Saga (literatura)

Scena z islandzkiego manuskrypu z XVII wieku.

Saga (is. sögur) – staroskandynawskie dzieło epickie o legendarnych lub historycznych bohaterach i wybitnych rodach – wyprawach wikingów, migracji na Islandię.

Geneza i tematyka

Pierwotnie przekazywane ustnie, były w wiekach XIII - XIV spisywane na Islandii w języku staronordyjskim (wyjątkiem jest datowana na XII wiek Saga o Gotlandczykach, spisana w języku starogotlandzkim). Dzieli się je zwykle – na podstawie tematyki – na pięć grup:

  • sagi królewskie, poświęcone władcom norweskim i duńskim, sprawującym rządy w IX-XII wieku;
  • sagi islandzkie, dotyczące okresu pierwszego osadnictwa i kształtowania się zrębów państwowości islandzkiej, to jest latom 900-1030; są to w większości dzieła anonimowe, powstałe w XII-XIII wieku i zawierające dzieje wielkich rodów islandzkich (niektóre z nich: Saga o Egilu, Saga o Njalu, Saga o Gislim);
  • sagi bohaterskie, zainspirowane mitologią germańską (np. Saga o Völsungach);
  • tak zwane sagi współczesne – powstały w XII i XIII wieku, ale koncentrowały się wokół postaci wodzów i biskupów współczesnych autorom, z których nie wszyscy byli anonimowi;
  • sagi rycerskie, na które składają się głównie przekłady i przeróbki obcych romansów (m.in. o Trystianie i Izoldzie, Aleksandrze Wielkim, Karolu Wielkim, królu Arturze).

Z początkiem XIV wieku twórcy sag zaczęli porzucać stopniowo oryginalne motywy islandzkie na rzecz wzorów obcych, głównie romańskich i celtyckich, a do gatunku coraz bardziej przenikały wątki fantastyczne.

Inne języki
العربية: ساجا
azərbaycanca: Saqa
বাংলা: সাগা
беларуская: Сага
беларуская (тарашкевіца)‎: Сагі
български: Сага
brezhoneg: Saga
Cymraeg: Saga
dansk: Saga
eesti: Saaga
English: Saga
Esperanto: Sagao
euskara: Saga
français: Saga
한국어: 사가 (문학)
Հայերեն: Սագա
hrvatski: Saga
Ido: Saga
Bahasa Indonesia: Saga
italiano: Saga
עברית: סאגה
Basa Jawa: Saga
қазақша: Сага
кырык мары: Сага
latviešu: Sāgas
magyar: Saga
مصرى: ساجا
Nederlands: Saga (literatuur)
日本語: サガ
norsk nynorsk: Saga
occitan: Saga
português: Saga (literatura)
română: Saga
русский: Сага
Scots: Saga
Simple English: Saga
slovenčina: Sága (literatúra)
српски / srpski: Сага (књижевност)
srpskohrvatski / српскохрватски: Saga
suomi: Saaga
Türkçe: Saga
українська: Сага
Võro: Saaga