Wymieranie

Wilk workowaty występował na Tasmanii i w Australii

Wymieranie, ekstynkcja – proces zanikania gatunków lub innej grupy taksonomicznej. Najczęściej naturalny proces związany z istnieniem życia na Ziemi i towarzyszący jego istnieniu od samego początku. W skali milionów lat szacuje się tempo wymierania gatunków na zaniknięcie jednego gatunku co rok do pięciu lat. Na wielkość tę ogromny wpływ mają jednak okresowo następujące masowe wymierania. Pomiędzy nimi tempo wymierania jest niewielkie, szacowane na wymarcie jednego gatunku co kilkaset lat[1]. Wpływem cywilizacji ludzkiej tłumaczy się zwiększone tempo wymierania gatunków dokumentowane od kilkudziesięciu tysięcy lat, zwłaszcza w okresie ostatnich kilkuset lat. Współcześnie, według różnych ocen, wymiera od 5 tysięcy do 500 tysięcy gatunków rocznie[1].

Przyczyny wyginięć

Istnieją różne przyczyny, które bezpośrednio lub pośrednio mogą doprowadzić do wyginięcia gatunku. Najprościej można tu mówić o niemożności przetrwania lub reprodukcji w danym środowisku naturalnym oraz niemożności przemieszczenia się do nowego, gdzie przetrwanie i rozmnażanie byłoby możliwe. Wymarcie może nastąpić nagle, np. przez toksyczne zanieczyszczenie siedliska lub też stopniowo, kiedy gatunek przegrywa we współzawodnictwie o pokarm z innym, silniejszym i lepiej przystosowanym gatunkiem (z tego powodu co roku wymierają średnio trzy gatunki ptaków). Inne powody wyginięć to m.in.:

  • przyczyny genetyczne i demograficzne,
  • degradacja siedliska,
  • przemieszczenie z siedliska (przez ludzi, katastrofy naturalne, jak powodzie),
  • choroby,
  • współzawodnictwo,
  • zmiany klimatyczne i geologiczne,
  • wybicie (myślistwo, kłusownictwo, przełowienie).

Bardzo często zachodzi synergiczne współdziałanie różnych czynników, np. populacja zredukowana przez łowiectwo może łatwiej ulec konkurencyjnemu wyparciu przez inną populację.

Inne języki
Afrikaans: Uitsterwing
العربية: انقراض
asturianu: Estinción
azərbaycanca: Nəsil kəsilməsi
বাংলা: বিলুপ্তি
Bân-lâm-gú: Bia̍t-choa̍t
башҡортса: Юҡҡа сығыу
беларуская: Выміранне
български: Измиране
bosanski: Izumiranje
català: Extinció
čeština: Vymírání
Cymraeg: Difodiant
dansk: Udryddelse
Deutsch: Aussterben
English: Extinction
español: Extinción
Esperanto: Formorto
فارسی: انقراض
galego: Extinción
ગુજરાતી: વિલુપ્ત જાતિ
客家語/Hak-kâ-ngî: Chhie̍t-chúng
한국어: 절멸
हिन्दी: विलुप्ति
hrvatski: Izumiranje
Bahasa Indonesia: Kepunahan
íslenska: Útdauði
italiano: Estinzione
Basa Jawa: Spesies cures
ქართული: ამოწყდომა
қазақша: Қырылу
kernowek: Difeudhans
Kreyòl ayisyen: Ekstenksyon
kurdî: Nemabûyî
Latina: Exstinctio
latviešu: Izmiršana
lietuvių: Išnykimas
magyar: Kihalás
مصرى: انقراض
Bahasa Melayu: Kepupusan
မြန်မာဘာသာ: မျိုးသုဉ်းခြင်း
Nederlands: Uitsterven
日本語: 絶滅
norsk: Utryddelse
norsk nynorsk: Utdøydde artar
ਪੰਜਾਬੀ: ਲੋਪ
português: Extinção
română: Extincție
Runa Simi: Rikch'aq wañuy
русский: Вымирание
Scots: Extinction
Simple English: Extinction
slovenščina: Izumrtje
Soomaaliga: Dabar Go'
српски / srpski: Изумирање
srpskohrvatski / српскохрватски: Izumiranje
suomi: Sukupuutto
svenska: Utdöd
Tagalog: Ekstinsiyon
татарча/tatarça: Юкка чыгу
Türkçe: Soy tükenmesi
українська: Вимирання
اردو: معدومیت
Tiếng Việt: Tuyệt chủng
粵語: 絕種
中文: 绝灭