Systematyka organizmów

Ten artykuł dotyczy pojęcia biologicznego. Zobacz też: inne znaczenia terminu systematyka.

Systematyka organizmów, systematyka biologiczna – najstarsza dziedzina nauk biologicznych, nauka zajmująca się klasyfikowaniem, katalogowaniem oraz opisywaniem organizmów w oparciu o badania ich różnorodności, pochodzenia i pokrewieństwa. Systematyka grupuje organizmy w jednostki stanowiące taksony w hierarchicznej strukturze kategorii systematycznych, w wyniku czego powstaje układ systematyczny (system). Reguły klasyfikacji i nazewnictwa systematycznego określa taksonomia, a relacje pokrewieństwa ewolucyjnego między taksonami – filogenetyka. Niekiedy termin taksonomia bywa rozszerzany na całą systematykę, jednak w ścisłym znaczeniu jest jej działem zajmującym się metodologiczną, zmatematyzowaną stroną [1]. Dotychczas odkryto, opisano i nazwano co najmniej 1,75 mln gatunków organizmów żyjących obecnie na Ziemi oraz kilkaset tysięcy organizmów wymarłych.

Zarys historii systematyki

Najstarsze próby naukowego systematyzowania roślin i zwierząt znane są ze starożytności. Pierwszy układ systematyczny zwierząt, oparty na zewnętrznych właściwościach budowy, stworzył Arystoteles, a jego uczeń i przyjaciel Teofrast z Eresos sformułował różnice między światem zwierzęcym i roślinnym oraz wprowadził, utrzymany do XVI w., podział świata roślinnego na 4 grupy. Istotny wpływ dla rozwoju systematyki organizmów miał Karol Linneusz, który opisał około 10 tys. gatunków roślin i około 6000 gatunków zwierząt oraz upowszechnił binominalne nazewnictwo gatunków.

Pierwotne próby klasyfikowania organizmów opierały się na sztucznie dobranych kryteriach, zwykle zewnętrznych cechach morfologicznych lub siedliskowych. Takie podejście funkcjonowało do XIX w. Współczesna systematyka dąży do uporządkowania informacji zebranych na temat poszczególnych organizmów, do nadania każdemu z nich unikalnej nazwy oraz umiejscowienia ich w usytematyzowanych hierarchicznie kategoriach systematycznych, celem ustalenia układu systematycznego opartego na znajomości związków.

Inne języki
العربية: نظاميات
asturianu: Sistemática
bosanski: Biosistematika
català: Sistemàtica
Ελληνικά: Συστηματική
English: Systematics
español: Sistemática
Esperanto: Sistematiko
français: Systématique
Gaeilge: Córasaíocht
galego: Sistemática
한국어: 계통분류학
hrvatski: Sistematika
Bahasa Indonesia: Sistematika
italiano: Sistematica
ქართული: სისტემატიკა
latviešu: Sistemātika
Lëtzebuergesch: Systematik (Biologie)
македонски: Систематика
მარგალური: სისტემატიკა
Bahasa Melayu: Sistematik
Nederlands: Systematiek
日本語: 体系学
Napulitano: Sistemateca
norsk nynorsk: Biologisk systematikk
oʻzbekcha/ўзбекча: Sistematika
Piemontèis: Sistemàtica
Plattdüütsch: Systematik (Biologie)
português: Sistemática
Seeltersk: Systematik
Simple English: Systematics
slovenčina: Systematika (veda)
slovenščina: Sistematika
српски / srpski: Систематика
srpskohrvatski / српскохрватски: Sistematika
اردو: نظامیات
Winaray: Sistematika