Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Союз Советских Социалистических Республик
Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
1922-1991
Flaga Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
Godło Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
Flaga Związku Socjalistycznych Republik RadzieckichGodło Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
Dewiza: (ros.) Пролетарии всех стран, соединяйтесь!
trb. Proletarii wsiech stran, sojediniajtiesʹ!

(Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!)
Hymn:
Государственный гимн СССР
trb. Gosudarstwennyj gimn SSSR

(Hymn państwowy ZSRR)
Położenie Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
KonstytucjaKonstytucja Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
Język urzędowyrosyjski (język ogólnozwiązkowy)
lokalnie:
ukraiński
białoruski
litewski
łotewski
estoński
mołdawski
kazachski
ormiański
gruziński
azerski
turkmeński
kirgiski
tadżycki
uzbecki
StolicaMoskwa
Ustrój politycznyrealny socjalizm
Typ państwasocjalistyczna republika federalna
Ostatnia głowa państwaprezydent Michaił Gorbaczow
Ostatni zastępca głowy państwawiceprezydent Giennadij Janajew
Ostatni szef rządupremier Iwan Siłajew
Powierzchnia
 • całkowita

22 402 200 km²
Liczba ludności (1991)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

293 047 571
13,08 osób/km²
Jednostka monetarnarubel radziecki (SUR)
Traktat o powstaniu ZSRR30 grudnia 1922
Deklaracja Rady Republik Najwyższej Rady ZSRR o rozwiązaniu ZSRR26 grudnia 1991
Religia dominującapaństwo oficjalnie laickie, o większości prawosławnej, z dużą mniejszością islamską.
Strefa czasowaUTC +2 (Mińsk)
do +13 (Kamczatka)
Domena internetowa.su
Kod samochodowySU
Mapa Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, w skrócie jako ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР; Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR), obecnie stosuje się także nazwę Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich[1], w skrócie jako ZSRS, Związek Radziecki, Związek Sowiecki – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej ze stolicą w Moskwie. Państwo to obejmowało obszar 22 mln km² od Morza Bałtyckiego i Czarnego do Pacyfiku.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich został utworzony 30 grudnia 1922 na mocy Traktatu założycielskiego ZSRR zawartego przez rządzone wspólnie przez bolszewików, lecz formalnie niepodległe: Rosyjską FSRR, Ukraińską SRR, Białoruską SRR i Zakaukaską FSRR[2]. Spośród 18 republik związkowych wchodzących w różnych okresach w skład ZSRR jedynie Białoruska SRR i Ukraińska SRR posiadały (obok samego ZSRR) podmiotowość międzynarodową i były założycielami Organizacji Narodów Zjednoczonych, a także członkami większości organizacji wyspecjalizowanych ONZ[3]. Rosyjska FSRR odgrywała rolę dominującą w przeciągu sześćdziesięciodziewięcioletniej historii ZSRR. W Rosyjskiej Federacyjnej SRR, jako największej republice związkowej, żyła ponad połowa populacji ZSRR.

ZSRR przestał istnieć w wyniku zawarcia porozumienia białowieskiego (8 XII 1991) i deklaracji o rozwiązaniu ZSRR przyjętej w Moskwie przez Radę Republik Najwyższej Rady ZSRR (26 XII 1991)[3]. Dawne związkowe republiki radzieckie zaczęły tworzyć samodzielne państwa. Na mocy dwóch traktatów z Ałmaty (21 XII 1991) Rosji przysługuje stałe miejsce ZSRR w Radzie Bezpieczeństwa ONZ i wszystkich innych organizacjach międzynarodowych[5]. Jednocześnie jako sukcesora ZSRR i jego międzynarodowych zobowiązań wyznaczono Wspólnotę Niepodległych Państw[6][7][8][9][10]. Część byłych republik radzieckich kontynuuje współpracę w ramach Wspólnoty Niepodległych Państw, Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej i innych organizacji.

Geografia

W okresie od powstania (1922) do wybuchu II wojny światowej (1939) ZSRR graniczył z Finlandią, Estonią, Łotwą, Polską i Rumunią w Europie; Turcją, Iranem, Afganistanem, Chinami i Japonią w Azji. Mongolska Republika Ludowa i Tuwińska Republika Ludowa były marionetkowymi państwami buforowymi ZSRR w Azji. Po zakończeniu II wojny światowej ZSRR miał prawie 20 tys. kilometrów długości granicy lądowej z dwunastoma krajami: Norwegią, Finlandią, Polską, Czechosłowacją, Węgrami, Rumunią, Turcją, Iranem, Afganistanem, Chinami, Mongolią, Koreą Północną i Japonią[4].

Maksima geograficzne

Inne języki
Acèh: Uni Soviet
Afrikaans: Sowjetunie
Alemannisch: Sowjetunion
Аҧсшәа: СССР
অসমীয়া: ছ'ভিয়েট সংঘ
авар: СССР
تۆرکجه: شوروی
Bân-lâm-gú: So͘-liân
беларуская (тарашкевіца)‎: Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік
Boarisch: Sowjetunion
Cebuano: Unyong Sobyet
čeština: Sovětský svaz
davvisámegiella: Sovjetlihttu
Deutsch: Sowjetunion
dolnoserbski: Sowjetski zwězk
English: Soviet Union
Esperanto: Sovetunio
estremeñu: Unión Soviética
føroyskt: Sovjetsamveldið
Frysk: Sovjet-Uny
贛語: 蘇聯
گیلکی: شؤروي
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌲𐌲𐌲𐌸
客家語/Hak-kâ-ngî: Sû-lièn
한국어: 소련
हिन्दी: सोवियत संघ
hornjoserbsce: Sowjetski zwjazk
hrvatski: Sovjetski Savez
Bahasa Indonesia: Uni Soviet
interlingua: Union Sovietic
Interlingue: Soviet-Union
íslenska: Sovétríkin
Basa Jawa: Uni Sovyèt
कॉशुर / کٲشُر: صؤوِت اِتِفاق
kernowek: URSS
Lëtzebuergesch: Sowjetunioun
lietuvių: Tarybų Sąjunga
Limburgs: Sovjet-Unie
la .lojban.: sofygu'e
magyar: Szovjetunió
مازِرونی: شوروی
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sŭ-lièng
Nederlands: Sovjet-Unie
Nedersaksies: Sovjet-Unie
नेपाली: सोभियत संघ
Napulitano: Aunione Sovieteca
Nordfriisk: Sowjetunion
norsk nynorsk: Sovjetunionen
پنجابی: سویت یونین
Papiamentu: Union Sovietiko
ភាសាខ្មែរ: សហភាពសូវៀត
Plattdüütsch: Sowjetunion
português: União Soviética
rumantsch: Uniun sovietica
русиньскый: СССР
Seeltersk: Sowjetunion
Simple English: Soviet Union
slovenčina: Sovietsky zväz
slovenščina: Sovjetska zveza
Soomaaliga: Midowga Sofiyet
srpskohrvatski / српскохрватски: Sovjetski Savez
Basa Sunda: Uni Soviét
svenska: Sovjetunionen
Tagalog: Unyong Sobyet
тыва дыл: ССРЭ
Vahcuengh: Suhlienz
Tiếng Việt: Liên Xô
walon: URSS
文言: 蘇聯
West-Vlams: Sovjet-Unie
吴语: 苏联
粵語: 蘇聯
žemaitėška: Tarību Sājonga
中文: 苏联