i uspostavljanje sistema socijalne zaštite.[35] Prljave tridesete sredinom 1930-ih osiromašile su mnoge poljoprivredne zajednice i izazvale novi talas migracije na zapad.

Invazija na Evropu u Drugom svetskom ratu je zahtevala ratnu industriju, ubrzala migracije u velike gradove i proizvodnju velikih razmera.

SAD, iako zvanično neutralne tokom rane faze Drugog svetskog rata nakon invazije nacističke Nemačke na Poljsku u septembru 1939, su počele da snabdevaju saveznike ratnim materijalom u martu 1941. kroz Program o zajmu i najmu. Japansko carstvo je 7. decembra 1941. pokrenulo iznenadni napad na Perl Harbor, što je doprinelo da se SAD pridruže saveznicima u borbi protiv sila Osovine, kao i interniranje hiljade Amerikanaca japanskog porekla.[36] Učešće u ratu je podstaklo kapitalne investicije i rast industrijskih kapaciteta. Od glavnih zaraćenih strana, Sjedinjene Države su jedina država koja je iz rata izašla bogatija — zapravo, daleko bogatija — umesto siromašnija.[37]

Savezničke konferencije u Breton Vudsu i u Jalti su skicirale novi sistem međunarodnih organizacija koji je postavio SAD i Sovjetski Savez u centar svetskih pitanja. Pošto je rat u Evropi završen, u San Francisku je 1945, održana međunarodna konferencija na kojoj je doneta Povelja Ujedinjenih nacija, koje su postale aktivne nakon završetka rata.[38] Pošto su SAD razvile prve atomske bombe, predsednik Hari Truman je odlučio da ih iskoristi u avgustu 1945. na japanskim gradovima Hirošimi i Nagasakiju u avgustu. Japan se predao 2. septembra 1945. čime je okončan rat.[39]

Hladni rat

Posle Drugog svetskog rata, Sjedinjene Države i Sovjetski Savez su tokom Hladnog rata borili za prevlast u svetu i dominirali vojnim pitanjima u Evropi kroz NATO i Varšavskog pakta. Iako su bile angažovane u posredničkim ratovima, i razvile moćne nuklearne arsenale, dve zemlje su izbegavale direktni vojni sukob. SAD su se često protivile levičarskim pokretima u Trećem svetu koji se smatrali finasiranim od Sovjetskog Saveza. Američki vojnici su se borili protiv komunističkih kineskih i severnokorejskih snaga u Korejskom ratu 1950-53. Dom Komiteta za neameričke aktivnosti sprovodio je niz istraga navodnih levičarskih subverzija, dok je senator Džozef Makarti postao predvodnik antikomunističkih osećanja.

Martin Luter King drži svoj govor „Imam san“ tokom marša na Vašington 1963.

Sovjetsko lansiranje prve svemirske letelice sa ljudskom posadom 1961. podstaklo je predsednika Džona F. Kenedija da pozove SAD da one budu te koje će poslati prvog čovega na Mesec, što je i ostvareno 1969. Kenedi se takođe suočio sa napetom nuklearnom krizom sa sovjetskim snagama na Kubi. U međuvremenu, Sjedinjene Države su doživljvale održivi ekonomski rast. Usred prisustva različitih belih nacionalističkih grupa, posebno Kju kluks klana, pojavio se pokret za građanska prava koi je koristi nenasilje da se suoči sa segregacijom i diskriminacijom. Pokret su simbolisali i vodili crnim Amerikanci, kao što su Roza Parks i Martin Luter King. Sa druge strane, neki crne nacionalističke grupe poput Crnih pantera su imali militantniji pristup.

Posle ubistva Kenedija 1963. za vreme predsednika Lindona Džonsona doneti su Zakon o građanskim pravima 1964. i Zakon o pravu glasa 1965.[40][41] On je takođe potpisao programe o zdravstvenoj zaštiti i zdravstvenoj pomoći.[42] Džonson i njegov naslednik Ričard Nikson proširili su posrednički rat u Jugoistočnoj Aziji u neuspešni Vijetnamski rat. Pojavio se rašireni kontrakulturnog pokret, podstaknut protivljenjem rata, crnim nacionalizmom, kao i seksualnom revolucijom. Beti Fridan i Glorija Stejnem su predvodile novi talas feminizma koji je tražio političku, drupšvenu i ekonomsku jednakost za žene.

Kao posledica skandala Votergejt iz 1974, Nikson je postao prvi američki predsednik koji je podneo ostavku, kako bi izbegao da budu smenjen pod optužbom koje su uključivale ometanje pravde i zloupotrebu položaja. Administracija Džimija Kartera sa kraja 1970-ih je bila u znaku stagflacije i iranske krize sa taocima. Izbor Ronalda Regana za predsednika 1980. najavio je zaokret udesno u američkoj politici, koja se ogledala u velikim promenama u poreskim i potrošačkim prioritetima. Povećani su izdaci za odbranu, a projekti poput Strateške odbrambene inicijative su za cilj imali ponovno pokrenuti trku u naoružanju i ekonomski iscrpiti Sovjetski Savez. Pored toga su se podržavali avganistanski mudžahedini u ratu protiv Sovjeta, antikomunistički nastrojeni nikaragvanski kontraši kao i antikomunistički nastrojeni pokreti u Istočnoj Evropi poput poljske Solidarnosti. SAD su tokom ovog perioda tajno podržavale Irak Sadama Huseina u Iračko-iranskom ratu da bi zaustavili islamistički Iran, ali su takođe sarađivale i sa samim Iranom kome su prodavale oružje, a novac od prodaje oružja prebacivali nikaragvanskoj desničarskoj Kontri. Poboljšanje ekonomske situacije, ali i ponovni uspon nacionalnog ponosa nakon uspešne invazije Grenade 1983. godine omogućila je Reganu da pobedi na predsedničkim izborima 1984. Njegov drugi mandat obeležio je skandal Iran-Kontra i značajan diplomatski napredak u odnosima sa Sovjetskim Savezom. Nakon raspada Sovjetskog Saveza završen je Hladni rat.

Sadašnjost

Napad na Svetski trgovinski centar 11. septembra 2001.

Nakon raspada SSSR-a, SAD postaje jedina svetska velesila.[43] Za vreme predsednika Džordža Budža starijeg, Sjedinjene Države su imale vodeću ulogu u Zalivskom ratu, odobrenom od Ujedinjenih nacija, sa ciljem da se proteraju iračke snage koje su okupirale Kuvajt. Najduži ekonomski rast u modernoj istoriji SAD — od marta 1991. do marta 2001.—obuhvatio je period administracije Bila Klintona i dot-kom balon.[44] Građanske parnice i seks-skandal su doveli do glasanja o poverenju Klintonu 1998, ali je on ostao predsednik. Na spoljnom planu Klintonov mandat je obeležilo zaoštravanje sukoba sa Al Kaidom Osame bin Ladena i angažovanje u rešavanju sukoba na prostoru bivše Jugoslavije; predkraj 1995. SAD su posredovale u zaključenju Dejtonskog mira. SAD su 1999. predvodile NATO napade na SR Jugoslaviju, zbog optužbi o kršenju ljudskih prava i teškog položaja Albanaca na Kosovu. Predsednički izbori u SAD 2000., jedni od najtesnijih u američkoj istoriji, rešeni su odlukom Vrhovnog suda SAD u korist Džordža Buša mlađeg, koji je postao 43. američki predsednik.

Pripadnici Al Kaide su 11. septembra 2001. napali Svetski trgovinski centar u Njujorku i Pentagon u blizini Vašingtona, usmrtivši gotovo tri hiljade ljudi. Kao odgovor na to, Bušova administracija pokrenula globalni rat protiv terora, invazije Avganistana i uklanjanje talibanske vladu i kampova za obuku Al Kaide. Talibanski pobunjenici nastavili su da se bore u gerilskom ratu koji još uvek traje. Bušova administracija je 2002. počela da vrši pritisak za promenu režima u Iraku na osnovu nedokazanih tvrdnji da Irak poseduje oružje za masovno uništenje. Snage predvođene SAD su izvršile invaziju na Irak 2003. i oborili sa vlasti Sadama Huseina.[45]

U 2008, u jeku globalne ekonomske recesije, Barak Obama je kao prvi Afroamerikanac izabran za predsednika. Velike reforme zdravstvene zaštite i finansijskog sistema su usvojene dve godine kasnije. U napadu američkih specijalaca u Pakistanu ubijen je Osama bin Laden. Rat u Iraku je zvanično okončana povlačenje preostalih američkih trupa iz zemlje u decembru 2011.

Other Languages
Alemannisch: USA
አማርኛ: አሜሪካ
aragonés: Estatos Unitos
مصرى: امريكا
Aymar aru: Istadus Unidus
žemaitėška: JAV
Bikol Central: Estados Unidos
беларуская (тарашкевіца)‎: Злучаныя Штаты Амэрыкі
भोजपुरी: अमेरिका
Bahasa Banjar: Amirika Serikat
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: তিলপারাষ্ট্র
Chavacano de Zamboanga: Estados Unidos de America
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Mī-guók
Tsetsêhestâhese: United States
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᑭᐦᒋ ᒨᐦᑯᒫᓇᐢᑭᕀ
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Амєрїканьскꙑ Ѥдьнѥнꙑ Дрьжавꙑ
dansk: USA
Thuɔŋjäŋ: Pawuut Matiic
ދިވެހިބަސް: އެމެރިކާ
eʋegbe: United States
emiliàn e rumagnòl: Stat Unî
English: United States
Esperanto: Usono
español: Estados Unidos
estremeñu: Estaus Uníus
Na Vosa Vakaviti: United States
føroyskt: USA
français: États-Unis
arpetan: Ètats-Unis
贛語: 美國
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: अमेरिकेचीं संयुक्त राज्यां
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌰𐌼𐌰𐌹𐍂𐌹𐌺𐌰
客家語/Hak-kâ-ngî: Mî-koet
Fiji Hindi: United States
Kreyòl ayisyen: Etazini
Bahasa Indonesia: Amerika Serikat
Ido: Usa
íslenska: Bandaríkin
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᒥᐊᓕᑲ
la .lojban.: mergu'e
Kabɩyɛ: Etaazuunii
Gĩkũyũ: United States
kalaallisut: Naalagaaffeqatigiit
ភាសាខ្មែរ: សហរដ្ឋអាមេរិក
한국어: 미국
kernowek: Statys Unys
Luganda: Amerika
Basa Banyumasan: Amerika Serikat
Malagasy: Etazonia
Baso Minangkabau: Amerika Sarikat
Bahasa Melayu: Amerika Syarikat
Dorerin Naoero: Eben Merika
Plattdüütsch: USA
Nederlands: Verenigde Staten
norsk nynorsk: USA
norsk: USA
Sesotho sa Leboa: United States of America
Chi-Chewa: United States
Livvinkarjala: Amerikan Yhtysvallat
Pangasinan: Estados Unidos
Kapampangan: Estados Unidos
Deitsch: Amerikaa
Norfuk / Pitkern: Yunitid Staits
پنجابی: امریکہ
português: Estados Unidos
rumantsch: Stadis Unids
sicilianu: Stati Uniti
Simple English: United States
slovenčina: Spojené štáty
Sranantongo: Kondre Makandrameki
Basa Sunda: Amérika Sarikat
svenska: USA
Kiswahili: Marekani
ไทย: สหรัฐ
Setswana: USA
Tok Pisin: Ol Yunaitet Stet
Xitsonga: Amerikha
chiTumbuka: United States
Twi: USA
reo tahiti: Fenua Marite
oʻzbekcha/ўзбекча: Amerika Qoʻshma Shtatlari
Tiếng Việt: Hoa Kỳ
Volapük: Lamerikän
吴语: 美国
Vahcuengh: Meijgoz
中文: 美国
文言: 美國
Bân-lâm-gú: Bí-kok
粵語: 美國
isiZulu: IMelika