Istanbul
English: Istanbul

Istanbul (tirc İstanbul), probablamain dal grec "eis tén polín", pli baud Konstantinopel, è la pli gronda citad da la Tirchia ed é vegnida fundada sco Byzantion (grec: Βυζάντιον; tudestg: Byzanz) da colonialists grecs. Istanbul è la 21. gronda citad dal mund cun11'912'511 abitants e sa chatta en la Tirchia.

Datoteca:Skyline of Maslak in Istanbul on June 23 2005.jpg
Il district da bancas ad Istanbul (foto: 2005)

Istanbul s'extenda tant sin la vart europeica sco sin la vart asiatica dal Bosporus ed è cunquai l'uncia metropola che schai sin dus continents. Sin fundament da sia istorgia da ca. 3000 onns vala Istanbul sco ina da las citads pli veglias existentas dal mund. Istanbul è la chapitala culturala ed economica da la Tirchia.

Mosques in Istanbul at dusk.jpg

Geografia

Istanbul schai sin la vart dal sid dal Bosporus e vegn partì en ina vart occidentala europeica ed ina orientala asiatica. Il tgiern d'aur, in golfet, parta la vart europeica en dus tocs cun la citad istorica en il sid e l'anteriura citad Galata en il nord. Tant el vest sco el nord ed en l'ost è Istanbul oz creschì lunsch sur ils cunfins d'ina giada. Ils cunfins da la citad enserran in territori da 1.538,77 km².

Istanbul, il Bosporus ed la mar naira

Istorgia

Byzantion

L'onn 658 a.Chr. han grecs dorics da Megara, Argos e Corint fundà ina citad coloniala a la riva europeica dal Bosporus, en in port segir: Byzantion. Entras la situaziun geografica favuraivla prosperescha Byzantion spertamain ad ina center da commerci impurtant. Entras il Bosporus è numnadamain la Mar naira colliada cun la Mar mediterrana.

L'onn 513 a.Chr. occupescha il retg persic Darius la citad

L'onn 324 s.Chr. unescha Constantin las duas parts dal imperi roman ed igl 11 da matg 330 battegia el la citad sco Nova Roma. La citad daventa dentant enconuschenta sco Constantinopel.

Constantinopel

Ils onns 527 - 565 durant che Justinian è imperatur, flurescha la citad. Ella vegn bajegiada or magnificamain (Hagia Sophia)

Map of Constantinople (1422) by Florentine cartographer Cristoforo Buondelmonte.jpg

En il temp mez resta la citad la chapitala da l'imperi bizantinic ed era lung temp la pli gronda e ritga citad da l'Europa.

L'onn 1204 occupeschan chavaliers cruschads (Kreuzritter) la citad, sblundregian ella, mazzan blers abitants e destrueschan blers stgazis d'art.

L'onn 1261 vegn la citad reconquistada dals bizantins, è dentant reducida sin 100.000 abitants ed ha pers ses renum da pli baud.Ils 5 d'avrigl 1453 cumenza la bloccada da Constantinopel entras ils osmans sut il sultan Mehmed. Ils 29 da matg vegn la citad occupada. Constantinopel daventa la nova centrala da potenza osmana. La citad destruida per part e senza abitants vegn rebajegiada e populada sistematicamain. La Hagia Sophia, erigida 1000 onns avant sco baselgia cristiana e nua che la davosa messa vegn celebrada curt avant la crudada da la citad, na vegn dentant betg destruida mabain bajegiada enturn ad ina moschea.

Aya sofya.jpg

Ils onns 1520 - 1566 sut sultan Süleyman ha la citad survegnì sia tempra islama cun numerusas moscheas, punts e palasts.

1912/1913 è la pussanza osmanica crudada uschè bass che l'Engalterra sco er la Russia han survegnì gust da controllar la citad en il lieu fitg impurtant. L'imperi osman tschertga in allià en l'Imperi tudestg.

1915: L'attatga da l'Entente sin Istanbul sbittan els enavos a moda impressiunanta, ma a la fin perdan els la guerra. Ils alliads occupeschan la citad e la Grezia pretenda enavos la citad per far ordlonder sia nova chapitala.

Other Languages
Аҧсшәа: Асҭампыл
Acèh: Éseutamu
адыгабзэ: Истамбыл
Afrikaans: Istanboel
Akan: Istanbul
Alemannisch: Istanbul
አማርኛ: ኢስታንቡል
aragonés: Istambul
العربية: إسطنبول
অসমীয়া: ইষ্টানবুল
asturianu: Estambul
azərbaycanca: İstanbul
تۆرکجه: ایستانبول
башҡортса: Истанбул
Bali: Istanbul
Boarisch: Istanbul
žemaitėška: Stambols
беларуская: Стамбул
беларуская (тарашкевіца)‎: Стамбул
български: Истанбул
भोजपुरी: इस्तांबुल
bamanankan: Istanbul
brezhoneg: Istanbul
bosanski: Istanbul
буряад: Истанбул
català: Istanbul
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Istanbul
нохчийн: Истмала
Cebuano: Estambul
کوردی: ئەستەمبوڵ
qırımtatarca: İstanbul
čeština: Istanbul
kaszëbsczi: Sztambùl
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Цѣсар҄ь Градъ
Чӑвашла: Стамбул
Cymraeg: Istanbul
dansk: Istanbul
Deutsch: Istanbul
Zazaki: Estamol
dolnoserbski: Istanbul
डोटेली: इस्तानबुल
English: Istanbul
Esperanto: Istanbulo
español: Estambul
eesti: İstanbul
euskara: Istanbul
estremeñu: Estambul
فارسی: استانبول
suomi: Istanbul
Võro: Istanbul
Na Vosa Vakaviti: Istanbul
føroyskt: Istanbul
français: Istanbul
arpetan: Istanbul
Nordfriisk: Istanbul
furlan: Istanbul
Frysk: Istanbûl
Gaeilge: Iostanbúl
Gagauz: İstanbul
kriyòl gwiyannen: Istanbul
Gàidhlig: Istanbul
galego: Istambul
Gaelg: İstanbul
Hausa: Istanbul
客家語/Hak-kâ-ngî: Istanbul
עברית: איסטנבול
हिन्दी: इस्तांबुल
Fiji Hindi: Istanbul
hrvatski: Istanbul
hornjoserbsce: Istanbul
Kreyòl ayisyen: Istanboul
magyar: Isztambul
հայերեն: Ստամբուլ
Արեւմտահայերէն: Իսթանպուլ
interlingua: Istanbul
Bahasa Indonesia: Istanbul
Interlingue: Istanbul
Ilokano: Istanbul
ГӀалгӀай: Истмале
íslenska: Istanbúl
italiano: Istanbul
Patois: Istanbul
Jawa: Istanbul
ქართული: სტამბოლი
Qaraqalpaqsha: İstanbul
Taqbaylit: Istambul
Адыгэбзэ: Истамбыл
Kabɩyɛ: Isitambuli
Gĩkũyũ: İstanbul
қазақша: Ыстанбұл
kalaallisut: Istanbul
한국어: 이스탄불
къарачай-малкъар: Истанбул
kurdî: Stembol
kernowek: Istanbul
Кыргызча: Стамбул
Ladino: Estambol
Lëtzebuergesch: Istanbul
лакку: Истамбул
лезги: Истамбул
Lingua Franca Nova: Istanbul
Limburgs: Istanboel
lumbaart: Istanbul
lingála: Istanbul
لۊری شومالی: اْستانبول
lietuvių: Stambulas
latviešu: Stambula
मैथिली: इस्तानबुल
мокшень: Истанбул
Malagasy: Istanbul
олык марий: Стамбул
Minangkabau: Istanbul
македонски: Истанбул
മലയാളം: ഇസ്താംബുൾ
монгол: Стамбул
मराठी: इस्तंबूल
кырык мары: Стамбул
Bahasa Melayu: Istanbul
မြန်မာဘာသာ: အစ်စတန်ဘူလ်မြို့
эрзянь: Стамбул ош
مازِرونی: استامبول
Dorerin Naoero: Istanbul
Nedersaksies: Istanboel
नेपाली: इस्तानबुल
नेपाल भाषा: इस्तान्बुल
Nederlands: Istanboel
norsk nynorsk: Istanbul
norsk: Istanbul
Novial: Istanbul
Chi-Chewa: Istanbul
occitan: Istambol
Livvinkarjala: Istanbul
Ирон: Стамбул
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਸਤਾਨਬੁਲ
Picard: Istamboul
Norfuk / Pitkern: Istanbul
polski: Stambuł
Piemontèis: Istanbul
پنجابی: استمبول
پښتو: استنبول
português: Istambul
Runa Simi: Istanbul
română: Istanbul
tarandíne: Istanbul
русский: Стамбул
русиньскый: Істанбул
Kinyarwanda: Istanbul
саха тыла: Истанбул
sardu: Istanbul
sicilianu: Istanbul
Scots: Istanbul
سنڌي: استنبول
davvisámegiella: Istanbul
srpskohrvatski / српскохрватски: Istanbul
Simple English: Istanbul
slovenčina: Istanbul
slovenščina: Carigrad
Soomaaliga: Istanbuul
shqip: Stambolli
српски / srpski: Истанбул
svenska: Istanbul
Kiswahili: Istanbul
ślůnski: Stambuł
తెలుగు: ఇస్తాంబుల్
tetun: Istanbul
тоҷикӣ: Истанбул
Türkmençe: Stambul
Tagalog: Istanbul
Türkçe: İstanbul
татарча/tatarça: Истанбул
chiTumbuka: Istanbul
тыва дыл: Истaнбул
удмурт: Стамбул
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Istanbul
українська: Стамбул
اردو: استنبول
oʻzbekcha/ўзбекча: Istanbul
vèneto: Istanbul
vepsän kel’: Stambul
Tiếng Việt: Istanbul
Volapük: İstanbul
Winaray: Istanbul
მარგალური: სტამბოლი
ייִדיש: סטאמבול
Yorùbá: Istanbul
Zeêuws: Istanbul
中文: 伊斯坦堡
Bân-lâm-gú: İstanbul
粵語: 伊斯坦堡