Tèra (pianeta)

Drapò piemontèis.pngVos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.
Nòm sientìfich: Terra
Sìmbol:
The Earth seen from Apollo 17.jpg
Categorìa: PIANETA
Sènter orbital: SOL

Element orbitaj
365,3 di31,56 Ms
(milion ëd sëcond)
1,000 UA149,6 Gm
(milion ëd km)
---
sl'eclìtica
7,25°
sl'equator dël Sol
---
....(longitùdin)....
0,0167
114,2°
T= perìod . a= semi-grandass
i= inclinassion . Ω= neu assendent
e= ecentricità . ω= argoment dël perieli

Caraterìstiche fìsiche
Diàmetro equatorial12 742 km
Sgnacament polar0,0033
Massa5,974 x 1024 kg
Densità5,515 g/cm3
Gravità9,78 m/s2
Perìod ëd rotassion23,934 ore
= 86 162 s
Inclinassion ëd l'ass23,44°
Pòlo Nòrd0h0m (R.A.)
90,00° (D.)
Albedo0,367
Temperatura
dla surfassa
287 K = 14 °C
(media)
Pression101 kPa
Atmosfera78% asòt
21% ossìgen
Satélit1
Tèra e Lun-a fotografà da lë Spassi (taje e distanse an proporsion).

La Tèra (dal latin TERRA, -AE) a l'é nòst pianeta: andova che a vivo j'òmo ansema a milen-e d'àutre spécie, animaj e vegetaj. A l'é l'ùnich pianeta ch'i conossoma andova che a-i sia la vita e 'dcò l'ùnich che a l'abia d'eva ant në stat lìquid.

Sovens, ant ël parlé ëd tuti ij di, i lo ciamoma ël mond. Ma a quaidun a-j pias ciamelo ël Pianeta Bleu.

Ant ël sistema solar a l'é ël ters pianeta, partend da col pì davzin al Sol, con na distansa media ëd 150 milion ëd km. A l'é ël pì gròss dij pianeta 'd pera, con un diàmetro ch'a l'é pì che 12.700 km e na surfassa d'anviron 510.000.000 ëd chilòmeter quàder.

La Tèra a gira dantorn a sò ass an 23 ore e 56 minute, provocand l'alternansa dël di e dla neuit. A gira dantorn al Sol an përcorend soa òrbita an 365 di e 6 ore. Sòn, ansema a l'inclinassion ëd l'ass, a pròvoca l'alternansa dle stason.J'estrem ëd l'ass a son ij pòlo, nòrd e sud.Ij sìrcoj polar a marco ij termo dij di polar.
Un potent camp magnétich a para la Tèra da j'efer përturbator dël vent solar.

A-j va dapress sò satélit natural, la Lun-a, che a mostra sèmper l'istessa facia, përchè a-i buta l'istess temp (27 di e 8 ore) për giré dantorn a sò ass e dantorn a la Tèra.

Nòst pianeta a l'ha n'atmosfera corposa che a l'é fàita për lë 78% d'asòt, për ël 21% d'ossìgen, për l'1% d'àrgon e quàich gas minor. J'eve a quato pì che lë 70% ëd soa surfassa, spantiandse su anviron 362 milion ëd chilòmeter quàder.

  • strutura

Strutura

Ël seul esterior ëd la Tèra a l'é la crosta e a coata tuta la surfassa. Sota as treuva ël mantel, në spess seul rocos, ch'a sara la nos, motobin càuda e fàita dzortut da fer e nìchel. La part pi esterna dla nos a l'é lìquida, cola pi andrinta a l'é sòlida.

Other Languages
Аҧсшәа: Адгьыл
Acèh: Bumoë
адыгабзэ: ЧIыгу
Afrikaans: Aarde
Alemannisch: Erde
አማርኛ: መሬት
aragonés: Tierra
Ænglisc: Eorðe
العربية: الأرض
ܐܪܡܝܐ: ܐܪܥܐ
مصرى: الارض
অসমীয়া: পৃথিৱী
asturianu: Tierra
Atikamekw: Aski
Aymar aru: Aka pacha
azərbaycanca: Yer
تۆرکجه: یئر
башҡортса: Ер
Boarisch: Eadn
žemaitėška: Žemė
Bikol Central: Kinaban
беларуская: Зямля (планета)
беларуская (тарашкевіца)‎: Зямля
български: Земя
भोजपुरी: पृथ्वी
Bahasa Banjar: Bumi
বাংলা: পৃথিবী
བོད་ཡིག: སའི་གོ་ལ།
буряад: Дэлхэй
català: Terra
Chavacano de Zamboanga: Tierra
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dê-giù
нохчийн: Дуьне
ᏣᎳᎩ: ᎡᎶᎯ
کوردی: زەوی
qırımtatarca: Dünya
čeština: Země
kaszëbsczi: Zemia
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Ꙁємлꙗ
Чӑвашла: Çĕр (планета)
Cymraeg: Y Ddaear
dansk: Jorden
Deutsch: Erde
Zazaki: Dınya
dolnoserbski: Zemja
डोटेली: पृथ्वी
ދިވެހިބަސް: ބިން
Ελληνικά: Γη
emiliàn e rumagnòl: Tèra
English: Earth
Esperanto: Tero
español: Tierra
eesti: Maa
euskara: Lurra
estremeñu: Tierra
فارسی: زمین
suomi: Maa
føroyskt: Jørðin
français: Terre
arpetan: Tèrra
Nordfriisk: Jard
furlan: Tiere
Frysk: Ierde
Gaeilge: An Domhan
贛語: 地球
galego: Terra
Avañe'ẽ: Yvy
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: धर्तरी
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌰𐌹𐍂𐌸𐌰
ગુજરાતી: પૃથ્વી
Gaelg: Yn Dowan
Hausa: Duniya
客家語/Hak-kâ-ngî: Thi-khiù
Hawaiʻi: Honua
עברית: כדור הארץ
हिन्दी: पृथ्वी
Fiji Hindi: Dunia
hrvatski: Zemlja
hornjoserbsce: Zemja
Kreyòl ayisyen: Latè
magyar: Föld
Հայերեն: Երկիր
interlingua: Terra
Bahasa Indonesia: Bumi
Interlingue: Terra
Igbo: Àlà
ГӀалгӀай: Лаьтта
Ido: Tero
íslenska: Jörðin
italiano: Terra
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓄᓇ
日本語: 地球
Patois: Oert
la .lojban.: terdi
Basa Jawa: Bumi
ქართული: დედამიწა
Qaraqalpaqsha: Jer
Taqbaylit: Akal
Kabɩyɛ: Tɛtʋ
Kongo: Ntoto
Gĩkũyũ: Thĩ
қазақша: Жер
kalaallisut: Nunarsuaq
ភាសាខ្មែរ: ផែនដី
ಕನ್ನಡ: ಭೂಮಿ
한국어: 지구
Перем Коми: Мушар
къарачай-малкъар: Джер
Ripoarisch: Ääd (Planeet)
kurdî: Erd
коми: Му
kernowek: Dor
Кыргызча: Жер
Ladino: Tierra
Lëtzebuergesch: Äerd
Lingua Franca Nova: Tera
Luganda: Ensi
Limburgs: Eerd
Ligure: Tæra
lumbaart: Tera
lingála: Mabelé
ລາວ: ໂລກ
لۊری شومالی: جأهوٙن
lietuvių: Žemė
latgaļu: Zeme
latviešu: Zeme
मैथिली: पृथ्वी
Basa Banyumasan: Bumi
Malagasy: Tany
олык марий: Мланде (планет)
Māori: Whenua
Baso Minangkabau: Bumi
македонски: Земја (планета)
മലയാളം: ഭൂമി
монгол: Дэлхий
मराठी: पृथ्वी
кырык мары: Мӱлӓндӹ (планета)
Bahasa Melayu: Bumi
Malti: Art
Mirandés: Tierra
မြန်မာဘာသာ: ကမ္ဘာဂြိုဟ်
مازِرونی: زمین
Dorerin Naoero: Eb
Nāhuatl: Tlalticpactli
Napulitano: Terra
Plattdüütsch: Eer
Nedersaksies: Eerde
नेपाली: पृथ्वी
नेपाल भाषा: बँग्वारा
Nederlands: Aarde (planeet)
norsk nynorsk: Jorda
norsk: Jorden
Novial: Tere
Nouormand: Tèrre
Sesotho sa Leboa: Lefase
Diné bizaad: Nahasdzáán
occitan: Tèrra
ଓଡ଼ିଆ: ପୃଥିବୀ
Ирон: Зæхх
ਪੰਜਾਬੀ: ਧਰਤੀ
Kapampangan: Yatu
Papiamentu: Tera
Picard: Tière
Pälzisch: Erd
Norfuk / Pitkern: Erth
polski: Ziemia
پنجابی: زمین
پښتو: ځمکه
português: Terra
Runa Simi: Tiksimuyu
rumantsch: Terra
Romani: Phuv
română: Pământ
armãneashti: Locu
русский: Земля
русиньскый: Земля (планета)
Kinyarwanda: Isi
संस्कृतम्: पृथ्वी
саха тыла: Сир
sardu: Terra
sicilianu: Terra (pianeta)
Scots: Yird
سنڌي: زمين
davvisámegiella: Eana
srpskohrvatski / српскохрватски: Zemlja
සිංහල: මහ පොළොව
Simple English: Earth
slovenčina: Zem
slovenščina: Zemlja
chiShona: Rinopasi
Soomaaliga: Dhul
shqip: Toka
српски / srpski: Земља
Sesotho: Lefatshe
Seeltersk: Äide
Basa Sunda: Marcapada
svenska: Jorden
Kiswahili: Dunia
ślůnski: Źymja
தமிழ்: புவி
ತುಳು: ಭೂಮಿ
తెలుగు: భూమి
tetun: Rai
тоҷикӣ: Замин
Türkmençe: Ýer
Tagalog: Daigdig
Tok Pisin: Giraun
Türkçe: Dünya
Xitsonga: Misava
татарча/tatarça: Җир
тыва дыл: Чер
удмурт: Музъем
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: يەر شارى
українська: Земля
اردو: زمین
oʻzbekcha/ўзбекча: Yer
vèneto: Tera
vepsän kel’: Ma
Tiếng Việt: Trái Đất
West-Vlams: Eirde (planete)
Volapük: Tal
walon: Daegne
Winaray: Kalibotan
Wolof: Suuf
吴语: 地球
хальмг: Делкә һариг
მარგალური: დიხაუჩა
ייִדיש: ערד-פלאנעט
Yorùbá: Ayé
Vahcuengh: Giuznamh
Zeêuws: Aerde
中文: 地球
文言: 坤輿
Bân-lâm-gú: Tē-kiû
粵語: 地球
isiZulu: Umhlaba