John Dewey

Drapò piemontèis.pngVos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.
Un francobol merican comemorativ ëd John Dewey

John Dewey (nassù a Burlington, ant ël Vermont, ai 20 d'otóber 1859, mòrt a New York al 1m ëd giugn 1952) a l'era un filòsof, psicòlogh e pedagògo. A nassìa an na famija ëd comersant dla cita borzoasìa ant ël midem ann che Darwin a publicava L'orìgin dje spece, e Marx la Crìtica dla conomìa polìtica.

A l'ancamin a l'ha studià a la Vermont University, andoa dël 1879 a l'ha otnù ël tìtol ëd bacelié d'art.Dël 1882 a tramudava a Baltimora e as anscrivìa a l'Università Johns Hopkins. L'ambient hegelian dl'università a l'avìa motobin d'anfluensa su 'd chiel: a l'é stàit anlev dël hegelian G.S. Morris e dlë psicòlogh Granville Stanley Hall.
La marca ëd Hegel as arflet an tre caraterìstiche ch'a l'han anfluensalo con fòrsa: ël gust ëd la schematisassion lògica, l'antëresse a le question sossiaj e psicològiche, e l'atribussion ëd na rèis comun-a a l'ogetiv e al sogetiv, a l'òm e a la natura.

Dël 1884 as dotorava con na tesi dzora la Psicologìa ëd Kant. As mariava con na veja anleva, Alice Chipman, ch'a contribuìa mej che chicassìa d'àutri a antëressé Dewey ai tema educativ e con la qual a l'ha colaborà s-ciass.

Dal 1884 al 1894 a l'ha mostrà, al prinsipi tanme anstrutor, peui coma professor, a la Michigan University d'Ann Arbor, gavà n'ann passà a l'Università dël Minnesota, ocupandse d'ética, ëd lògica e dzortut dë psicologìa.

Dël 1894 a l'ha tramudà a l'Università ëd Chicago.Bele an seghitand a mostré filosofìa, a l'é anteressasse dzortut a la pedagogìa.Dël 1904 a l'ha dàit soe dimission coma diretor dla facoltà d'Educassion (ch'a dirigìa dal 1902) e dël 1905 a l'ha bandonà sò pòst da professor, séghit a 'd ruse con j'autorità académiche pr'ij sò esperiment ëscolàstich. Soa dariera destinassion coma docent a l'era l'Università ëd Columbia ëd New York, anté ch'a l'é restà fin-a al 1929.

Chità l'ansegnament universitari, Dewey a l'ha travajà a s-ciairì, dësvlupé e difende soe teorìe filosòfiche e pedagògiche e a fele conòsse con dij cors e conferense.

A 87 agn a l'é torna mariasse e a l'ha adotà doe masnà.

Pare dla psicologìa progressista, a muirìa ël 1m ëd giugn dël 1952 a 92 agn.

John Dewey caricat.jpg

Dewey a l'era n'òm d'assion, ch'a aspirava a l'unificassion ëd pensé e assion, ëd teorìa e pràtica. A difendìa l'ugualiansa ëd le fomne, comprèis ël drit ëd vot. A l'é stàit cofondador, dël 1929, dla Lija për n'assion polìtica independenta, a cissava ël sindicalism dij docent, a animava j'agiut a j'anteletuaj arfudà dai regim totalitari.Dël 1937 a l'ha organisà e guidà ël contra-process a Lev Trockij, an diciairandlo nossent dj'acusassion portaje da Stalin.

Dewey a l'ha avù na granda anfluensa ant ël dësvlup dël progressism pedagògich, an avend un ròl da protagonista durant ël periòd da la fin dël sècol ch'a fa XIX a la Prima Guèra Mondial. A l'era ël pedagògo pì original, arnomà e anfluent ëd jë Stat Unì e un dj'educator pì anteligent e genial dl'época contemporania, dont l'anfluss a l'ha coatà ël perìod ëd tre generassion.

Other Languages
العربية: جون ديوي
asturianu: John Dewey
azərbaycanca: Con Dyui
беларуская: Джон Дзьюі
български: Джон Дюи
bosanski: John Dewey
català: John Dewey
کوردی: جۆن دووی
čeština: John Dewey
dansk: John Dewey
Deutsch: John Dewey
Ελληνικά: Τζον Ντιούι
English: John Dewey
Esperanto: John Dewey
español: John Dewey
eesti: John Dewey
euskara: John Dewey
فارسی: جان دیویی
suomi: John Dewey
français: John Dewey
galego: John Dewey
עברית: ג'ון דיואי
हिन्दी: जॉन डिवी
hrvatski: John Dewey
magyar: John Dewey
Հայերեն: Ջոն Դյուի
interlingua: John Dewey
Bahasa Indonesia: John Dewey
íslenska: John Dewey
italiano: John Dewey
ქართული: ჯონ დიუი
қазақша: Джон Дьюи
한국어: 존 듀이
Кыргызча: Дьюи, Жон
lietuvių: John Dewey
latviešu: Džons Djūijs
Malagasy: John Dewey
македонски: Џон Дјуи
മലയാളം: ജോൺ ഡ്യൂയി
मराठी: जॉन ड्युई
Nederlands: John Dewey
norsk: John Dewey
ਪੰਜਾਬੀ: ਜੌਨ ਡੇਵੀ
polski: John Dewey
português: John Dewey
română: John Dewey
русский: Дьюи, Джон
Scots: John Dewey
srpskohrvatski / српскохрватски: John Dewey
Simple English: John Dewey
slovenčina: John Dewey
slovenščina: John Dewey
shqip: John Dewey
српски / srpski: Џон Дјуи
svenska: John Dewey
Kiswahili: John Dewey
தமிழ்: ஜான் டூயி
Türkçe: John Dewey
українська: Джон Дьюї
Tiếng Việt: John Dewey
Winaray: John Dewey
Yorùbá: John Dewey
Bân-lâm-gú: John Dewey