Skamielinowiec laotański

Skamielinowiec laotański
Laonastes aenigmamus[1]
Jenkins, Kilpatrick, Robinson & Timmins, 2005
Pożywiający się młody samiec
Pożywiający się młody samiec
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadassaki
Infragromadałożyskowce
Rządgryzonie
Podrządjeżozwierzowce
Infrarządjeżozwierzokształtne
Rodzinagundioszczurowate
Rodzajskamielinowiec (Laonastes)
Jenkins, Kilpatrick, Robinson & Timmins, 2005
Gatunekskamielinowiec laotański
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Skamielinowiec laotański[3], laotański szczur skalny, zwany czasem „szczuro-wiewiórką” (Laonastes aenigmamus) – gatunek gryzonia opisany w 2005 roku przez Paulinę Jenkins i współautorów z Muzeum Historii Naturalnej[4] na podstawie egzemplarzy zebranych w prowincji Khammouan w Laosie. Na podstawie badań morfologicznych i molekularnych zespół badawczy uznał, że odkryto gatunek tak odmienny od pozostałych gryzoni, iż utworzono nową dla świata nauki rodzinę Laonastidae. Jednakże w 2006 decyzja o potrzebie nowej rodziny w rzędzie gryzoni została zakwestionowana przez Mary Dawson. W artykule opublikowanym w czasopiśmie „Science” Dawson i współpracownicy argumentowali, że skamielinowiec laotański jest członkiem uważanej za wymarłą przed 11 milionami lat rodziny gundioszczurowatych (Diatomyidae). Według Dawson gatunek ten jest przykładem efektu Łazarza wśród współczesnych ssaków[5].

Historia odkrycia

Pierwsze egzemplarze nowego gatunku zostały odkryte w 1996 przez zespół badaczy z Wildlife Conservation Society w Thakhek, w laotańskiej prowincji Khammouan. Prowadzili oni rutynowe kontrole wiejskich targowisk, na które mieszkańcy danego terenu często przynoszą zwierzęta upolowane w dżungli[6]. Według relacji szefa zespołu, Roberta Timminsa, upolowane gryzonie leżały wystawione na sprzedaż, obok stoiska z warzywami[7]. Zebrane egzemplarze zostały wysłane do londyńskiego Muzeum Historii Naturalnej. W 1998 roku udało się zdobyć od tubylców kolejne trzy okazy oraz szczątki znalezione w wypluwce sowy. Kolejne wyprawy do laotańskiej dżungli przynosiły dowody na liczniejsze występowanie tego gryzonia niż wcześniej przypuszczano[8]. 13 czerwca 2006 roku kolejna wyprawa do Laosu po raz pierwszy sfilmowała skamielinowca laotańskiego[9].

Inne języki