Zapylenie

Ten artykuł dotyczy terminu botanicznego. Zobacz też: aerozole atmosferyczne i pył w kontekście zanieczyszczenia powietrza.
Pszczoła oblepiona pyłkiem na kwiatostanie mniszka pospolitego
Wyeksponowane pręciki wiatropylnej babki średniej

Zapylenie – proces dokonujący się w kwiatach roślin nasiennych, polegający na przeniesieniu pyłku i jego rozwoju zakończonym zapłodnieniem komórki jajowej. W przypadku nagonasiennych pyłek przenoszony jest bezpośrednio na zalążek, u okrytonasiennych – na znamię słupka[1]. Zapłodnienie poprzedzone jest rozluźnieniem kontaktu między komórkami tkanki stygmatoidalnej budującej znamię kwiatu oraz rozwojem pyłku, z którego wyrasta łagiewka pyłkowa przenosząca komórki plemnikowe do woreczka zalążkowego[2].

Rodzaje zapylenia

  • samozapylenie (autogamia) – gdy pyłek kwiatowy pochodzi z tego samego kwiatu, lub innego kwiatu, ale tej samej rośliny[3]
  • zapylenie krzyżowe (ksenogamia, allogamia) – gdy pyłek pochodzi z kwiatu innej rośliny (tego samego gatunku)[3].

Samozapylenie w istotny sposób utrudnia powstanie u potomstwa nowych kombinacji genów, z tego też powodu u większości roślin istnieją mechanizmy zapobiegające samozapyleniu i ułatwiające zapylenie krzyżowe. Zapylanie pyłkiem pochodzącym od innej rośliny nazywa się obcopylnością, a rośliny te roślinami obcopylnymi[4].

Istnieje wiele sposobów, w jaki pyłek może być przeniesiony z pręcika na znamię słupka i w zależności od tego wyróżnia się wśród roślin obcopylnych następujące rodzaje zapylenia[5]:

Najczęściej występującym rodzajem zapylania jest owadopylność, bardzo dużą rolę odgrywa także wiatropylność[6].

Inne języki
Afrikaans: Bestuiwing
العربية: تأبير
aragonés: Polinización
asturianu: Polinización
azərbaycanca: Tozlanma
বাংলা: পরাগায়ন
башҡортса: Һеркәләнеү
беларуская: Апыленне
български: Опрашване
bosanski: Oprašivanje
čeština: Opylení
Deutsch: Bestäubung
eesti: Tolmlemine
Ελληνικά: Επικονίαση
English: Pollination
español: Polinización
Esperanto: Polenado
euskara: Polinizazio
français: Pollinisation
Gaeilge: Pailniú
한국어: 수분
հայերեն: Փոշոտում
हिन्दी: परागण
hrvatski: Oprašivanje
Bahasa Indonesia: Penyerbukan
italiano: Impollinazione
עברית: האבקה
қазақша: Тозаңдану
Kreyòl ayisyen: Polinizasyon
Кыргызча: Чаңдашуу
latviešu: Apputeksnēšana
lietuvių: Apdulkinimas
magyar: Megporzás
മലയാളം: പരാഗണം
मराठी: परागीकरण
Bahasa Melayu: Pendebungaan
Nederlands: Bestuiving
日本語: 受粉
norsk nynorsk: Pollinering
oʻzbekcha/ўзбекча: Changlanish
پنجابی: بی بنائی
português: Polinização
română: Polenizare
Runa Simi: Sisachay
русский: Опыление
Simple English: Pollination
slovenščina: Opraševanje
کوردی: پەڕین
српски / srpski: Oprašivanje
srpskohrvatski / српскохрватски: Oprašivanje
suomi: Pölytys
svenska: Pollinering
Tagalog: Pambubulo
Türkçe: Tozlaşma
українська: Запилення
اردو: زیرگی
Tiếng Việt: Thụ phấn
中文: 传粉