पश्चिमवङ्गराज्यम्

पश्चिमबङ्गालम्
वङ्गराज्यम्
—   राज्यम्  —
भारते पश्चिमबङ्गालस्य स्थानम्
पश्चिमबङ्गालस्य मानचित्रम् ।
राष्ट्रम् भारतम्
प्रान्तः 'ईस्ट् ईन्डिया'
स्थापनम् सा.श. १९५६तमवर्षस्य नवेम्बरमासस्य प्रथमदिनम् ।
राजधानी कोलकाता
महानगरम् कोलकाता
मण्डलानि पश्चिमबङ्गालस्य मण्डलानि १९
सर्वकारः
 • राज्यपालः श्री एम्। के। नारायणन्
 • मुख्यमन्त्रिणी श्रीमती ममता ब्यानर्जी
 • विधानसभा अद्वितीयाशासनसभा २९५स्थानानि ।
विस्तीर्णता
 • संहतिः <
क्षेत्रविस्तारः त्रयोदशः
जनसङ्ख्या (सा.श.२०११तमकाले गणिता ।) [१]
 • संहतिः ९,१३,४७,७३६
 • रैङ्क् चतुर्थम्
IST ( UTC+05:30)
ऐ एस् ओ ३१६६ कोड् IN-WB
HDI decrease 0.625 (medium)
HDI rank 19th (2005)
साक्षरता 77.08% [२]
व्यावहरिकभाषा बङ्गालीभाषा · आङ्लभाषा
जालस्थानम् westbengal.gov.in
^* २९४निर्वाचिताः १ अनुसूचितः


पश्चिमबङ्गाल (পশ্চিম বঙ্গ) भारतस्‍य पूर्वभागे विद्यमानं किञ्चन राज्यम् अस्‍ति । अस्य राजधानी - कोलकाता । अत्रत्या जनसङ्ख्या अस्ति - ९,१०,००,००० । बहुजनसङ्ख्यायुक्तेषु राज्येषु इदं चतुर्थस्थाने विद्यते । अस्य विस्तारः अस्ति ३४,२६७ चतुरस्र कि मी मितः । एतत् राज्यं परितः नेपालम्, भूतान्, बाङ्ग्लादेशः विद्यन्ते । ओरिस्सा, झार्खण्ड्, बिहार्, सिक्किम्, असमराज्यानि च परितः विद्यन्ते । अस्य राज्यस्य दक्षिणपार्श्वे गङ्गातीरप्रदेशः, उत्तरदिशि हिमालयपर्वतप्रदेशश्च विद्यते ।

३ शतके बङ्गालराज्यस्य महान् भागः चक्रवर्तिना अशोकेन जितः आसीत् । ४ शतके अयं भागः गुप्तसाम्राज्येन वशीकृता । १८ शतके ब्रिटिश्जनानां शासनस्य आरम्भपर्यन्तम् इदं राज्यं बहुभिः सुल्तानपदवाचैः, समर्थहिन्दुराजैश्च शासितम् । १७५७ तमे वर्षे जाते प्लास्सीसङ्ग्रामस्य अनन्तरम् अयं प्रदेशः ब्रिटिश्-ईस्ट्-इण्डियासंस्थया वशीकृतः । तेषां राजधानीत्वेन आसीत् कलकत्तानगरम् । ब्रिटिश्जनानां सुदीर्घशासनस्य कारणतः पाश्चात्यशिक्षणं, वैज्ञानिकप्रगतिः, सांस्थिकशिक्षणं, धर्मस्य सामाजिकपरिवर्तनं च जातम् । ततः बेङ्गाल्-नवोदयः जातः । १९४७ तमे वर्षे स्वातन्त्र्यसङ्ग्रामस्य अनन्तरम् इदं राज्यं द्विधा विभक्तम् - भारतस्य राज्यं पश्चिमबङ्गाल्, पूर्वबङ्गाल् यच्च आदौ पाकिस्थानस्य भागः आसीत् । १९७१ तमे वर्षे बङ्ग्लादेशस्य भागः जातः ।

कृषिप्रधानराज्यमिदं भारतस्य गृहोत्पादने षष्ठे स्थाने विद्यते । दशकत्रयात् साम्यवादिसर्वकारः राज्यं शास्ति । कलकत्ता भारतस्य 'सांस्कृतिकराजधानी' इति प्रसिद्धा । नोबेल्प्रशस्तिविजेता रवीन्द्रनाथठाकूरः अत्रत्यः । सङ्गीतज्ञाः चित्रनिर्मापकाः कलाविदश्च बहवः विद्यन्ते अत्र । क्रिकेट्-सासर्-क्रीडाश्च अत्र आधिक्येन दृश्यते ।

शब्दनिष्पत्तिः

'बेङ्गाल् / बाङ्ग्ला' इत्येतस्य शब्दस्य मूलम् अज्ञातम् । अयं शब्दः वङ्ग, बङ्गनामकात् पुरातनसाम्राज्यात् प्राप्तं स्यात् इति ऊह्यते । केषुचित् संस्कृतसाहित्येषु इदं नाम श्रूयते ।

Other Languages
Afrikaans: Wes-Bengale
Ænglisc: West Bengal
অসমীয়া: পশ্চিমবঙ্গ
تۆرکجه: باتی بنقال
беларуская: Заходняя Бенгалія
беларуская (тарашкевіца)‎: Заходняя Бэнгалія
भोजपुरी: पश्चिम बंगाल
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: পশ্চিমবঙ্গ
brezhoneg: Kornôg Bengal
Cebuano: West Bengal
Deutsch: Westbengalen
ދިވެހިބަސް: ވެސްޓު ބެންގާލް
Ελληνικά: Δυτική Βεγγάλη
English: West Bengal
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Ostont Bongal
ગુજરાતી: પશ્ચિમ બંગાળ
客家語/Hak-kâ-ngî: Sî Bengal
עברית: מערב בנגל
Fiji Hindi: West Bengal
hrvatski: Zapadni Bengal
Bahasa Indonesia: Benggala Barat
íslenska: Vestur-Bengal
Qaraqalpaqsha: Batıs Bengal (shtat)
қазақша: Батыс Бенгал
한국어: 서벵골 주
कॉशुर / کٲشُر: مغربی بنگال
Lëtzebuergesch: Westbengalen
لۊری شومالی: بأنگال أفتونئشین
latviešu: Rietumbengāle
македонски: Западен Бенгал
монгол: Өрнө Бенгал
Bahasa Melayu: Benggala Barat
नेपाल भाषा: पश्चिम बंगाल
Nederlands: West-Bengalen
norsk nynorsk: Vest-Bengal
پنجابی: لیندا بنگال
português: Bengala Ocidental
Runa Simi: Kunti Banla
srpskohrvatski / српскохрватски: Zapadni Bengal
Simple English: West Bengal
slovenščina: Zahodna Bengalija
српски / srpski: Западни Бенгал
svenska: Västbengalen
Kiswahili: West Bengal
Türkmençe: West Bengal
Tagalog: West Bengal
Türkçe: Batı Bengal
українська: Західний Бенгал
oʻzbekcha/ўзбекча: Gʻarbiy bengaliya
Tiếng Việt: Tây Bengal
მარგალური: ბჟადალი ბენგალი
Bân-lâm-gú: West Bengal