Suli

Lu Suli
The Sun
Misuri principali
Distanza media dâ
Terra
149.6×106 km
(92.95×106 mi)
Magnitudini apparenti (V)−26.8m
Magnitudini assuluta4.8m
Carattiristichi orbitali
Distanza media dô
centru dâ via lattea
2.5×1017 km
(26,000 anni luci)
Galactic periodu2.26×108 anni
Velocità217 km/secunni
Carattiristichi fìsichi
Diamitru1.392×106 km
(109 voti chiddu dâ Terra)
scavizzamientu9×10-6
Supirfici6.09 × 1012 km²
(11,900 voti chidda dâ Terra)
Vulumi1.41 × 1018 km³
(1,300,000 voti chiddu dâ Terra)
Massa1.9891 × 1030 kg

(332,950 voti chidda dâ Terra)

Dinsitati1.408 g/cm³
gravità â supirfici273.95 m s-2

(27.9 )

vilucità di fuga
dâ supirfici
617.54 km/s
Timpiratura â supirfici5780 K
Timpiratura dâ curona5 MK
Timpiratura ô centru~13.6 MK
Luminosità (L)3.827×1026 W
Intensità media(I)2.009×107 W m-2 sr-1
Carattiristichi dâ Rotazzioni
Obliquità7.25?
(di l'eclittica)
67.23?
(di lu pianu galatticu dâ via lattea)
1286.13?
(19 h 4 min 31.2 s)
Declinazzioni
dû polu nord
63.87?
periudu di rotazzioni
all'equaturi
25.3800 1
vilocità di rotazzioni
all'equaturi
7174 km/h
cumpusizzioni dâ fotosfera
Idrogginu73.46 %
Eliu24.85 %
Ossigginu0.77 %
Carboniu0.29 %
Ferru0.16 %
Neon0.12 %
Azzotu0.09 %
Siliciu0.07 %
Magnesiu0.05 %
Surfi0.04 %

Lu suli è la stidda ô centru dû nostru sistema sulari. Nu suli, giniralmenti, pò puru significari na stidda, cioé nu corpu cilesti cumpattu, e di forma cchiù o menu sfèrica chi emetti luci propria, sulu, opopuru ô centru di n'àutru sistema extrasulari. Turnu turnu ô nostru suli furrìanu li pianeti, l'astiròidi e li cumeti.

Lu suli si cumponi principarmenti di idrògginu, pi lu 74% dâ massa, di eliu, pi circa lu 24% dâ massa, e tracci di diversi àutri elementi cchiù pisanti, comu lu ferru, lu nichel, l'ossìgginu, la surfi, lu magnesiu, lu carbuni, lu neon e lu cromu. Lu sulu havi na classi spittrali di G2V. G2 significa ca la sò timpiratura â supirfici è di circa 5780 K (5510 °C) chi ci duna nu culuri jancu, e chi appari giallu sulu pi l'effettu di assorbimentu di l'atmosfera dâ terra.

La struttura dû suli

L'internu dû suli si cumponi di strati unni l'attività nucliari, li timpiraturi, e la cumposizzioni fìsica cancianu assai. Lu cori dû suli occupa la parti cintrali dâ stidda, pi nu raggiu equivalenti a circa 20-25% dû raggiu sulari. Havi na dinsità di circa 150 g/cm3, e na timpiraturi di circa 13'000'000 di gradi. Lu cori dû suli è la riggiuni d'unni lu cchiossai dû caluri è pruduciutu, e unni si ci hannu prucessi di fusioni nucliari chi trasformanu pi lu cchiossai l'idrogginu in eliu.

Jennu versu la parti di fora, lu stratu chi va di 0,2 a 0,7 voti lu raggiu dû suli si chiama zona radiuattiva. Vènunu appoi la zona cunvittiva, la fotusfera e l'atmosfera chi si cumponi dâ curona sulari.

Li strati chi carattirirzzinu l'internu dû suli.
Other Languages
Аҧсшәа: Амра
адыгабзэ: Тыгъэ
Afrikaans: Son
Akan: Ewia
Alemannisch: Sonne
አማርኛ: ፀሐይ
aragonés: Sol
Ænglisc: Sunne
العربية: الشمس
ܐܪܡܝܐ: ܫܡܫܐ
مصرى: الشمس
অসমীয়া: সূৰ্য
asturianu: Sol
Atikamekw: Pisimw
авар: Бакъ
Aymar aru: Willka
azərbaycanca: Günəş
تۆرکجه: گونش
башҡортса: Ҡояш
Boarisch: Sun
žemaitėška: Saulė
Bikol Central: Saldang
беларуская: Сонца
беларуская (тарашкевіца)‎: Сонца
български: Слънце
भोजपुरी: सुरुज
Bahasa Banjar: Matahari
বাংলা: সূর্য
བོད་ཡིག: ཉི་མ།
brezhoneg: Heol
bosanski: Sunce
буряад: Наран
català: Sol
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nĭk-tàu
нохчийн: Малх
Cebuano: Adlaw
ᏣᎳᎩ: ᏅᏓ
Tsetsêhestâhese: Éše'he
کوردی: خۆر
corsu: Soli
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᒌᔑᑳᐅᐲᓯᒽ
qırımtatarca: Küneş
čeština: Slunce
kaszëbsczi: Słuńce
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Слъньцє
Чӑвашла: Хĕвел
Cymraeg: Haul
dansk: Solen
Deutsch: Sonne
Zazaki: Tici
डोटेली: सूर्य
ދިވެހިބަސް: އިރު
Ελληνικά: Ήλιος
emiliàn e rumagnòl: Såul
English: Sun
Esperanto: Suno
español: Sol
eesti: Päike
euskara: Eguzkia
estremeñu: Sol
فارسی: خورشید
Fulfulde: Naange
suomi: Aurinko
Võro: Päiv
føroyskt: Sólin
français: Soleil
arpetan: Solely
Nordfriisk: San
furlan: Soreli
Frysk: Sinne
Gaeilge: An Ghrian
贛語: 太陽
Gàidhlig: Grian
galego: Sol
Avañe'ẽ: Kuarahy
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍃𐌿𐌽𐌽𐍉
ગુજરાતી: સૂર્ય
Gaelg: Yn Ghrian
Hausa: Rana
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngit-thèu
Hawaiʻi:
עברית: השמש
हिन्दी: सूर्य
Fiji Hindi: Suraj
hrvatski: Sunce
hornjoserbsce: Słónco
Kreyòl ayisyen: Solèy
magyar: Nap
հայերեն: Արեգակ
interlingua: Sol
Bahasa Indonesia: Matahari
Interlingue: Sole
Ilokano: Init
ГӀалгӀай: Малх
Ido: Suno
íslenska: Sólin
italiano: Sole
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓯᕿᓂᖅ
日本語: 太陽
Patois: Son
la .lojban.: solri
Basa Jawa: Srengéngé
ქართული: მზე
Qaraqalpaqsha: Quyash
Taqbaylit: Iṭij
Kabɩyɛ: Wɩsɩ
Kongo: Ntangu
қазақша: Күн (жұлдыз)
ភាសាខ្មែរ: ព្រះអាទិត្យ
ಕನ್ನಡ: ಸೂರ್ಯ
한국어: 태양
Перем Коми: Шонді
къарачай-малкъар: Кюн
Ripoarisch: Sunn
kurdî: Roj (stêrk)
коми: Шонді
kernowek: Howl
Кыргызча: Күн
Latina: Sol
Ladino: Sol
Lëtzebuergesch: Sonn
лезги: Рагъ
Lingua Franca Nova: Sol
Limburgs: Zon
Ligure:
lumbaart: Suu
lingála: Mói
lietuvių: Saulė
latgaļu: Saule
latviešu: Saule
मैथिली: सूर्य
Basa Banyumasan: Srengenge
мокшень: Шись
Malagasy: Masoandro
македонски: Сонце
മലയാളം: സൂര്യൻ
монгол: Нар
मराठी: सूर्य
Bahasa Melayu: Matahari
Malti: Xemx
Mirandés: Sol
မြန်မာဘာသာ: နေ
مازِرونی: خورشید
Dorerin Naoero: Ekwan
Nāhuatl: Tōnatiuh
Napulitano: Sole
Plattdüütsch: Sünn
Nedersaksies: Zunne
नेपाली: सूर्य
नेपाल भाषा: सूर्द्य
Nederlands: Zon
norsk nynorsk: Sola
norsk: Solen
Novial: Sune
Nouormand: Solé
Diné bizaad: Jóhonaaʼéí
occitan: Soleu
Livvinkarjala: Päiväine
ଓଡ଼ିଆ: ସୂର୍ଯ୍ୟ
Ирон: Хур
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੂਰਜ
Kapampangan: Aldo
Papiamentu: Solo
Picard: Solel
Deitsch: Sunn
Pälzisch: Sonne
polski: Słońce
Piemontèis: Sol
پنجابی: سورج
Ποντιακά: Ήλος
پښتو: لمر
português: Sol
Runa Simi: Inti
rumantsch: Sulegl
Romani: Kham
română: Soare
armãneashti: Soari
русский: Солнце
русиньскый: Сонце
संस्कृतम्: सूर्यः
саха тыла: Күн (сулус)
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚ
sardu: Sole
Scots: Sun
سنڌي: سج
davvisámegiella: Beaivváš
srpskohrvatski / српскохрватски: Sunce
සිංහල: හිරු
Simple English: Sun
slovenčina: Slnko
slovenščina: Sonce
chiShona: Zuva
Soomaaliga: Qorax
shqip: Dielli
српски / srpski: Сунце
Seeltersk: Sunne
Basa Sunda: Panonpoé
svenska: Solen
Kiswahili: Jua
ślůnski: Słůńce
ತುಳು: ಸೂರ್ಯ
తెలుగు: సూర్యుడు
тоҷикӣ: Офтоб
Türkmençe: Gün (ýyldyz)
Tok Pisin: San
Türkçe: Güneş
татарча/tatarça: Кояш
chiTumbuka: Zuwa
Twi: Ewia
тыва дыл: Хүн (сылдыс)
удмурт: Шунды
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: قۇياش
українська: Сонце
اردو: سورج
oʻzbekcha/ўзбекча: Quyosh
vèneto: Sołe
vepsän kel’: Päiväine
Tiếng Việt: Mặt Trời
West-Vlams: Zunne
Volapük: Sol
walon: Solea
Wolof: Jant
吴语: 太陽
хальмг: Нарн
isiXhosa: UKat
მარგალური: ბჟა
ייִדיש: זון
Yorùbá: Òrùn
Vahcuengh: Daengngoenz
Zeêuws: Zunne
中文: 太阳
文言:
Bân-lâm-gú: Ji̍t-thâu
粵語: 太陽
isiZulu: Ilanga