Aunìone europèe

Aunìone Europèe[1]
Flag of Europe.svg
Bandiere de ll'Aunìone Europèe
Motte: Aunitate jndr'à deversitate[2]
Pajèsere membre
Pajèsere candidate[3]
Lènghe ufficiale
Sede istituziunale
Presidende d'a CommissiuneJosé Manuel Durão Barroso
(fine a 'u 30 ottommre 2014)
Presidende d'u ParlamèndeJerzy Buzek
(fine ad 'u 14 scennàre 2012)
Presidende d'u Conziglie europèeHerman Van Rompuy
(fine ad 'u 31 másce 2012)
Ìrte rappresentande pe' le Affare Estere ed 'a Polìteche de Sicurezze[5]Catherine Ashton
(fino al 30 ottommre 2014)
Presidenze d'u Conziglie de ll'Aunìone europèe[6]Viktor Orbán
- Ungherie - (fine ad 'u 1 luglie 2011)[7]
Grannèzze4 326 253 km² ( jndr'ô munne*)
Popolazzione (2009)
 - Denzetate
499 723 520 (3ª jndr'ô munne*)
114 ab./km²
ValuteEuro (€) (EUR) jndre 19 Pajèsere
Fuse orarieUTC/+1/+2 (reggione periferiche: -4 e +4)
InneInne ad 'a gioije
Dominie 'Ndernètte.eu
Prefisse telefoneche+3x / +4x
Ogne paise membre tène 'u sùve.
PIL totale (2006)
 - Pro capite
13 841 mld $ (1ª jndr'ô munne)
28 119 $ per ab.
ISU0,922 (stima)
Feste de ll'Aunìone9 másce (anniversarie d'a dichiarazione de Robert Schuman)
Funnaziune
 - D'a CEE
 - D'a UE
 
Trattate de Rome, 25 marze 1957
Trattate de Maastricht, 7 febbrare 1992
Site webwww.europa.eu
Forumwww.europa.eu/debateeurope
* ce conziderate cumme 'nu paise uneche


L'Aunìone europèe (abbreviate jndre UE o Ue) jè 'nu soggette polìteche a carattere sovranaziunale e 'ndergovernative ca, da 'u 1º scennàre 2007, combrende 28 pajèsere membre 'ndependente e democrateche. 'A soje istituziune sutte 'u nome de ôsce a die resale ad 'u trattate de Maastricht d'u 7 febbrare 1992 (trasùte n'vigore 'u 1º novèmmre 1993), ad 'u quale comungue le state ca honne pigghiate parte sonde arrevate nnande ad 'u longhe camíne de le Comunitate europèe ca jèvene esistende d'apprime.

L'Aunìone conziste ôsce a die jndre 'na zone de franghe mercate, ditte mercate comune, caratterizzate, 'mbrà ll'otre, da 'nu ternise uneche, l'euro, regolamendate d'a Vanghe cendrale europee e ôsce a die adottate da 19 de le 28 state ca fàcene parte; jèdde tène pure 'na aunìone doganale nasciùte già cu 'u trattate de Rome d'u 1957 me combletate 'mbrà lle pajèsere aderende a le accorde de Schengen, ca sonde garanzie a lle lòre crestiáne de franghezze de movimènde, de fatije e de 'nvestimènde a lle 'nderne de le state membre. L'Aunìone tène, pure, 'na polìteche agricole comune, 'na polìteche d'u commerce e 'na polìteche comune d'a pesche.

L'Aunìone europèe non g'ète 'na semblice organizzaziune 'ndergovernative (cumme le Naziune Aunìte) e manghe 'na federazione de State (cumme le State Aunìte d'Americhe), me 'nu organisme sui generis, a lle cui istituziune le state membre lassane 'na vanne d'a proprie sovranetate naziunale. Le soje combetenze vonne da le affare estere ad 'a difese, a lle polìteche economeche, a ll'agricolture, ad 'u commerce e ad 'a proteziune ambiendale. Jndre alcune de quiste cambe le funziune de ll'Aunìone europèe la fàcene devendà quase auguale a 'na federazione de state (pe' esembie, pe' quanne arreguarde le affare monetarie o le polìteche ambiendale); jndre otre settore, 'nvece, l'Aunìone jè cchiù vicine a 'na confederazione (pe' esembie, pe' quanne arreguarde le affare 'nderne) o a 'na organizzazione 'ndernazionale (cumme pe' 'a polìteche estere).

Le organe prengepàle de ll'Aunìone combrennene 'u Conziglie de ll'Aunìone europèe (denominazione ca ha pigghiate 'u puèste de quèdde de Conziglie de le Ministre grazzie ad 'u Trattate de Maastricht), 'a Commissione, 'a Corte de Giustizie, 'u Parlamènde, 'u Conziglie europèe ed 'a Vanghe cendrale europèe. L'istituzione de ll'Europarlamènde jè resalènde ad 'u 1950 e da 'u 1979 le soje membre sonde democraticamènde elette, jndre totte le territorie de ll'Aunìone, a suffrage universale, pe' 'na durate 'ngareche de cinghe anne. Ôsce l'UE jè conziderate 'na putènze leader jndre 'nu munne multipolare.

Other Languages
Afrikaans: Europese Unie
Alemannisch: Europäische Union
aragonés: Unión Europea
asturianu: Xunión Europea
azərbaycanca: Avropa İttifaqı
башҡортса: Европа берлеге
žemaitėška: Euruopas Sājonga
Bikol Central: Union Europea
беларуская: Еўрапейскі Саюз
беларуская (тарашкевіца)‎: Эўрапейскі Зьвяз
български: Европейски съюз
bamanankan: Eropa Jɛkulu
brezhoneg: Unaniezh Europa
bosanski: Evropska unija
català: Unió Europea
Chavacano de Zamboanga: Unión Europea
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĕu-ciŭ Lièng-mèng
нохчийн: Европан барт
qırımtatarca: Avropa Birligi
čeština: Evropská unie
dolnoserbski: Europska unija
Esperanto: Eŭropa Unio
español: Unión Europea
estremeñu: Unión Uropea
Nordfriisk: Europäisch Unjoon
客家語/Hak-kâ-ngî: Êu-chû Lièn-mèn
Fiji Hindi: European Union
hrvatski: Europska unija
hornjoserbsce: Europska unija
Kreyòl ayisyen: Inyon Ewopeyèn
Արեւմտահայերէն: Եւրոպական Միութիւն
interlingua: Union Europee
Bahasa Indonesia: Uni Eropa
Interlingue: Europan Union
italiano: Unione europea
日本語: 欧州連合
la .lojban.: ropno gunma
Kabɩyɛ: UE ŋgbɛyɛ
қазақша: Еуропа одағы
kalaallisut: EU
ភាសាខ្មែរ: សហភាពអឺរ៉ុប
한국어: 유럽 연합
Перем Коми: Ӧтласа Европа
къарачай-малкъар: Европа бирлик
kernowek: Unyans Europek
Lëtzebuergesch: Europäesch Unioun
Lingua Franca Nova: Uni European
Limburgs: Europese Unie
lumbaart: Üniun Eurupea
lietuvių: Europos Sąjunga
олык марий: Европа Ушем
македонски: Европска Унија
Bahasa Melayu: Kesatuan Eropah
Mirandés: Ounion Ouropeia
မြန်မာဘာသာ: ဥရောပ သမဂ္ဂ
مازِرونی: اروپای اتحادیه
Napulitano: Aunione europea
Plattdüütsch: Europääsche Union
Nedersaksies: Europese Unie
नेपाल भाषा: युरोपियन युनियन
Nederlands: Europese Unie
norsk nynorsk: Den europeiske unionen
Chi-Chewa: European Union
ਪੰਜਾਬੀ: ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ
Papiamentu: Union Oropeo
Piemontèis: Union Europenga
پنجابی: یورپی یونین
português: União Europeia
Runa Simi: Iwrupa Huñu
rumantsch: Uniun europeica
romani čhib: Europikano Ekipen
armãneashti: Uniunea Europeană
русиньскый: Европска унія
sicilianu: Unioni Europea
davvisámegiella: Eurohpá uniovdna
srpskohrvatski / српскохрватски: Evropska unija
Simple English: European Union
slovenčina: Európska únia
slovenščina: Evropska unija
Gagana Samoa: Iuni a Europa
Soomaaliga: Midowga Yurub
српски / srpski: Европска унија
Sunda: Uni Éropa
Kiswahili: Umoja wa Ulaya
Türkçe: Avrupa Birliği
татарча/tatarça: Аурупа берлеге
удмурт: Европа союз
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ياۋروپا ئىتتىپاقى
українська: Європейський Союз
oʻzbekcha/ўзбекча: Yevropa Ittifoqi
vèneto: Union Eoropea
vepsän kel’: Evropan Ühtištuz
Tiếng Việt: Liên minh châu Âu
West-Vlams: Europese Unie
Volapük: Balatam Yuropik
Winaray: Unyon Europea
吴语: 欧洲联盟
მარგალური: ევროპაშ რსხუ
Zeêuws: Europese Unie
中文: 欧洲联盟
Bân-lâm-gú: Au-chiu Liân-bêng
粵語: 歐洲聯盟