Zen

Ten artykuł dotyczy nurtu religijnego. Zobacz też: inne znaczenia słowa Zen.
Zen
Ensō – symbol zen
Ensō – symbol zen
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Buddyzm
 └ Mahajana

Zen (jap. , cicha medytacja, religijna kontemplacja[1], z skt. ध्यान Dhyāna, poprzez chin. trad. 禪那, chin. upr. 禅那, 禅, pinyin: chánnà, chán) – nurt buddyzmu, który w pełni rozwiniętą formę uzyskał w Chinach (zob. chan), skąd przedostał się do Korei, Wietnamu i Japonii. Wywodzi się z rodziny buddyzmu mahajany, ale na przestrzeni wieków nabrał wyrazistego indywidualnego stylu, pełnego minimalizmu i zamierzonych paradoksów.

Podstawową praktyką w tej szkole jest praktyka medytacyjna zwana zazen (dosł. siedzący zen), której istotą jest poznanie swojej prawdziwej natury, osiągnięcie stanu buddy.

Przez zen rozumie się także „spokojny umysł”, „kontrolowanie procesu myślenia”, „przyswajanie koncepcji”. Jest to koncentracja myśli na jednym punkcie i kontemplowanie prawdy życia poprzez praktykę siedzącej medytacji. Dzięki praktyce zen umysł odzyskuje świeżość, a myślenie staje się przejrzyste niczym woda. Innymi słowy, zen to wyzwolona świadomość, narzędzie i ostateczne schronienie[2].

Potocznie określa się zen jako religię w rozumieniu odłamu buddyzmu, który postrzegany całościowo może zawierać w sobie w różnych kulturach cechy religii. Dopiero w XX wieku na Zachodzie część zwolenników zaczęła traktować zen jako czystą filozofię, drogę życia, w której wiara jest nieistotna. Według nich można "mieć zen bez buddyzmu". Takie rozumienie zen odbiega od oryginalnego wzoru i nie jest popierane przez większość wyznawców w krajach, w których zen powstał. Dla nich jest to zubożenie zen, wykrawanie tylko jednej części (medytacji) z ośmiorakiej ścieżki.

Inne języki
Afrikaans: Zen
Alemannisch: Zen
العربية: زن
aragonés: Zen
asturianu: Zen
azərbaycanca: Dzen
تۆرکجه: ذن
Bân-lâm-gú: Siân-chong
башҡортса: Дзэн
беларуская: Дзэн
беларуская (тарашкевіца)‎: Дзэн
български: Дзен
Boarisch: Zen
བོད་ཡིག: ཟེན།
bosanski: Zen
brezhoneg: Zen
буряад: Дзэн
català: Budisme Zen
čeština: Zen
Cymraeg: Zen
dansk: Zen
Deutsch: Zen
eesti: Zen
Ελληνικά: Ζεν
English: Zen
español: Zen
Esperanto: Zeno
euskara: Zen
فارسی: ذن
français: Zen
Gaeilge: Zen
Gàidhlig: Zen
galego: Zen
한국어: 선 (불교)
հայերեն: Զեն
हिन्दी: झेन
hrvatski: Zen
Ilokano: Zen
Bahasa Indonesia: Zen
interlingua: Zen
íslenska: Sen
italiano: Buddhismo Zen
ქართული: ძენი
қазақша: Дзен буддизм
Kiswahili: Zen
ລາວ: ເຊັນ
Latina: Zen
latviešu: Dzenbudisms
lietuvių: Dzenas
Lingua Franca Nova: Zen
magyar: Zen
македонски: Зен
मराठी: झेन
Bahasa Melayu: Zen
монгол: Зэн буддизм
မြန်မာဘာသာ: ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ
Nederlands: Zen
日本語:
norsk: Zen
norsk nynorsk: Zenbuddhisme
occitan: Zen
ਪੰਜਾਬੀ: ਜ਼ੈੱਨ
پنجابی: زین
ភាសាខ្មែរ: ហ្ស៉េន
Piemontèis: Zen
português: Zen
română: Zen
русиньскый: Зен
русский: Дзэн
саха тыла: Дзэн
Scots: Zen
shqip: Zen
Simple English: Zen
slovenčina: Zen-budhizmus
slovenščina: Zen budizem
کوردی: زن
српски / srpski: Зен
srpskohrvatski / српскохрватски: Zen
suomi: Zen
svenska: Zen
Tagalog: Zen
татарча/tatarça: Дзен
తెలుగు: జెన్
ไทย: เซน
Türkçe: Zen
українська: Дзен
Tiếng Việt: Thiền tông
文言: 禪宗
Winaray: Zen
吴语: 禅宗
ייִדיש: זען בודהיזם
粵語: 禪宗
中文: 禅宗