د ژونکې تيوري

يو پروکاريوټ, يو ساده سلول

د ژونکې تيوري د ژواکپوهنې يو بنسټيزه ساينسي تيوري ده. په ټولگړي توگه ددې تيورۍ منل شوې برخې په داسې ډول دي:

  • يوه ژونکه د ژونديو شيانو د کړنو او د جوړښت يو بنسټيزه يوون دی.
  • ټول اورگانيزمونه د يو يا ډېرو ژونکو نه جوړ شوي.
  • ټولې ژونکې د پخوا نه موجودو ژونکو نه د ژونکو د وېش د پروسې له لارې پېدا شوي.
  • په ژونکو کې جنيټيکي توکي شته چې د ژونکيزو وېشنو په وخت کې ژونکې لور (نوې جوړېدلې ژونکه) ته ورلېږدول کېږي.
  • ټولې ژونکې د اهميت له مخې د يو ډول کيميايي جوړښت نه جوړې دي.
  • د انرژي-بهاو، ( مېټابوليزم او ژونکيميا) کړنې په ژونکو کې دننه ترسره کېږي.

د ژونکې د تيورۍ درې اهمې برخې داسې دي:

  1. ټول ژوندي اورگانيزمونه د يوه يا ډېرو ژونکو نه جوړ شوي.
  2. ژونکه د ژونديو شيانو د کړنو او د جوړښت تر ټولو بنسټيزه يوون جوړوي.
  3. ټولې ژونکې د پخوا نه موجودو ژونکو نه رامېنځ ته کېږي.

په دغه تيورۍ کې دوه استثناء گانې هم شته:

  1. که څه هم چې ويروسونه د ژونکو نه جوړ دي، خو د ځينو له مخې بيا دا ژوندي گڼل کېږي.
  2. تر ټولو لومړنی ژونکه د پخوا نه موجودې ژونکې نه زېږېدلې.

د ژونکې تيوري په اصل کې د تيودور شوان او ماتياس ياکوب شليدن لخوا پرمخ يووړل شوه، او په بشپړه توگه د ليوس پاسچر په کارنو ومنل شوه، په ځانگړې توگه د وروستي نوموړي هغه کارونه چې د ميکروبونو په برخه کې يې ترسره کړي. ژونکه د ژواکپوهنې بنسټيز يوون دی.

ژونکه د لومړي ځل لپاره په ۱۶۶۳ زېږيز کال کې روبېرټ هوک وموندل. هغه بيا ډېر ژر وليدل چې کوم څه چې ده موندلي، هغه ژونکې ته ورته دی چې راهبانو يې څرگندونې کړي وې. که څه هم چې هغه څه چې ده موندلي وه د يوه وچ لرگي (يا مړ بوټوي) برخه وه او هغه يواځې يو تش سلول د زده کړې لاندې اچولی وه چې هېڅ کوم هسته يې په مرکز کې نه درلوده. لومړنی کس چې د مايکروسکوب ترلاندې د ژوندي سلول په ليدو بريالی شوی وه هغه په ۱۶۷۳ زېږيز کال کې آنتون وان ليوان هوک وه.


Other Languages
العربية: نظرية الخلية
български: Клетъчна теория
Deutsch: Zelltheorie
English: Cell theory
Esperanto: Ĉelteorio
español: Teoría celular
suomi: Soluteoria
Kreyòl ayisyen: Teyori selilè
日本語: 細胞説
한국어: 세포 이론
latviešu: Šūnu teorija
Nederlands: Celtheorie
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੈੱਲ ਥਿਊਰੀ
Papiamentu: Theoria di Cel
português: Teoria celular
සිංහල: සෛල වාදය
Simple English: Cell theory
slovenčina: Bunková teória
slovenščina: Celična teorija
српски / srpski: Ћелијска теорија
svenska: Cellteorin
Türkçe: Hücre teorisi
українська: Клітинна теорія
Tiếng Việt: Học thuyết tế bào
中文: 细胞学说