Zarządzanie

Zarządzanie – ogólny zakres działań, procesów i decyzji, których zastosowanie w odniesieniu do zasobów, osób, kapitału lub organizacji ma zapewnić warunki do efektywnego ich funkcjonowania prowadzącego do osiągnięcia postawionych celów.

Od początku XX wieku, odkąd zarządzanie próbowano oprzeć na naukowych podstawach, aż do lat 60. XX wieku zarządzanie pojmowane było jako działanie kierownicze, obejmujące następujące sekwencje postępowania: planowanie, organizowanie, decydowanie, motywowanie i kontrolowanie, nazywane klasycznymi funkcjami zarządzania.

Klasyczne funkcje zarządzania wyróżnił pierwszy „klasyk” zarządzania Henri Fayol. Jednakże paradygmat zarządzania zmienił się od tego czasu radykalnie, więc warto powrócić do starszej, bardziej ogólnej definicji: zarządzanie to sztuka bądź praktyka rozumnego stosowania środków dla osiągnięcia wyznaczonych celów.

Inne definicje zarządzania:

  • Zarządzanie jest sztuką osiągania zamierzonych rezultatów przez innych ludzi, zarządzający ( menedżerowie) osiągają cele organizacji poprzez organizowanie pracy innych, a nie przez wykonywanie zadań osobiście.
  • Zarządzanie to działalność kierownicza polegająca na ustalaniu celów i powodowaniu ich realizacji w organizacjach podległych zarządzającemu, na podstawie własności środków produkcji lub dyspozycji nimi (według Glińskiego).
  • Zarządzanie to działanie polegające na dysponowaniu zasobami (według prof. T. Pszczołowskiego).
  • Zarządzanie to zestaw działań ( planowanie, organizowanie, motywowanie, kontrola) skierowanych na zasoby organizacji ( ludzkie, finansowe, rzeczowe, informacyjne) wykorzystywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji (według Griffina).
  • Zarządzanie to porządkowanie chaosu, czyli panowanie nad różnorodnością i przekształcenie potencjalnych konfliktów we współpracę (według prof. B.R. Kuca).

W odniesieniu do organizacji gospodarczych zamiast słowa zarządzanie używa się czasem terminu administracja biznesu ( ang. Business Administration). Zadanie administracji biznesu ujmuje krótkie określenie: „Administracja biznesu ma zapewnić, aby zostało zrobione to, co ma być zrobione”. Administracja biznesu jest dyscypliną akademicką, a szereg uniwersytetów i szkół biznesu nadaje stopień magistra z tej dyscypliny ( Master of Business Administration, w skrócie MBA).

Przedmiot zarządzania

Podmiot zarządzający nie zawsze jest tym, który wyznacza cele. Przykładem takiej sytuacji może być organizacja wojskowa, która ma do spełnienia określoną misję, ale ani ona sama, ani jej dowódcy (podmioty zarządzające) nie formułują tej misji. Formułują natomiast zadania (co jest do zrobienia) oraz określają wartości docelowe ( ang. targets), czyli wyniki, jakie należy osiągnąć. Przykład ten pokazuje, że organizacja jest środkiem osiągania celów, a więc jest przedmiotem zarządzania. Inne typowe przedmioty zarządzania mające tożsamość to gospodarstwo, grupa ludzi, jednostka. Zazwyczaj wypełniają one klasyczne funkcje zarządzania, więc – pomijając wyjątki – powiemy, że przedmiot zarządzania mający tożsamość jest na ogół podmiotem zarządzania.

Z wyjątkiem szczególnych przypadków, jak np. zarządzanie osobistym budżetem przez pojedynczą osobę albo prowadzenie gospodarstwa w pełni samowystarczalnego, osiąganie zamierzonych wyników zależy częściowo od działania innych podmiotów. Zatem zarządzanie obejmuje także relacje (związki) podmiotu z otoczeniem.

Każdy podmiot w swym działaniu wykorzystuje zasoby. Zasoby są przedmiotem zarządzania. Do najważniejszych należą zasoby ludzkie (siła robocza i jej kwalifikacje), zasoby finansowe, aktywa materialne (środki trwałe) i czas. Ostatnio coraz większego znaczenia w działaniu organizacji nabierają zasoby środowiska naturalnego oraz zasoby niematerialne (np. licencje, prawa autorskie), wiedza i relacje z otoczeniem społeczno-gospodarczym zaliczane do zasobów kapitału niematerialnego ( ang. intangibles, intangible capital). Zatem w zarządzaniu zasobami wyróżniamy najczęściej:

Inne języki
العربية: إدارة
অসমীয়া: ব্যৱস্থাপনা
asturianu: Alministración
azərbaycanca: Menecment
Bân-lâm-gú: Koán-lí-ha̍k
беларуская: Менеджмент
беларуская (тарашкевіца)‎: Мэнэджмэнт
български: Мениджмънт
bosanski: Menadžment
brezhoneg: Management
català: Gestió
čeština: Management
Cymraeg: Rheolaeth
dansk: Ledelse
Deutsch: Management
eesti: Juhtimine
Ελληνικά: Διαχείριση
English: Management
español: Administración
euskara: Kudeaketa
فارسی: مدیریت
français: Management
한국어: 경영
हिन्दी: प्रबन्धन
hrvatski: Menadžment
Bahasa Indonesia: Manajemen
עברית: ניהול
ქართული: მენეჯმენტი
қазақша: Менеджмент
Kiswahili: Usimamizi
Кыргызча: Менеджмент
latviešu: Vadībzinība
lietuvių: Vadyba
Limburgs: Bedriefsveuring
magyar: Menedzsment
македонски: Менаџмент
Bahasa Melayu: Pengurusan
Mirandés: Admenistraçon
монгол: Менежмент
မြန်မာဘာသာ: စီမံခန့်ခွဲခြင်း
Nederlands: Management
नेपाली: व्यवस्थापन
日本語: 経営管理論
Norfuk / Pitkern: Manajement
norsk: Ledelse
oʻzbekcha/ўзбекча: Menejment
پښتو: سمبالښت
português: Administração
română: Management
русский: Менеджмент
Scots: Management
shqip: Menaxhimi
sicilianu: Amministraturi
Simple English: Management
slovenčina: Plánovanie
slovenščina: Menedžment
српски / srpski: Руковођење
srpskohrvatski / српскохрватски: Menadžment
svenska: Management
Tagalog: Pamamahala
தமிழ்: மேலாண்மை
тоҷикӣ: Мудирият
Türkçe: İşletme
українська: Менеджмент
اردو: نظامت
Tiếng Việt: Quản lý
ייִדיש: פירערשאפט
žemaitėška: Vadība
中文: 管理学