Unione Europea

Provintzia de Casteddu-Istemma.png
Articulu in campidanesu
Provintzia de Casteddu-Istemma.png

Bandera de s'Unioni europea
Is treminis de foras de s'Unioni europea.

S'Unioni europea (in curtzu UE o Ue) est una entitadi politica subranatzionali e intergovernativa ca incluit 28 paisus membrus indipendentis e democraticus. Sa sua istitutzioni cun su nomini de immoa benit de su trattau de Maastricht de su 7 de freargiu de su 1992 (e i at pigau su balori su 1u de ognassantu de su 1993), a custu is stadus ca ddis pigant parti, ddis funti lompius a pustis de su tretu mannu de is Comunidadis europeas ca esistiant primu. De su 1u de argiolas de su 2013 est imbuccada in s'Unioni peri sa Croatzia.

S'Unioni consistit immoa in ddunu logu de liberu mercau, ca nanta mercau comunu, e ca tenit, tra is atras cosas, de una moneda unica, s'euro, regulada de sa Banca centrale europea e immoa adottada de 17 de is 28 staus membrus; issa in prus tenit una unioni doganali nascia giai cun su trattau de Roma de su 1957 ma cumpletada intr'e is paisus ca pigant parti a is accordius de Schengen, ca faint fianza a is cittadinus insoru de sa libertadi de si movviri, traballu e investimentu a intru de is staus membrus. S'Unioni presentat, in prus, una politica agricola comuna, una politica commerciali comuna e una politica comuna de sa pisca.

S'Unioni europea non est una semplici organizatzioni intergovernativa (comenti s'ONU) né una federatzioni de Staus (comenti is Staus Unius), ma unu organismu sui generis, a is suas istitutzionis is staus membrus donant parti de sa propria soberanidadi natzionali. Is suas competenzias andant de is affaris esterus a sa defensa, a is politicas economicas, a s'agricultura, a su commerciu e a sa protetzioni de s'ambienti. In calincunu de custus campus is funtzionis de s'Unioni europea dda faint simili a una federatzioni de staus (pon'esempiu, po is affaris monetarius o is politicas po s'ambienti); in atrus settoris, invecis, s'Unioni est accanta a essiri una confederatzioni (pon'esempiu, po is affaris de intru) o a una organizatzioni internatzionali (comenti po sa politica de foras).

Is organus prus importantis de s'Unioni ponint paris su Consixu (nomini ca at remplasau Consixu de is Ministrus de su Trattau de Maastricht), sa Commissioni, sa Corti de Giustissia, su Parlamentu, su Consixu europeu e sa Banca centrale europea. S'istitutzioni de s'Europarlamentu benit de su 1950 e de su 1979 is eurodeputaus (is parlamentaris europeus) funti elixus in manera democratica, in totus is territorius de s'Unioni, a suffragiu universali, po unu tempus in carriga de cincu annus. Oi s'UE benit cunsiderada una potenzia leader in ddunu mundu multipolari.

Other Languages
Afrikaans: Europese Unie
Alemannisch: Europäische Union
aragonés: Unión Europea
asturianu: Xunión Europea
azərbaycanca: Avropa İttifaqı
žemaitėška: Euruopas Sājonga
Bikol Central: Union Europea
беларуская: Еўрапейскі Саюз
беларуская (тарашкевіца)‎: Эўрапейскі Зьвяз
български: Европейски съюз
bamanankan: Eropa Jɛkulu
brezhoneg: Unaniezh Europa
bosanski: Evropska unija
català: Unió Europea
Chavacano de Zamboanga: Unión Europea
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĕu-ciŭ Lièng-mèng
нохчийн: Европан барт
qırımtatarca: Avropa Birligi
čeština: Evropská unie
dolnoserbski: Europska unija
Esperanto: Eŭropa Unio
español: Unión Europea
estremeñu: Unión Uropea
Nordfriisk: Europäisch Unjoon
客家語/Hak-kâ-ngî: Êu-chû Lièn-mèn
Fiji Hindi: European Union
hrvatski: Europska unija
hornjoserbsce: Europska unija
Kreyòl ayisyen: Inyon Ewopeyèn
interlingua: Union Europee
Bahasa Indonesia: Uni Eropa
Interlingue: Europan Union
italiano: Unione europea
日本語: 欧州連合
la .lojban.: ropno gunma
Basa Jawa: Uni Éropah
Kabɩyɛ: UE ŋgbɛyɛ
қазақша: Еуропа одағы
kalaallisut: EU
ភាសាខ្មែរ: សហភាពអឺរ៉ុប
한국어: 유럽 연합
Перем Коми: Ӧтласа Европа
къарачай-малкъар: Европа бирлик
kernowek: Unyans Europek
Lëtzebuergesch: Europäesch Unioun
Lingua Franca Nova: Uni European
Limburgs: Europese Unie
lumbaart: Üniun Eurupea
lietuvių: Europos Sąjunga
олык марий: Европа Ушем
македонски: Европска Унија
Bahasa Melayu: Kesatuan Eropah
Mirandés: Ounion Ouropeia
မြန်မာဘာသာ: ဥရောပ သမဂ္ဂ
مازِرونی: اروپای اتحادیه
Napulitano: Aunione europea
Plattdüütsch: Europääsche Union
Nedersaksies: Europese Unie
नेपाल भाषा: युरोपियन युनियन
Nederlands: Europese Unie
norsk nynorsk: Den europeiske unionen
Chi-Chewa: European Union
ਪੰਜਾਬੀ: ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ
Papiamentu: Union Oropeo
Piemontèis: Union Europenga
پنجابی: یورپی یونین
português: União Europeia
Runa Simi: Iwrupa Huñu
rumantsch: Uniun europeica
armãneashti: Uniunea Europeană
tarandíne: Aunìone europèe
русиньскый: Европска унія
sicilianu: Unioni Europea
davvisámegiella: Eurohpá uniovdna
srpskohrvatski / српскохрватски: Evropska unija
Simple English: European Union
slovenčina: Európska únia
slovenščina: Evropska unija
Gagana Samoa: Iuni a Europa
Soomaaliga: Midowga Yurub
српски / srpski: Европска унија
Basa Sunda: Uni Éropa
Kiswahili: Umoja wa Ulaya
Türkçe: Avrupa Birliği
татарча/tatarça: Аурупа берлеге
удмурт: Европа союз
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ياۋروپا ئىتتىپاقى
українська: Європейський Союз
oʻzbekcha/ўзбекча: Yevropa Ittifoqi
vèneto: Union Eoropea
vepsän kel’: Evropan Ühtištuz
Tiếng Việt: Liên minh châu Âu
West-Vlams: Europese Unie
Volapük: Balatam Yuropik
Winaray: Unyon Europea
吴语: 欧洲联盟
მარგალური: ევროპაშ რსხუ
Zeêuws: Europese Unie
中文: 欧洲联盟
Bân-lâm-gú: Au-chiu Liân-bêng
粵語: 歐洲聯盟