انگريزي ٻولي

EN آيزو 639-1
نيرو(سُرمائي):اهي ملڪ جتي انگريزي باضابطا ٻولي (زبان) آهي۔ آسماني:اهي ملڪ جتي انگريزي باضابطا ٻولي (زبان) ته آهي پر بنيادي ٻولي (زبان) جي طورتي نٿي ڳالهائي وڃي

انگريزي (انگريزي ٻولي: English) انگلينڊ سميت دنيا ڀر سڄي دنيا ۾ ڳالهائي ويندڙ هڪ وسيع ٻولي آهي جيڪا ڪيترن ئي ملڪن ۾ بنيادي ٻوليءَ جي طور تي ڳالهائي وڃي ٿي. دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ ثانوي (سيڪنڊري) يا سرڪاري ٻوليءَ جي حيثيت رکي ٿي۔ انگريزي دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ پڙهي ۽ سمجهي ويندڙ ٻولي آهي جڏهن ته هيءَ سڄي دنيا ۾ رابطي جي ٻولي سمجهي وڃي ٿي۔

مادري ٻولي (مادري زبان) جي طور تي دُنيا جي سڀ کان وڏي ٻولي جديد چيني ٻولي آهي جنهن کي 70 ڪروڙ فرد ڳالهائين ٿا، ان کانپوءِ انگريزي آهي، جيڪا گهڻا ماڻهو ثانوي (ٻئي ٻولي, سيڪنڊري لينگوج) يا رابطي جي زبان جي طور تي ڳالهائيندا آهن جنهن جي ڪري سڄي دنيا ۾ انگريزي ڳالهائڻ وارن فردن جو انگ هڪ ارب کان مٿي ٿي ويو آهي۔

سڄي دنيا ۾ لڳ ڀڳ 35 ڪروڙ 40 لَک فردن جي مادري ٻولي انگريزي آهي، جڏهن ته ٻي ٻوليءَ جي حيثيت سان انگريزي ڳالهائڻ وارن انگ 15 ڪروڙ کان ڏيڍ اربن جي وچ ۾ آهي۔

انگريزي، مواصلات، تعليم، ڪاروبار، هوا بازي، تفريح، سفارتڪاري ۽ انٽرنيٽ ۾ سڀ کان اعليٰ بين الاقوامي ٻولي آهي۔ هي 1945ع ۾ گڏيل قومن جي قائم ٿيڻ کان هينئر تائين ان جي سرڪاري ٻولين منجهان هڪ آهي۔

انگريزي بنيادي طور تي اولھ جرمينڪ ٻولي آهي، جيڪا آڳاٽي انگلش مان ٺهي آهي۔ سلطنتِ برطانيا جي سرحدن ۾ ڊيگهه ويڪر سان گڏوگڏ هيءَ ٻولي به انگلستان مان نڪري آمريڪا، ڪئناڊا، آسٽريليا، نيوزي لينڊ سميت سڄي دنيا ۾ پکڙجندي وئي ۽ اڄ برطانيا يا آمريڪا جي اڳوڻي نو آبادين مان اڪثر ۾ هيءَ سرڪاري ٻولي آهي جن ۾ پاڪستان، گهانا، ڀارت، نائجيريا، ڏکڻ آفريڪا، ڪينيا، يوگينڊا ۽ فلپائن پڻ شامل آهن۔

سلطنتِ برطانيا جي وسيع سرحدن باوجود انگريزي 20 هين صديءَ تائين دنيا ۾ رابطي جي ٻولي نه هئي، ان کي هي مقام ٻئي جنگ عظيم ۾ آمريڪا جي فتح ۽ سڄي دنيا ڀر آمريڪي ثقافت جي مشهوري جي ذريعي حاصل ٿي آهي، مواصلات جي ذريعين ۾ تيز ترقيءَ انگريزي ٻوليءَ جي واڌاري ۽ (گهرج) جو سبب بڻي آهي.

انگريزي (English):هن ٻوليءَ جا ڪوڪني (Cockney) سوس (Scouse) گوردي (Geordi) -اوڀر- انگيليا (East Angilia)، برمن، سائوٿو ويلز، ايڊنبرگ، -بيل- فاسٽ (Belfast) ڪارن وال (Cornwal) ڪمبرلينڊ (Cumberland) مرڪزي ڪمبرلينڊ (Central Cumberland) ديور شاير (Devar shire) اڀرندي ديور شاير (Eastren devar) ڊورسيٽ (Dorset) دُرهم (Durham) بولٽن لينڪ شاير (Bolton Lancashire) ريڊڪلف لينڪ شاير ناٿرميرلينڊ. نارفوڪ (Norfolk) نيوڪبسل نارٿم برلينڊ، ۽ ٻيا لهجا آهن. هي -ٻولي- جرمن ٻوليءَ سان 60 سيڪڙو فرينچ سان ۽ 27 سيڪڙو ۽ روسيءَ سان 24 سيڪڙو مشابهت رکي ٿي.

هن ٻوليءَ جو اصل وطن برطانيا آهي، پر آمريڪا، اندورا، انگلوئلي، اروبا، آسٽريليا، برازيل، برٽش انڊيا، برٽش ورجن، آئيزلينڊ، برونائي، ڪمبوڊيا، ڪيمرون، ڪئنياڊا، ڪي مين آئيز، چين، هندوستان ۽ -پاڪستان-، -جپان- ۽ ٻيا سوين ملڪ -جن- ۾ -انگريزي- نه صرف ڳالهائي وڃي ٿي، پر -تعليم- جو ذريعو به -انگريزي- آهي. ڪيترن ملڪن ۾ برطانيا ۽ آمريڪا کان سواءِ هيءَ ٻولي سرڪاري ۽ قومي ٻوليءَ طور شامل آهي. دنيا ۾ گهڻي ڀاڱي سڄو عام ۽ سائنسي ڪم هن ٻوليءَ ۾ ٿئي ٿو. ان لاءِ هن کي سائنسي ٻوليءَ جو درجو حاصل آهي.

هيءَ ٻولي هند يورپيائي، جرمنيائي، اولهه انگريزي ٻولين جي خاندان مان آهي. هي ٻولي رومن خط ۾ لکي وڃي ٿي. برطانيه ۾ 55000000 ۽ دنيا ۾ 1999ع جي رپورٽ موجب 30935280 ماڻهو هي -ٻولي- ٻي ٻوليءَ طور لکن پڙهن ٿا. آسٽريليا ۾ 15682000 ماڻهو، بربادوس ۾ 13000، برازيل ۾ 55998، برمودا ۾ 58800، (هتي به هي سرڪاري ٻولي آهي) برٽش انڊيا ۾ سرڪاري ٻولي، برونائيءَ ۾ قومي ٻولي 8000 ڳالهائڻ وارا، ڪمبوڊيا ۾ فرنيچ ٻوليءَ جي جاءِ وٺي رهي آهي، ڪينياڊا ۾ سرڪاري -ٻولي- 17100000 ڳالهائڻ وارا، چين ۾ (1993ع) 54000 خاص طور هانگ ڪانگ ۾، ايٿوپيا ۾ (1986ع) سرڪاري ٻولي. فجي ۾ (1976ع) 4929 سرڪاري ٻولي، گمنبيا هڪ هزار ماڻهن جي سرڪاري ٻولي، گهانا (1977ع) ۾ 1000000 سرڪاري ٻولي، گوانا ۾ قومي ٻولي، هندوستان ۾ قومي ٻولي 11021610 ڳالهائڻ وارا، آئرلينڊ ۾ قومي ٻولي 2600000 ڳالهائڻ وارا، -اسرائيل- ۾ انگلٽ (Anglit) لهجو ڳالهائجي ٿي. سرڪاري -ٻولي- شيم ئيل آهي (1993ع) ۾ 100000 ڳالهائڻ وارا، ڪينيا ۾ سرڪاري ٻولي، لبنان ۾ هي ٻولي گهرن يا بزارن ۾ ڪانه ڳالهائجي صرف 3300 (2004ع) ڳالهائڻ وارا، مالوي ۾ سرڪاري ٻولي 18000 هزار ڳالهائڻ وارا، مالٽا ۾ سرڪاري ٻولي 2400 ڳالهائڻ وارا. ماريشش ۾ سرڪاري -ٻولي- صرف 3000 ڳالهائڻ وارا. نائيجريا ۾ ڏهه لک، نيوزلينڊ ۾ سرڪاري ٻولي 3213000 ڳالهائڻ وارا ۽ ان کان سواءِ ٻين به ڪيترن ئي ملڪن ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. هن ۾ تمام گهڻو ادب پيدا ٿئي ٿو.[1]

پُراڻِي يا آڳاٽي اَنگِريزِي

جديد انگريزيءَ جِي ماءُ، جنھن کي اينگلوسيڪسَن پڻ سڏيو ويندو آھي. اھا 400ع کان 1100ع تائين برطانيا ۾ ڳالھائي ويندي ھئي. اِنَ کي اسمن ۽ صفتُن جون پنج حالَتُون آھي. [2]

Other Languages
адыгабзэ: Инджылызыбзэ
Afrikaans: Engels
Akan: English
Alemannisch: Englische Sprache
አማርኛ: እንግሊዝኛ
aragonés: Idioma anglés
العربية: لغة إنجليزية
مصرى: انجليزى
অসমীয়া: ইংৰাজী ভাষা
asturianu: Idioma inglés
Aymar aru: Inlish aru
azərbaycanca: İngilis dili
башҡортса: Инглиз теле
žemaitėška: Onglu kalba
Bikol Central: Ingles
беларуская: Англійская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Ангельская мова
български: Английски език
भोजपुरी: अंगरेजी
Bahasa Banjar: Bahasa Inggris
bamanankan: Angilɛkan
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ইংরেজি ঠার
brezhoneg: Saozneg
bosanski: Engleski jezik
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: ᨅᨔ ᨕᨗᨋᨗᨔᨗ
буряад: Англи хэлэн
català: Anglès
Chavacano de Zamboanga: Lengua Inglés
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĭng-ngṳ̄
Cebuano: Iningles
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᐧᐁᒥᔥᑎᑯᔒᐤ ᐊᔨᒧᐧᐃᓐ
qırımtatarca: İngliz tili
čeština: Angličtina
kaszëbsczi: Anielsczi jãzëk
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Англїискъ ѩꙁꙑкъ
Cymraeg: Saesneg
Zazaki: İngılızki
dolnoserbski: Engelšćina
ދިވެހިބަސް: އިނގިރޭސި
eʋegbe: Eŋlisigbe
Ελληνικά: Αγγλική γλώσσα
emiliàn e rumagnòl: Inglés
Esperanto: Angla lingvo
español: Idioma inglés
euskara: Ingeles
estremeñu: Luenga ingresa
føroyskt: Enskt mál
français: Anglais
arpetan: Anglès
Nordfriisk: Ingelsk
Frysk: Ingelsk
Gaeilge: An Béarla
贛語: 英語
Gàidhlig: Beurla
Avañe'ẽ: Ingleñe'ẽ
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Inglez
Gaelg: Baarle
Hausa: Turanci
客家語/Hak-kâ-ngî: Yîn-ngî
עברית: אנגלית
Fiji Hindi: English bhasa
hrvatski: Engleski jezik
hornjoserbsce: Jendźelšćina
Kreyòl ayisyen: Lang angle
magyar: Angol nyelv
Հայերեն: Անգլերեն
interlingua: Lingua anglese
Bahasa Indonesia: Bahasa Inggris
Interlingue: Anglesi
ГӀалгӀай: Ингалсий мотт
íslenska: Enska
italiano: Lingua inglese
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᖃᓪᓗᓈᑎᑐᑦ
日本語: 英語
Patois: Ingglish
la .lojban.: glibau
Basa Jawa: Basa Inggris
Qaraqalpaqsha: Ingliz tili
Taqbaylit: Taglizit
Адыгэбзэ: Инджылыбзэ
Kongo: Kingelezi
қазақша: Ағылшын тілі
kalaallisut: Tuluttut
ភាសាខ្មែរ: ភាសាអង់គ្លេស
ಕನ್ನಡ: ಆಂಗ್ಲ
한국어: 영어
Перем Коми: Инглиш кыв
къарачай-малкъар: Ингилиз тил
कॉशुर / کٲشُر: اَنٖگرَیزی زَبانَ
Ripoarisch: Änglische Sproch
kernowek: Sowsnek
Кыргызча: Аңгылыс тили
Lëtzebuergesch: Englesch
Lingua Franca Nova: Engles
Limburgs: Ingels
lumbaart: Lengua inglesa
lingála: Lingɛlɛ́sa
لۊری شومالی: زوٙن ئینگیلیسی
lietuvių: Anglų kalba
latviešu: Angļu valoda
Basa Banyumasan: Basa Inggris
мокшень: Англань кяль
Malagasy: Fiteny anglisy
олык марий: Англичан йылме
Māori: Reo Pākehā
Baso Minangkabau: Bahaso Inggirih
македонски: Англиски јазик
монгол: Англи хэл
кырык мары: Англ йӹлмӹ
Bahasa Melayu: Bahasa Inggeris
Mirandés: Léngua anglesa
مازِرونی: اینگلیسی زبون
Dorerin Naoero: Dorerin Iburubur
Napulitano: Lengua ngrese
Plattdüütsch: Engelsche Spraak
Nedersaksies: Engels
नेपाल भाषा: अंग्रेजी भाषा
Oshiwambo: English
Nederlands: Engels
norsk nynorsk: Engelsk
norsk: Engelsk
Novial: Anglum
Nouormand: Angliais
Sesotho sa Leboa: Seisimane
Diné bizaad: Bilagáana bizaad
Chi-Chewa: Chingerezi
occitan: Anglés
Pangasinan: Salitan Ingles
Kapampangan: Amanung Ingles
Papiamentu: Ingles
Picard: Inglé
Norfuk / Pitkern: Inglish
Piemontèis: Lenga anglèisa
پنجابی: انگریزی
português: Língua inglesa
Runa Simi: Inlish simi
rumantsch: Lingua englaisa
română: Limba engleză
armãneashti: Limba anglicheascã
tarandíne: Lènga 'nglese
русиньскый: Анґліцькый язык
Kinyarwanda: Icyongereza
संस्कृतम्: आङ्ग्लभाषा
саха тыла: Ааҥл тыла
sicilianu: Lingua ngrisa
davvisámegiella: Eaŋgalsgiella
Sängö: Anglëe
srpskohrvatski / српскохрватски: Engleski jezik
Simple English: English language
slovenčina: Angličtina
slovenščina: Angleščina
Gagana Samoa: Fa'aperetania
chiShona: Chirungu
Soomaaliga: Af-Ingiriisi
српски / srpski: Енглески језик
Sranantongo: Ingristongo
SiSwati: SíNgísi
Sesotho: Senyesemane
Basa Sunda: Basa Inggris
svenska: Engelska
Kiswahili: Kiingereza
ślůnski: Angelsko godka
தமிழ்: ஆங்கிலம்
తెలుగు: ఆంగ్ల భాష
Türkmençe: Iňlis dili
Tagalog: Wikang Ingles
Setswana: Sekgoga
Tok Pisin: Tokples Inglis
Türkçe: İngilizce
татарча/tatarça: Инглиз теле
Twi: English
reo tahiti: Anglès
тыва дыл: Англи дыл
удмурт: Англи кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىنگلىز تىلى
українська: Англійська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Ingliz tili
Tshivenda: English
vepsän kel’: Anglijan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Anh
West-Vlams: Iengels
Volapük: Linglänapük
Winaray: Ininglis
吴语: 英语
isiXhosa: IsiNgesi
მარგალური: ინგლისური ნინა
ייִדיש: ענגליש
Vahcuengh: Vah Yinghgoz
Zeêuws: Iengels
中文: 英语
文言: 英語
Bân-lâm-gú: Eng-gí
粵語: 英文
isiZulu: IsiNgisi