Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji

Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji
SkrótРСДРП
LiderJulij Martow (mienszewicy), Włodzimierz Lenin (bolszewicy)
Data założenia1898
Adres siedzibyPiotrogród
Ideologia politycznasocjaldemokracja, socjalizm
frakcje:
 • bolszewicy (marksizm)
 • mienszewicy (socjaldemokracja)
Członkostwo
międzynarodowe
Druga Międzynarodówka
Barwy     czerwień

Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (SDPRR) lub RSDPR – Rosyjska Socjal-Demokratyczna Partia Robotnicza (ros. РСДРП – Российская социал-демократическая рабочая партия) – rosyjska socjaldemokratyczna partia polityczna działająca w latach 1898-1918.

Została utworzona 13 marca 1898 roku w Mińsku. Jej sekcjami autonomicznymi były SDKPiL i Bund. Działała zarówno na emigracji, jak i na terenie Rosji. Partia dysponowała licznymi organami prasowymi, w tym Iskrą[1]. Od 1903 roku, po II zjeździe partii w Brukseli i Londynie w 1903, podzielona na frakcje bolszewików i mienszewików. Rozłam spowodował spór między Włodzimierzem Leninem a Julijem Martowem. Martow twierdził, że członkowie partii powinni działać niezależnie od kierownictwa partii, Lenin nie zgodził się z tym i podkreślił potrzebę silnego przywództwa. Sprawę poddano pod głosowanie. Martow wygrał je, otrzymując 28 do 22 głosów[2]. Debata była kontynuowana po głosowaniu, przez co wielu działaczy Martowa opuściła Kongres w trakcie jego trwania na znak protestu. Lenin wykorzystał ten fakt w celach propagandowych i nazwał swoją frakcję bolszewikami, czyli większością. Oponentów popierających Martowa określił natomiast mniejszością mienszewikami, czyli mniejszością. Niemniej jednak bolszewicy w kolejnych latach rzeczywiście stali się w partii większością i cieszyli się większym poparciem społecznym[3]. Niektórzy członkowie partii próbowali zjednoczyć zwaśnione frakcje, co się nie udało[4]

Trzecią frakcją w SDPRR była działająca od 1913 frakcja międzydzielnicowców. Podczas rewolucji 1905 jej liczebność zaczęła znacząco wzrastać; w 1907 liczyła 84 300 członków, w tym 46 100 bolszewików i 38 200 mienszewików. Po upadku caratu i powrocie Lenina z emigracji wobec polityki przedstawionej przez niego w tezach kwietniowych drogi frakcji SDPRR ostatecznie się rozeszły[5], a frakcje wyodrębniły się w partie. Po rewolucji październikowej i stworzeniu monopartyjnej dyktatury przez bolszewików[6] sprawująca władzę partia bolszewików utworzyła Rosyjską Partię Komunistyczną (bolszewików), natomiast partia mienszewików po przejściowym okresie tolerowanego istnienia w RFSRR w czasie rosyjskiej wojny domowej[7] została ostatecznie zdelegalizowana przez bolszewików w roku 1920, a jej czołowi aktywiści udali się na wymuszoną emigrację.

Inne języki
Чӑвашла: РСДРП
kurdî: Menşewîkî
srpskohrvatski / српскохрватски: Ruska socijal-demokratska radnička partija