Socjalizm

Socjalizm (łac. societas – wspólnota) – 1. wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do ideologii politycznej wywodzącej się z utopijnej filozofii politycznej rozwijanej w latach 30. i 40. XIX wieku we Francji lub 2. doktryna gospodarcza postulująca upowszechnienie świadczeń socjalnych i poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze). Częścią wspólną wszystkich odmian socjalizmu jest (częściowe lub całkowite) odrzucenie idei kapitalizmu oraz promowanie idei sprawiedliwości społecznej.

Socjalizm wywodzi się od filozofii rozwijanej na przełomie XVIII i XIX wieku przez działaczy, tj. Henriego de Saint-Simon, Pierre’a Leroux, Charlesa Fouriera i Roberta Owena. Celem ówczesnych socjalistów było zbudowanie społeczeństwa, w którym wszyscy jego członkowie mieliby równy stan posiadania, gdzie siły rynkowe nie są głównym mechanizmem podziału bogactwa oraz państwa, w którym funkcjonowanie społeczeństwa opiera się nie na własności prywatnej lecz na wspólnej własności, wzajemnej współpracy i altruizmie. Teoretykami socjalizmu połowy XIX w. byli: Karl Marx, Friedrich Engels, Pierre-Joseph Proudhon i Michaił Bakunin – twórcy kolejno marksizmu, anarchizmu i anarchokolektywizmu. Wkrótce, na gruncie marksistowskiej wersji socjalizmu, powstały ideologie: komunistyczna oraz socjaldemokratyczna. Elementy ideologii socjalistycznej są łączone m.in. z: nacjonalizmem, chrześcijaństwem, islamem etc.

Inne języki
Afrikaans: Sosialisme
Alemannisch: Sozialismus
العربية: اشتراكية
aragonés: Socialismo
অসমীয়া: সমাজবাদ
asturianu: Socialismu
azərbaycanca: Sosializm
تۆرکجه: سوسیالیسم
Bân-lâm-gú: Siā-hōe-chú-gī
башҡортса: Социализм
беларуская: Сацыялізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Сацыялізм
भोजपुरी: समाजवाद
български: Социализъм
bosanski: Socijalizam
brezhoneg: Sokialouriezh
буряад: Социализм
català: Socialisme
Чӑвашла: Социализм
čeština: Socialismus
Cymraeg: Sosialaeth
dansk: Socialisme
davvisámegiella: Sosialisma
Deutsch: Sozialismus
eesti: Sotsialism
Ελληνικά: Σοσιαλισμός
emiliàn e rumagnòl: Sozialîsum
English: Socialism
español: Socialismo
Esperanto: Socialismo
euskara: Sozialismo
فارسی: سوسیالیسم
Fiji Hindi: Samajwaad
føroyskt: Sosialisma
français: Socialisme
Frysk: Sosjalisme
Gaeilge: Sóisialachas
Gàidhlig: Sòisealachd
galego: Socialismo
客家語/Hak-kâ-ngî: Sa-fi chú-ngi
한국어: 사회주의
հայերեն: Սոցիալիզմ
हिन्दी: समाजवाद
hrvatski: Socijalizam
Ilokano: Sosialismo
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সমাজতন্ত্র
Bahasa Indonesia: Sosialisme
interlingua: Socialismo
íslenska: Sósíalismi
italiano: Socialismo
עברית: סוציאליזם
Basa Jawa: Sosialisme
ಕನ್ನಡ: ಸಮಾಜವಾದ
къарачай-малкъар: Социализм
ქართული: სოციალიზმი
қазақша: Социализм
Kiswahili: Usoshalisti
kurdî: Sosyalîzm
Кыргызча: Социализм
Latina: Socialismus
latviešu: Sociālisms
Lëtzebuergesch: Sozialismus
lietuvių: Socializmas
Limburgs: Socialisme
lingála: Sosialisimɛ
Lingua Franca Nova: Sosialisme
la .lojban.: cemtrusi'o
lumbaart: Socialism
magyar: Szocializmus
मैथिली: समाजवाद
македонски: Социјализам
Malagasy: Sôsialisma
മലയാളം: സോഷ്യലിസം
मराठी: समाजवाद
მარგალური: სოციალიზმი
مازِرونی: سوسیالیسم
Bahasa Melayu: Sosialisme
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Siâ-huôi-ciō-ngiê
Mirandés: Socialismo
монгол: Социализм
မြန်မာဘာသာ: ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ
Nederlands: Socialisme
नेपाली: समाजवाद
नेपाल भाषा: समाजवाद
日本語: 社会主義
norsk: Sosialisme
norsk nynorsk: Sosialisme
occitan: Socialisme
oʻzbekcha/ўзбекча: Sotsializm
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਮਾਜਵਾਦ
پنجابی: سوشلزم
Patois: Suoshalizim
Piemontèis: Socialism
Plattdüütsch: Sozialismus
português: Socialismo
română: Socialism
rumantsch: Socialissem
Runa Simi: Susyalismu
русиньскый: Соціалізм
русский: Социализм
саха тыла: Социализм
Scots: Socialism
shqip: Socializmi
sicilianu: Sucialìsimu
Simple English: Socialism
slovenčina: Socializmus
slovenščina: Socializem
Soomaaliga: Hantiwadaag
کوردی: سۆشیالیزم
српски / srpski: Социјализам
srpskohrvatski / српскохрватски: Socijalizam
suomi: Sosialismi
svenska: Socialism
Tagalog: Sosyalismo
татарча/tatarça: Социализм
Türkçe: Sosyalizm
українська: Соціалізм
vèneto: Sociałismo
Tiếng Việt: Chủ nghĩa xã hội
Võro: Sotsialism
文言: 社會主義
Winaray: Sosyalismo
吴语: 社會主義
ייִדיש: סאציאליזם
粵語: 社會主義
Zazaki: Sosyalizm
žemaitėška: Socēlėzmos
中文: 社会主义