Canale de Panama

'U canale jndre 'na elaborazione 'mbormateche

'U Canale de Panamá, (ind'ô spagnole: Canal de Panamá, ind'ô 'nglese: Panama Canal) jè 'nu canale artificiale ca attraverse l' istme de Panamá.

'U canale, longhe 81,1 km (combrese le prolungamènde ind'ô mare), aunìsce l' Atlàndeche c'u Pacifeche. Tène 'na profunnetata masseme auguale a 12 m, 'a larijèzze cange 'mbrà lle 240 e le 300 m ind'ô laghe Gatún, mendre jè de 90–150 m ind'à vanne d'u tagghie d'a Culebra. Quiste jè formate da 'nu sisteme de chiuse, cu 6 conche, ca permette a lle sckife ccu supere 'nu dislevèlle totale de 28 m, evitanne a lle sckife derette da puèrte d'u Pacifeche a quidde de ll'Atlàndeche e a smerse 'a circumnavegazione de l' Americhe meridionale. 'U timbe de percorrenze jè de cchiù o mène 4/5 ore.

'A trasùte 'nzeccate a 'u Mare de le Caraibe se iacchije 'nzign'u puèrte de Cristóbal ind'à baje de Limon. Le sckife ca avènene da l'Atlàndeche e ca sonde derette ind'ô Pacifeche, nnande ccu ave percorse le 'mbiande de 'nghianate, ccrejàte da le ttréde Gatún Locks, attraversane 'u Laghe Gatún, 'a vanne de Gamboa, 'ô Stritte de Culebra, arrevanne cchiù nnande ad 'a chiuse de Pedro Miguel, passane angore, nnande 'nu prime zumbe de levèlle de cchiù o mène 9 metre, ind'ô Laghe de Miraflores, 'u quale conzente 'a trasùte a le doje chiuse de Miraflores raggiungenne a ll'ascìte de quèste 'u levèlle 'u mare 'nzign'u puèrte de Balboa. Segue 'a navegazione passanne 'u Ponde de le Americhe fine ccu raggiunge nnande ind'ô Gurfe de Panamá.

'U canale jè attraversate da assaje sckife a l'anne pe' 'nu tonnellagge de decine de miglione de tonnellate jndre totte e doje le senze. Ind'ô 2009, 14.342 sckife honne attraversate 'u canale, trasportanne 198.014.288 tonnellate de carghe. 'U pedagge dovute p'a navegazione jè 'a prengepále fonde de ll'economije d'ô state de Panamá.

Le sckife ca attraversane 'u canale non ge pòtene superà le 292,68 metre de longhezze e le 32,31 metre de larijèzze a cause de le masseme dimenzione de le "conche" le quale, ind'ô senze d'a longhezze, sonde limetate da le puèrte de comunecazziúne 'mbrà lle conche stesse. Quiste limete ha ddà esse superate ind'ô 2014, quanne 'u spannamènde d'u canale ad opere de 'nu consorzie a cui partecipe pure 'a tagliáne Impregilo [1] ha ddà esse spicciate.

Sciugrafije

Accumenzanne da 'u versànde Atlàndeche, trasènne a lle 'nderne d'a Limon Bay, 'u canale vère e proprije avène pigghiàte nnande 'na vanne de cchiù o mène 7 km. Le 11 km ca aavènene nnande se scucchiáne ind'à direziona sud sud-ovest fine ccu arrive a lle chiuse de Gatún, ca innalzane le aunetate transetande de 27 m sus a 'u levèlle d'u mare, fine a 'u laghe artificiale de Gatún, ccrejàte d'u quagghiamènde de 'na dighe sus a 'u jume Chagres.

Nnande ccu ave attraversate 'u laghe, 'u canale prosegue verse sud sud-est fine ad 'a trasùte d'u tagghie de Gaillard (o pure tagghie d'a Culebra), 'nu stuèzze de canale de cchiù o mène 13 km recavate da 'u tagghie de 'na chianghe dure assaje, quanne quèste spicce se iacchije 'a chiuse de Pedro Miguel. Quèste, permettenne 'nu avvasciamènde de cchiù o mène 9 metre, puèrte a 'u laghe Miraflores. Pe' potè raggiungere 'u levèlle d'u mare s'ha ddà passà attraverse le doje rumanènde chiuse de Miraflores.

A cause d'a conformazione d'u continènde americane, 'a trasùte da ll'Atlàndeche se iacchije cchiù a ovest d'a trasùte da ll'Oceane Pacifeche; stù fatte condraste cu l'approcce 'nduitive, ca vôle l'Oceane Atlàndeche sckaffate a oriènde d'u Pacifeche. 'Mbrateche, 'nu sckife ca parte da 'u Mar de le Caraibe (Atlàndeche) e ha ddà raggiungere le acque d'u Pacifeche, tuèrne rrète verse est e, 'na vôte raggiunde 'a trasùte, arretuèrne a navegare verse ovest.

Other Languages
Afrikaans: Panamakanaal
Alemannisch: Panamakanal
aragonés: Canal de Panamá
العربية: قناة بنما
অসমীয়া: পানামা খাল
asturianu: Canal de Panamá
azərbaycanca: Panama kanalı
башҡортса: Панама каналы
Boarisch: Panamakanal
žemaitėška: Panamas kanals
беларуская: Панамскі канал
беларуская (тарашкевіца)‎: Панамскі канал
български: Панамски канал
भोजपुरी: पनामा नहर
brezhoneg: Kanol Panamá
bosanski: Panamski kanal
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Panama Ông-ò̤
Cymraeg: Camlas Panama
Deutsch: Panamakanal
ދިވެހިބަސް: ޕެނަމާ ކެނަލް
Ελληνικά: Διώρυγα Παναμά
English: Panama Canal
Esperanto: Panama kanalo
føroyskt: Panamaveitin
français: Canal de Panama
客家語/Hak-kâ-ngî: Panama Yun-hò
עברית: תעלת פנמה
हिन्दी: पनामा नहर
Fiji Hindi: Panama Canal
hrvatski: Panamski kanal
interlingua: Canal de Panama
Bahasa Indonesia: Terusan Panama
Ilokano: Kanal Panama
日本語: パナマ運河
Basa Jawa: Terusan Panama
ქართული: პანამის არხი
한국어: 파나마 운하
къарачай-малкъар: Панама илипин
Кыргызча: Панама каналы
Lëtzebuergesch: Panamakanal
Limburgs: Panamaknaal
lumbaart: Canal de Panama
lietuvių: Panamos kanalas
latviešu: Panamas kanāls
олык марий: Панама канал
Baso Minangkabau: Tarusan Panama
македонски: Панамски Канал
മലയാളം: പനാമ കനാൽ
Bahasa Melayu: Terusan Panama
नेपाली: पानामा नहर
नेपाल भाषा: पनामा नहर
Nederlands: Panamakanaal
norsk nynorsk: Panamakanalen
ਪੰਜਾਬੀ: ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ
Piemontèis: Canal ëd Panamà
پنجابی: نہر پانامہ
português: Canal do Panamá
română: Canalul Panama
русиньскый: Панамскый канал
srpskohrvatski / српскохрватски: Panamski kanal
Simple English: Panama Canal
slovenčina: Panamský prieplav
slovenščina: Panamski prekop
Soomaaliga: Kanaalka Banama
српски / srpski: Панамски канал
Seeltersk: Panamakanoal
svenska: Panamakanalen
Türkmençe: Panama kanaly
Türkçe: Panama Kanalı
татарча/tatarça: Panama kanalı
українська: Панамський канал
oʻzbekcha/ўзбекча: Panama kanali
vepsän kel’: Panaman kanal
Tiếng Việt: Kênh đào Panama
Yorùbá: Ìladò Panamá
Zeêuws: Panamakanaol
Bân-lâm-gú: Panamá Ūn-hô