Włodzimierz Lenin

Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Lenin”. Zobacz też: inne znaczenia terminu Lenin.
Włodzimierz Lenin
Владимир Ленин
Bundesarchiv Bild 183-71043-0003, Wladimir Iljitsch Lenin.jpg
Data i miejsce urodzenia10 kwietnia?/22 kwietnia 1870
Symbirsk, gubernia symbirska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci21 stycznia 1924
Gorki, RFSRR, ZSRR
Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych ZSRR
Okresod 30 grudnia 1922
do 21 stycznia 1924
Przynależność politycznaRosyjska Komunistyczna Partia (bolszewików)
Poprzednikfunkcja utworzona
NastępcaAleksiej Rykow
Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej
Okresod 8 listopada 1917
do 21 stycznia 1924
Przynależność politycznaRosyjska Komunistyczna Partia (bolszewików)
Poprzednikfunkcja utworzona
NastępcaAleksiej Rykow
Unterschrift Lenins.svg

Włodzimierz Lenin, ros. Владимир Ленин, właśc. Władimir Iljicz Uljanow, ros. Владимир Ильич Ульянов (ur. 10 kwietnia?/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach) – rosyjski polityk socjaldemokratyczny i komunistyczny, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu i twórca idei leninizmu, zbrodniarz wojenny, odpowiedzialny za zbrodnie przeciwko ludzkości i ludobójstwo na narodzie kozackim[1].

Urodził się w rodzinie urzędniczej w Symbirsku. Rewolucyjnie lewicowymi poglądami zainteresował się po egzekucji brata w 1887 roku. Za udział w protestach przeciwko carskiemu reżimowi relegowany z Uniwersytetu Kazańskiego. W kolejnych latach zainteresował się marksizmem, a po przenosinach do Petersburga stał się jednym z przywódców Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR). Aresztowany za działalność wywrotową i skazany na trzy lata zesłania na Syberii. Po odbyciu kary wyemigrował do Europy Zachodniej. W 1903 roku stanął na czele frakcji bolszewickiej w SDPRR. W trakcie I wojny światowej prowadził działalność antywojenną. Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu powrócił do Rosji, gdzie przeprowadził rewolucję październikową, wprowadzając dyktaturę partii bolszewickiej.

Po zbrojnym przejęciu władzy utworzył rząd bolszewicki i zadecydował o rozpędzeniu siłą wybranego w demokratycznych wyborach w grudniu 1917 Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji (konstytuanty Rosji). W nowym państwie rosyjskim utworzył system monopartyjny, w którym rządzącą partią była Rosyjska Komunistyczna Partia (bolszewików). Jako przywódca wycofał Rosję z udziału w I wojnie światowej zawierając separatystyczny pokój z państwami centralnymi. Sprzeciw wobec narzuconych siłą rządów bolszewickich wywołał trwającą od 1917 do 1922 roku wojnę domową, z której jako przywódca bolszewików wyszedł zwycięsko. Inicjator Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu). W 1921 roku rozpoczął proces powojennej odbudowy kraju, inicjując Nową Politykę Ekonomiczną będącą mieszanym systemem gospodarczym określanym jako kapitalizm państwowy. W 1922 roku połączył większą część dawnych terenów Imperium Rosyjskiego, tworząc Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Pozostaje jedną z najbardziej znaczących i wpływowych postaci historycznych XX wieku, budząc jednocześnie wiele kontrowersji. Krytycy widzą w nim dyktatora odpowiedzialnego za wybuch wojny domowej w Rosji, wprowadzenie systemu totalitarnej monopartyjnej dyktatury, opartej na masowym terrorze Czeka, i stworzonym w 1918 roku dla przeciwników politycznych systemie obozów koncentracyjnych przekształconych już po jego śmierci w system Gułagu.

Dokładna liczba ofiar rządów Lenina nie jest znana. Amerykański historyk Warren H. Carroll stwierdził, że za rządów Lenina około 5 mln ludzi zmarło podczas głodu wywołanego przez bolszewickie rewizje[2], zaś liczba osób rozstrzelanych i zmarłych w więzieniach wynosi ponad 1 mln[3], co razem daje 6 mln ofiar.

Inne języki
Afrikaans: Wladimir Lenin
Ænglisc: Fladimir Lenin
aragonés: Lenin
asturianu: Lenin
Aymar aru: Lenin
azərbaycanca: Vladimir Lenin
Bân-lâm-gú: Lenin
беларуская (тарашкевіца)‎: Уладзімер Ленін
Bikol Central: Vladimir Lenin
български: Владимир Ленин
Boarisch: Lenin
བོད་ཡིག: ལེ་ཉིན།
bosanski: Vladimir Lenjin
brezhoneg: Vladimir Lenin
català: Lenin
Chavacano de Zamboanga: Vladimir Lenin
corsu: Lenin
dolnoserbski: Wladimir Iljič Lenin
emiliàn e rumagnòl: Vladimir Il'ič Lenin
español: Lenin
Esperanto: Lenin
estremeñu: Vladimir Lenin
Fiji Hindi: Vladimir Lenin
føroyskt: Vladimir Lenin
Gàidhlig: Vladimir Lenin
galego: Lenin
贛語: 列寧
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌻𐌴𐌽𐌴𐌹𐌽
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: V.Lenin
客家語/Hak-kâ-ngî: Vladimir Lenin
hornjoserbsce: Wladimir Iljič Lenin
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: লেনিন
Bahasa Indonesia: Vladimir Lenin
interlingua: Vladimir Lenin
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐆᓛᑏᒫ ᓖᓃᓐ
Ирон: Ленин
italiano: Lenin
Basa Jawa: Vladimir Lenin
कॉशुर / کٲشُر: ولادِیمِیر لینٖن
kernowek: Vladimir Lenin
Kiswahili: Vladimir Lenin
Kreyòl ayisyen: Lenine
kurdî: Lenîn
Кыргызча: Владимир Ленин
Ladino: Lenin
Lëtzebuergesch: Wladimir Iljitsch Lenin
lietuvių: Leninas
Limburgs: Lenin
la .lojban.: lenin
मैथिली: लेनिन
Malagasy: Vladimir Lenin
Malti: Lenin
მარგალური: ვლადიმერ ლენინი
مصرى: لينين
مازِرونی: لنین
Bahasa Melayu: Vladimir Lenin
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Vladimir Lenin
Mirandés: Lenin
မြန်မာဘာသာ: လီနင်
Nederlands: Vladimir Lenin
नेपाल भाषा: भ्लादिमिर लेनिन
norsk nynorsk: Vladimir Lenin
Nouormand: Léninne
occitan: Lenin
oʻzbekcha/ўзбекча: Vladimir Lenin
Papiamentu: Vladimir Lenin
Piemontèis: Lenin
Plattdüütsch: Vladimir Il'ič Ul'janov
português: Lenin
Qaraqalpaqsha: Vladimir Lenin
qırımtatarca: Vladimir Lenin
Runa Simi: Lenin
русиньскый: Володимир Ленін
संस्कृतम्: व्लाडिमिर लेनिन
sicilianu: Vladimir Lenin
Simple English: Vladimir Lenin
ślůnski: Władimir Leńin
Soomaaliga: Faladimir Lenin
српски / srpski: Владимир Лењин
srpskohrvatski / српскохрватски: Vladimir Lenjin
татарча/tatarça: Владимир Ленин
తెలుగు: లెనిన్
Türkçe: Vladimir Lenin
Vahcuengh: Vladimir Lenin
vepsän kel’: Lenin Vladimir
Tiếng Việt: Vladimir Ilyich Lenin
文言: 列寧
吴语: 列寧
Yorùbá: Vladimir Lenin
粵語: 列寧
žemaitėška: Lenėns
डोटेली: लेनिन
Kabɩyɛ: Vladimir Lenin
Lingua Franca Nova: Vladimir Lenin