Saturn

Ten artykuł dotyczy planety. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Saturn
Astronomiczny symbol Saturna
Ilustracja
Zdjęcie Saturna z sondy Cassini - lipiec 2008
Odkrywcanieznany; planeta znana w starożytności[1]
Charakterystyka orbity (J2000)
Ciało centralneSłońce
Półoś wielka1,43353×1012 m
9,582 au[1]
Obwód orbity8,958 Tm
59,879 au
Mimośród0,05415060[1]
Perycentrum1,35255×1012 m
9,195 au[1]
Apocentrum1,51450×1012 m
9,957 au[1]
Okres orbitalny10 759,22 d
(29,457 lat)[1]
Synodyczny okres obiegu378,09 d[1]
Prędkość ruchu9,09–10,18 km/s
średnio: 9,68 km/s[1]
Długość węzła wstępującego113,71504°[1]
Argument perycentrum338,7169°[1]
Nachylenie orbity2,485°[1]
Charakterystyka fizyczna
Typ planetygazowy olbrzym
Masa5,6834×1026 kg
(95,16 M)[1]
Promień58 232 km[a]
(9,140 R)[1]
Promień równikowy60 268 km
(9,449 R)[1]
Promień biegunowy54 364 km
(8,552 R)[1]
Spłaszczenie0,09796[1]
Pole powierzchni4,27×1010 km²
(83,703 Ziemi)
Objętość8,2713×1014 km³
(763,59 Ziemi)[1]
Gęstość687 kg/m³[1]
Okres obrotu10,656 h[1]
Prędkość obrotuna równiku: 35 500 km/h
9,87
Nachylenie osi obrotu26,73°[1]
Przyspieszenie grawitacyjne10,44 m/s²[a] (na równiku)
(1,07 g)[1]
Prędkość ucieczki35,5 km/s[1]
Albedo0,499
Irradiancja14,82 W/m²
Temperatura powierzchni134 K[a][1]
Satelity naturalne62[2] (księżyce Saturna)
Skład atmosferywedług objętości[1]:

Saturngazowy olbrzym, szósta planeta Układu Słonecznego pod względem odległości od Słońca, druga po Jowiszu pod względem masy i wielkości. Charakterystyczną jego cechą są pierścienie, składające się głównie z lodu i w mniejszej ilości z odłamków skalnych; inne planety-olbrzymy także mają systemy pierścieni, ale żaden z nich nie jest tak rozległy ani tak jasny. Według danych z marca 2015 roku znane są 62 naturalne satelity Saturna[2].

Promień Saturna jest około 9 razy większy od promienia Ziemi[3]. Chociaż jego gęstość to tylko jedna ósma średniej gęstości Ziemi, ze względu na wielokrotnie większą objętość masa Saturna jest dziewięćdziesiąt pięć razy większa niż masa Ziemi[4].

We wnętrzu Saturna panują ciśnienie i temperatura, których nie udało się dotąd uzyskać w laboratoriach na Ziemi. Wnętrze gazowego olbrzyma najprawdopodobniej składa się z jądra z żelaza, niklu, krzemu i tlenu, otoczonego warstwą metalicznego wodoru, warstwy pośredniej ciekłego wodoru i ciekłego helu oraz zewnętrznej warstwy gazowej[5]. Prąd elektryczny w warstwie metalicznej wodoru generuje pole magnetyczne Saturna, które jest nieco słabsze niż pole magnetyczne Ziemi i ma około jedną dwudziestą natężenia pola wokół Jowisza[6]. Zewnętrzna warstwa atmosfery wydaje się na ogół spokojna, choć mogą się na niej utrzymywać długotrwałe układy burzowe. Na Saturnie wieją wiatry o prędkości ok. 1800 km/h; są one silniejsze niż na Jowiszu.

Saturn ma 9 pierścieni, składających się głównie z cząsteczek lodu, a także ze skał i pyłu kosmicznego. Potwierdzono odkrycie 62 księżyców krążących po orbicie planety, spośród których 53 mają oficjalne nazwy[7]. Do tego dochodzą setki „miniksiężyców” w pierścieniach planetarnych. Jego księżyc Tytan to drugi co do wielkości księżyc w Układzie Słonecznym (po księżycu Jowisza Ganimedesie), jest większy od planety Merkury i jest jedynym księżycem w Układzie Słonecznym posiadającym gęstą atmosferę[8].

Inne języki
Afrikaans: Saturnus
Alemannisch: Saturn (Planet)
አማርኛ: ማህፈድ
العربية: زحل
armãneashti: Saturn
অসমীয়া: শনি গ্ৰহ
Avañe'ẽ: Satúyno
azərbaycanca: Saturn (planet)
تۆرکجه: زوحل
বাংলা: শনি গ্রহ
Bân-lâm-gú: Thó͘-chheⁿ
Basa Banyumasan: Saturnus
башҡортса: Сатурн
беларуская: Сатурн (планета)
беларуская (тарашкевіца)‎: Сатурн
भोजपुरी: शनि ग्रह
български: Сатурн (планета)
Boarisch: Saturn (Planet)
བོད་ཡིག: སྤེན་པ།
bosanski: Saturn
Чӑвашла: Сатурн
čeština: Saturn (planeta)
corsu: Saturnu
dansk: Saturn
davvisámegiella: Saturn
Diné bizaad: Séetin
डोटेली: शनिग्रह
eesti: Saturn
emiliàn e rumagnòl: Satûren
English: Saturn
estremeñu: Saturnu (praneta)
euskara: Saturno
فارسی: زحل
Fiji Hindi: Sanigrah
føroyskt: Saturn
Frysk: Saturnus
Gàidhlig: Satarn
galego: Saturno
贛語: 土星
ગુજરાતી: શનિ (ગ્રહ)
客家語/Hak-kâ-ngî: Thú-sên
한국어: 토성
Hawaiʻi: Makulu
हिन्दी: शनि (ग्रह)
hornjoserbsce: Saturn
hrvatski: Saturn
Ido: Saturno
Ilokano: Saturno
Bahasa Indonesia: Saturnus
interlingua: Saturno (planeta)
isiZulu: USarthana
עברית: שבתאי
Basa Jawa: Saturnus
ಕನ್ನಡ: ಶನಿ (ಗ್ರಹ)
Kapampangan: Saturn
ქართული: სატურნი
kaszëbsczi: Saturna
қазақша: Сатурн
kernowek: Sadorn (planet)
Kiswahili: Zohali
коми: Сатурн
Kongo: Saturne
Kreyòl ayisyen: Satin
kurdî: Keywan
Кыргызча: Сатурн
Lëtzebuergesch: Saturn (Planéit)
лезги: Сатурн
lietuvių: Saturnas
lingála: Saturne
Lingua Franca Nova: Saturno
Livvinkarjala: Saturnus
la .lojban.: saturn
magyar: Szaturnusz
македонски: Сатурн (планета)
Malagasy: Satorina
മലയാളം: ശനി
मराठी: शनी ग्रह
مصرى: زحل
مازِرونی: زحل
Bahasa Melayu: Zuhal
Baso Minangkabau: Saturnus
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tū-sĭng
Mirandés: Saturno
монгол: Санчир
မြန်မာဘာသာ: စနေဂြိုဟ်
Nederlands: Saturnus (planeet)
Nedersaksies: Saturnus (planeet)
नेपाली: शनिग्रह
नेपाल भाषा: शनि
日本語: 土星
Napulitano: Saturno
нохчийн: Сатурн
Nordfriisk: Saturnus
norsk: Saturn
norsk nynorsk: Planeten Saturn
ଓଡ଼ିଆ: ଶନି
oʻzbekcha/ўзбекча: Saturn
ਪੰਜਾਬੀ: ਸ਼ਨੀ (ਗ੍ਰਹਿ)
پنجابی: زحل
پښتو: زحل
Patois: Satoern
ភាសាខ្មែរ: ភពសៅរ៍
Piemontèis: Saturn (pianeta)
Plattdüütsch: Saturn (Planet)
português: Saturno (planeta)
Qaraqalpaqsha: Saturn (planeta)
Ripoarisch: Saturn
română: Saturn
Romani: Shani
rumantsch: Saturn (planet)
Runa Simi: Hawcha
русиньскый: Сатурн
русский: Сатурн
саха тыла: Сатурн
संस्कृतम्: शनिः
sardu: Saturnu
Scots: Saturn
Seeltersk: Saturn
shqip: Saturni
Simple English: Saturn
سنڌي: زحل
slovenčina: Saturn
slovenščina: Saturn
ślůnski: Saturn
Soomaaliga: Raage
کوردی: کەیوان
српски / srpski: Сатурн
srpskohrvatski / српскохрватски: Saturn
Basa Sunda: Saturnus
suomi: Saturnus
svenska: Saturnus
தமிழ்: சனி (கோள்)
татарча/tatarça: Сатурн (планета)
тоҷикӣ: Зуҳал
ᏣᎳᎩ: ᏌᏓᏂ
Türkçe: Satürn
Türkmençe: Saturn
тыва дыл: Сатурн
українська: Сатурн (планета)
اردو: زحل
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ساتۇرن
Vahcuengh: Ndaundeiqnamh
vepsän kel’: Saturn (planet)
Tiếng Việt: Sao Thổ
Volapük: Saturn
Võro: Saturn
文言: 鎮星
West-Vlams: Saturnus (planete)
Winaray: Saturno
吴语: 土星
ייִדיש: סאטורן
Yorùbá: Sátúrnù
粵語: 土星
Zazaki: Saturn
žemaitėška: Satorns
中文: 土星