Nazziunalismu

Si pò parrari di nazziunalismu pî duttrini e li muvimenti ca sustennu l'affirmazzioni, l'esaltazzioni e lu putinziamentu dâ nazzioni ntisa comu cullittivitati omuggenia, ritinuta dipusitaria di valura tradizziunali tipici e sclusivi, dû patrimoniu culturali e spirituali nazziunali, sibbeni sta difinizzioni nun è univoca.

Storia

Tramuntatu doppu la traggidia dî dui verri munniali lu nazziunalismu classicu nasciutu nta l' Europa di l' 800, jiu criscennu un nazziunalismu 'n formi novi ca, sutta la cuvirtura dî cchiù varii spinti ideoluggichi, fu la naca dâ "via cinisa" a l'autunòmia, dû nun alliniamentu, e dî lutti ô culunialismu ntô terzu munnu. Accabbata la diculunizzazzioni, dissulvuta l' URSS e tramuntata l'amminazza dâ verra fridda, lu nazziunalismu puliticu ntê paisi islamici fu 'n parti rimpiazzatu dû funnamintalismu riliggiusu, mentri 'n àutri parti dû pianeta comu 'n Africa e 'n mediu Urienti, li rivinnicazzioni nazziunalistichi si traduceru 'n veri e propii verri supra basi etnica. L'avanzari spissu nvasivu dâ glubbalizzazioni 'n spiciali modu ecunòmica pruduciu na riazzioni c'arridussi lu nazziunalismu a etnicismu.

Pircurrennu la storia, lu tèrmini fu usatu pi la prima vota dû tudiscu A. Weishaupt, funnaturi dâ setta di l'illuminati, e di l'àbbati A. Barruel ntê Mémoires pour servir à l'histoire du jacobinisme (1798) ma divinni d'usu cumuni sulu nta l'urtimi dicenni di l'800, li primi manifistazzioni dû nazziunalismu s'happiru 'n siquitu a lu Cungressu di Birlinu (1878), e siddu nizziarmenti la currenti fu cumuni 'n tutta l'Europa, surceru succissivamenti schemi diffirenti nta li vari paisi, tra cui vannu arricurdati lu Nazionalismu Umanitariu ( Rousseau, Herder) ancora ligatu ô cosmopulitismu setticintescu, lu Nazziunalismu Jacubbinu nun tulliranti ntê cunfrunti dî dissensi nterni e animatu di zelu missiunariu, lu Nazziunalismu Libbirali (Burke, Guizot, Von Stein, Cavour) ca priviliggiava la suvranitati nazziunali 'n un cuntestu di garantuta libbirtati ndividuali, pulitica, ecunòmica; lu Nazziunalismu Ecunòmicu (List e la scola prutizziunìstica tudisca), ca studiava li mudalitati d'autusufficienza ecunòmica nazziunali. ocaca! Louis Snyder, ntô sò The meaning of nationalism (1954) pruponiu n'approcciu sturicu-crunuluggicu ndividuannu quattru formi di nazziunalismu succiduti ntô tempu:

  • Nazziunalismu Ntigrativu (1815-1871) ca cuinvolciu p'asempiu li prucessi unificativi di stati comu Italia e Girmania;
  • Nazziunalismu Smimbranti (1871-1890) ca vitti prutagunisti li minuranzi di mperi 'n dissulvimentu comu chiddu Austrungaricu e Uttumanu;
  • Nazziunalismu Aggrissivu (1900-1945) causa scatinanti dî dui verri munniali e quinni prufunnamenti ntrizzatu cû Mpirialismu;
  • Nazziunalismu Cuntimpuraniu (dal 1945 'n appoi) ca si carattirizza pi nu sforzu pâ spansioni ecunòmica e niuimpiriali di li dui principali attura dâ verra fridda (USA e URSS), e pâ spinta â diculunizzazzioni 'n Asia, Africa e Mediu Urienti.

Nfini, E. J. Hobsbawm (Nation and nationalism, 1990) accogghi la tesi pruposta di M. Hroch supra la divisioni dî muvimenti nazziunalistici 'n tri fasi:

a) riscuperta littiraria e folclorica dâ cultura pupulari;

b) l' aggitazzioni pulitica di lu nazziunalismu militanti di nichi gruppi;

c) l'adisioni a muvimenti di massa.

Other Languages
Alemannisch: Nationalismus
aragonés: Nacionalismo
العربية: قومية
অসমীয়া: জাতীয়তাবাদ
asturianu: Nacionalismu
azərbaycanca: Millətçilik
башҡортса: Милләтселек
žemaitėška: Naciuonalėzmos
беларуская: Нацыяналізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Нацыяналізм
български: Национализъм
brezhoneg: Broadelouriezh
bosanski: Nacionalizam
català: Nacionalisme
нохчийн: Национализм
čeština: Nacionalismus
Deutsch: Nationalismus
Ελληνικά: Εθνικισμός
English: Nationalism
Esperanto: Naciismo
español: Nacionalismo
eesti: Rahvuslus
euskara: Nazionalismo
estremeñu: Nacionalismu
føroyskt: Nationalisma
français: Nationalisme
galego: Nacionalismo
עברית: לאומיות
हिन्दी: राष्ट्रवाद
Fiji Hindi: Rastryawaad
hrvatski: Nacionalizam
Bahasa Indonesia: Nasionalisme
Ilokano: Nasionalismo
italiano: Nazionalismo
Patois: Nashinalizim
Basa Jawa: Nasionalisme
қазақша: Ұлтшылдық
한국어: 내셔널리즘
къарачай-малкъар: Миллетчилик
Ladino: Nasionalizmo
Limburgs: Nationalisme
lumbaart: Naziunalism
lietuvių: Nacionalizmas
latviešu: Nacionālisms
македонски: Национализам
മലയാളം: ദേശീയത
Bahasa Melayu: Nasionalisme
Mirandés: Nacionalismo
မြန်မာဘာသာ: အမျိုးသားရေးဝါဒ
مازِرونی: ناسیونالیسم
नेपाल भाषा: राष्ट्रवाद
Nederlands: Nationalisme
norsk nynorsk: Nasjonalisme
occitan: Nacionalisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੌਮਪ੍ਰਸਤੀ
polski: Nacjonalizm
Piemontèis: Nassionalism
پنجابی: نیشنلزم
português: Nacionalismo
rumantsch: Naziunalissem
română: Naționalism
русский: Национализм
русиньскый: Націоналізм
саха тыла: Национализм
davvisámegiella: Nationalisma
srpskohrvatski / српскохрватски: Nacionalizam
Simple English: Nationalism
slovenčina: Nacionalizmus
slovenščina: Nacionalizem
српски / srpski: Национализам
svenska: Nationalism
Kiswahili: Utaifa
Türkçe: Milliyetçilik
татарча/tatarça: Милләтчелек
тыва дыл: Национализм
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مىللەتچىلىك
українська: Націоналізм
oʻzbekcha/ўзбекча: Millatchilik
Tiếng Việt: Chủ nghĩa dân tộc
Winaray: Nasyonalismó
მარგალური: ნაციონალიზმი
中文: 民族主義
Bân-lâm-gú: Bîn-cho̍k-chú-gī
粵語: 民族主義