Талер

Хаҥастан уҥа, бастакы кэккэ:
Саксония, викариатнай талер. 1619 с.
Австрия, талер. Сыла ыйыллыбатах, XVI үйэ иккис аҥара
Брауншвейг-Целенберг-Ганновер, талер. 1723 с.
Иккис кэккэ:
Саксония, талер. 1581 с.
Германия, Харц куорат, крестильнай талер. 1718 с.
Голландия, талер. 1622 с.
Үһүс кэккэ:
Швейцария, Базель, талер. 1640 с.
Рим Империята, талер. 1698 с.
Зальцбург (архиепископство), талер. 1665 с.

Та́лер — бөдөҥ үрүҥ көмүс манньыат аата, XVI—XIX үйэлэргэ Европаҕа уонна омуктар ыккардыларыгар эргиэҥҥэ харчы эргииригэр улахан суолталаах этэ.

Талер үөскээһинэ

Эрцгерцог Сигизмунда тирольскай гульдинера
Йоахимсталер, 1525 с.

Гульденгрош

Европаҕа унция ыйааһыннаах бөдөҥ үрүҥ көмүс манньыат быһааһынын бастакынан Тироль эрцгерцога Сигизмунд саҕалаабыта. 1484 сыл саҥатыгар үрдүк пробалаах 15,5 г ыйааһыннаах үрүҥ көмүс манньыат быһыллан таһаарыллыбыта. 1486 сыллаахха икки төгүл элбэх ыйааһыннаах (31,83 г) манньыаты оҥорбута. Бу манньыат 29,23 г ыраас үрүҥ көмүстэн турара уонна 60 крейцер манньыаттарыгар тэҥнэһэрэ, ол аата кыһыл көмүс гульдеҥҥа сөп түбэһэрэ, онон гульденгрош эбэтэр гульдинер диэн ааттаммыта.

XV үйэ бүтүүтүгэр — XVI үйэ саҕаланыытыгар үрүҥ көмүс гульдинердар Киин Европаҕа тарҕаммыттара. 1493 сылтан гульдинер Берн куоракка ( Швейцария) быһыллыбыта, 1500 сыллаахха — Саксонияҕа. Гульдинер ыйааһына 29,2 г (гульдинер = 1/8 кёльн марката) дылы түспүтэ.

Йоахимсталер

1518 сыллаахха гульдинерга маарыннатан граф Штефан Шлик Богемия хотулуу-арҕаа баар Йоахимсталь куоратыгар (билигин Яхимов куорат, Чехия) тус бэйэтин үрүҥ көмүс манньыатын быһыыны саҕалаабыт. Ол манньыат ыйааһына 29,5 г уонна 27,2 г ыраас үрүҥ көмүстэн турара (пробата гульдинертан арыычча намыһах этэ). Манньыат сирэй өттө (аверс) богемскай хахай ойуута, кэлин өттө — сибэтиэй Иоахим. Манньыат быһыллыбыт куоратын аатынан «йоахимсталер» (Joachimsthaler) диэн ааттаммыта. Бу аат туттарга уустук буолан кылгатыллан «талер» (бастаан Thaler, кэлин — Taler) дэммит.

Богемскай талердар Германия бүттүүнүгэр киэҥник тарҕаммыттара (1528 сылга дылы 2,2 мөлүйүөн манньыат оҥоһуллубут). Сотору кэминэн талер эргииргэ кэбэҕэстик туттуллар буолбута.

1527 сыллаахха, Штефана Шлика өлбүтүн кэннэ, Карл V император Штефан Шлик дьиэ кэргэниттэн манньыат быһар бырааптарын былдьаан, манньыат быһыыта император бас билиитигэр киирбитэ.

Other Languages
አማርኛ: Thaler
العربية: تالر
беларуская: Талер
беларуская (тарашкевіца)‎: Талер
български: Талер
brezhoneg: Taler
català: Tàler
kaszëbsczi: Talôr
dansk: Daler
Deutsch: Taler
English: Thaler
Esperanto: Talero
español: Tálero
eesti: Taaler
euskara: Thaler
فارسی: تالر
suomi: Taaleri
français: Thaler
עברית: טאלר
hrvatski: Talir
magyar: Tallér
Հայերեն: Թալեր
italiano: Tallero
ქართული: ტალერი
latviešu: Dālderis
Nederlands: Daalder
norsk nynorsk: Dalar
norsk: Daler
occitan: Thaler
polski: Talar
português: Táler
română: Taler
русский: Талер
srpskohrvatski / српскохрватски: Talir
Simple English: Thaler
slovenščina: Tolar
svenska: Daler
українська: Таляр
中文: 塔勒