Sosna

Sosna
Ilustracja
Sosna zwyczajna (Pinus sylvestris)
Systematyka[1]
Domenaeukarionty
Królestworośliny
Kladrośliny naczyniowe
KladEuphyllophyta
Kladrośliny nasienne
Rządsosnowce
Rodzinasosnowate
Rodzajsosna
Nazwa systematyczna
Pinus L.
Sp. Pl. 1000. 1753[2]
Mapa zasięgu
Sosna: zasięg występowania na mapie

Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

Sosny to rośliny zimozielone o długich, wąskich igłach. Charakteryzują się dużym zakresem tolerancji na warunki środowiska i temperatury. Rozmnażają się płciowo, wytwarzając osobno męskie i żeńskie kwiatostany. Nasiona dojrzewają w twardych, drewniejących szyszkach. Do tego rodzaju należą gatunki uważane za jedne z najdłużej żyjących roślin na Ziemi i w większości nie są zagrożone wyginięciem. Część gatunków podlega ochronie prawnej, przy czym w Polsce ścisłą ochroną objęte są 3 gatunki. Niektóre gatunki i odmiany cieszą się popularnością jako rośliny ozdobne. Sosny są źródłem pożywienia dla wielu owadów, z których część zwalczana jest jako szkodniki. W warunkach osłabienia mogą być podatne na działanie patogenów wywołujących szereg chorób. Niektóre choroby są charakterystyczne dla sosen, inne mogą przenosić się na pozostałe sosnowate lub rośliny z innych rodzin.

Sosny stanowią istotne źródło drewna, żywicy, olejków eterycznych, a także jadalnych nasion. Na przestrzeni wieków dostarczały ludziom produktów ważnych w ich codziennym życiu, przez co w naturalny sposób wpisały się w folklor, kulturę i sztukę wielu społeczeństw. Sosny używane były także jako symbole religijne i polityczne.

Inne języki
Afrikaans: Denneboom
Alemannisch: Kiefern
Ænglisc: Pīntrēow
العربية: صنوبر
aragonés: Pinus
asturianu: Pinus
Atikamekw: Cikokw
azərbaycanca: Şam ağacı
تۆرکجه: شام آغاجی
беларуская: Хвоя
български: Бор
Boarisch: Farchn
བོད་ཡིག: ཐང་ཤིང་།
català: Pi (arbre)
čeština: Borovice
Cymraeg: Pinwydden
Deitsch: Beintbaam
Deutsch: Kiefern
Diné bizaad: Ńdíshchííʼ
dolnoserbski: Chójca
Ελληνικά: Πεύκο
English: Pine
эрзянь: Пиче
español: Pinus
Esperanto: Pino
euskara: Pinu
فارسی: کاج
français: Pin (plante)
Gaeilge: Péine
Gàidhlig: Giuthas
galego: Piñeiro
한국어: 소나무속
հայերեն: Սոճի
हिन्दी: चीड़
hornjoserbsce: Chójna
Ido: Pino
Bahasa Indonesia: Tusam
Ирон: Нæзы
íslenska: Furur
italiano: Pinus
עברית: אורן
ქართული: ფიჭვი
қазақша: Қарағай
Kinyarwanda: Umubunda (pinusi)
коми: Пожӧм
kurdî: Çam
кырык мары: Йӓктӹ
Latina: Pinus
latviešu: Priedes
Lëtzebuergesch: Kiferen
lietuvių: Pušis
македонски: Бор (дрво)
മലയാളം: പൈൻ
მარგალური: ფიჭვი
мокшень: Пиче
монгол: Нарс
မြန်မာဘာသာ: ထင်းရှူး
Nederlands: Den (geslacht)
नेपाली: सल्लो
日本語: マツ
Nordfriisk: Sjüüren
norsk nynorsk: Furuslekta
occitan: Pin
олык марий: Пӱнчӧ
oʻzbekcha/ўзбекча: Qaragʻay
پنجابی: پائن
Перем Коми: Пожум
Plattdüütsch: Föhren
português: Pinheiro
română: Pin (arbore)
Runa Simi: Pinu
русский: Сосна
саха тыла: Бэс
Scots: Pine
Seeltersk: Fjuurenboome
shqip: Pisha
Simple English: Pine
slovenčina: Borovica
slovenščina: Bor (drevo)
српски / srpski: Бор (биљка)
srpskohrvatski / српскохрватски: Borovi (rod)
Basa Sunda: Pines
suomi: Männyt
svenska: Tallsläktet
Tagalog: Pino
தமிழ்: பைன்
татарча/tatarça: Нарат
తెలుగు: పైన్
тоҷикӣ: Санавбар
Türkçe: Çam
тыва дыл: Хады
удмурт: Пужым
українська: Сосна
اردو: صنوبر
vepsän kel’: Pedai
Tiếng Việt: Chi Thông
West-Vlams: Pynboom
Winaray: Pinus
Xitsonga: Mupayi
ייִדיש: סאסנע
粵語: 松屬
žemaitėška: Pošis
中文: 松屬