Szczepionka

Szczepionka przeciw Streptococcus pneumoniae
Szczepionka
Rozwój szczepionek przeciwko ptasiej grypie metodą odwrotnej genetyki
System elektroporowania do eksperymentalnego „szczepienia DNA”

Szczepionka – preparat pochodzenia biologicznego zawierający antygen stymulujący układ odpornościowy do indukcji swoistej odpowiedzi immunologicznej przeciw określonemu drobnoustrojowi. Dzięki wytworzeniu pamięci immunologicznej w przypadku kolejnego kontaktu z antygenem wtórna odpowiedź immunologiczna szybciej i skuteczniej eliminuje patogen, co uniemożliwia naturalny przebieg choroby, wraz z wykształceniem się typowych dla niej objawów klinicznych. W skład szczepionki może wchodzić żywy, o osłabionej zjadliwości (atenuowany) lub zabity drobnoustrój, a także inne fragmenty jego struktury czy metabolity.

Historia szczepień

Szczepienia przeciw durowi brzusznemu w 1944 w Stanach Zjednoczonych.
Dr Jonas Edward Salk, twórca szczepionki przeciwko polio, na lotnisku w Kopenhadze

W historii szczepień wyodrębnić można wiele kamieni milowych. Pierwszym było opisanie przez Hipokratesa świnki i błonicy 400 lat p.n.e. W XVII wieku pracowano nad szczepionkami na cholerę i żółtą febrę. Edward Jenner opublikował swoją pracę na temat ospy prawdziwej. W XIX wieku Louis Pasteur wysnuł teorię, jakoby choroby roznosiły się poprzez zarazki (ang. germs), George Miller Sternberg wyizolował dwoinkę zapalenia płuc, a Pasteur opracował szczepionkę na wściekliznę. Na początku I wojny światowej opracowano anatoksynę duru brzusznego (tyfusu), rok później wprowadzono szczepionkę na krztusiec. W 1974 WHO opracowało program Expanded Program of Immunization, który przewidywał szczepienia na gruźlicę, polio, błonicę, krztusiec i tężec (DTP), odrę, żółtą febrę i wirusowe zapalenie wątroby typu B. Był reakcją na bardzo słabą wyszczepialnosć (<5%) dzieci w ubogich krajach. W roku 1996 uruchomiono International AIDS Vaccine Initiative. W 1980 WHO podjęło się eradykacji polio przed rokiem 2000, a w 2006 opracowano szczepionkę na wirusa raka szyjki macicy (HPV). W 2010 rozpoczęła się „Dekada Szczepień”. 1 kwietnia 2012 Organizacja Narodów Zjednoczonych rozpoczęła kampanię „[email protected][1].

Odkrycie przez Jennera szczepionki na ospę prawdziwą i jej globalną eradykację w latach 70. XX wieku uważa się za jedno z największych dokonań ludzkości. Ostatnie naturalne zakażenie ospą wielką (variola major) odnotowano pod koniec 1975 w Bangladeszu, ostatnie zakażenie ospą mniejszą (variola minor) w Somalii w 1977. 8 maja 1980 World Health Assembly ogłosiło całkowitą eradykację choroby[2]. Na początku nowego tysiąclecia Region Zachodniego Pacyfiku (według klasyfikacjo WHO) ogłoszono wolnym od polio; dwa lata później ogłoszono Europę regionem wolnym od tej choroby[1]. Obecnie istnieje odrębna gałąź nauki zajmująca się szczepieniami, wakcynologia[3].

Daty wynalezienia poszczególnych szczepionek[4]:

Przełomowe momenty w historii szczepień
Inne języki
Afrikaans: Entstof
العربية: لقاح
asturianu: Vacuna
Avañe'ẽ: Tasymombiaha
azərbaycanca: Vaksin
Bân-lâm-gú: E̍k-chu
беларуская: Вакцына
беларуская (тарашкевіца)‎: Вакцына
български: Ваксина
བོད་ཡིག: འབྲུམ་སྨན།
bosanski: Vakcina
català: Vacuna
čeština: Vakcína
dansk: Vaccine
Deutsch: Impfstoff
eesti: Vaktsiin
Ελληνικά: Εμβόλιο
English: Vaccine
español: Vacuna
Esperanto: Vakcino
euskara: Txerto
فارسی: واکسن
furlan: Vacine
galego: Vacina
한국어: 백신
hrvatski: Cjepivo
Bahasa Indonesia: Vaksin
íslenska: Bóluefni
italiano: Vaccino
עברית: חיסון
Basa Jawa: Vaksin
ქართული: ვაქცინა
қазақша: Вакцина
Kiswahili: Chanjo
Kreyòl ayisyen: Vaksen
Latina: Vaccinum
latviešu: Vakcīna
lietuvių: Vakcina
magyar: Védőoltás
македонски: Вакцина
മലയാളം: വാക്സിൻ
मराठी: लस
Bahasa Melayu: Vaksin
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĭk-mièu
монгол: Вакцин
Nederlands: Vaccin
日本語: ワクチン
norsk: Vaksine
norsk nynorsk: Vaksine
ଓଡ଼ିଆ: ଟିକା
oʻzbekcha/ўзбекча: Vaksinalar
پنجابی: ویکسین
Patois: Vaxiin
ភាសាខ្មែរ: វ៉ាក់សាំង
português: Vacina
română: Vaccin
русский: Вакцина
саха тыла: Быһыы
Scots: Vaccine
shqip: Vaksina
සිංහල: Vaccine
Simple English: Vaccine
slovenščina: Cepivo
کوردی: کوتاو
српски / srpski: Вакцина
srpskohrvatski / српскохрватски: Vakcina
suomi: Rokote
తెలుగు: టీకా
тоҷикӣ: Ваксина
Türkçe: Aşı (tıp)
тыва дыл: Вакцина
українська: Вакцини
اردو: ویکسین
Tiếng Việt: Vắc-xin
Winaray: Bakuna
粵語: 疫苗
中文: 疫苗