Wu xing

Wu xing: cykl tworzenia (czarne strzałki) i niszczenia (białe strzałki).

Wu xing (chiń.: 五行; pinyin: wǔ xíng) – w tradycyjnej filozofii chińskiej pięć elementów budujących wszechświat.

Słowo xing jest wieloznaczne. W różnych publikacjach sinologicznych tłumaczy się je jako "żywioły", "elementy", "fazy". Są to kolejno:

  • drewno (木, pinyin )
  • ogień (火, pinyin huǒ)
  • ziemia (土, pinyin )
  • złoto (金, pinyin jīn)
  • woda (水, pinyin shuǐ)

Pięć chińskich żywiołów działa w dwóch przeciwstawnych sobie kierunkach, zgodnie z zasadą yin i yang. Podlegają cyklowi niszczenia i odradzania. W cyklu niszczenia woda gasi ogień, ogień topi złoto, złoto niszczy drewno, drewno wrasta w ziemię, ziemia zasypuje wodę. W cyklu odradzania z wody rodzi się drewno, z drewna ogień, z ognia (poprzez popiół) ziemia, z ziemi wydobywa się złoto, złoto zamienia się w ciecz. Oba cykle regulują przyrodę i są źródłem jej zmienności.

Chińczycy uważali liczbę pięć za idealną. Odpowiadało jej pięć stron świata, pięć pór roku, pięć planet, pięć zbóż, pięć rodzajów istot żywych, pięć organów ciała, pięć barw, pięć smaków, pięć dźwięków muzycznych, pięć cnót, pięć cech charakteru, Pięcioksiąg konfucjański i kilkaset innych układów. Wszystkie działania musiały być zgodne z harmonią wu xing. Dlatego np. oficjalny strój zmieniał się w zależności od pory roku, a przestępcy byli traceni w czasie symbolizującej śmierć jesieni.

  • bibliografia

Bibliografia

  • Wolfram Eberhard: Symbole chińskie. Słownik. Kraków: Wydawnictwo Universitas, 2007. 978-83-242-0766-4.
  • Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005. 83-05-13407-5.
Inne języki
Afrikaans: Wu Xing
Bân-lâm-gú: Ngó͘-hêng
čeština: Pět prvků
Ελληνικά: Ου Σιν
English: Wu Xing
español: Wu Xing
贛語: 五行
客家語/Hak-kâ-ngî: Ńg-hàng
한국어: 오행
italiano: Wu Xing
lietuvių: Using
Bahasa Melayu: Wu Xing
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ngū-hèng
Nederlands: Wu Xing
日本語: 五行思想
português: Wu Xing
română: Wu Xing
русский: У-син
Türkçe: Beş element
українська: У-сін
Vahcuengh: Nguxhengz
Tiếng Việt: Ngũ hành
文言: 陰陽五行
吴语: 五行
粵語: 五行
中文: 五行