Rytuał

Zobacz też: inne znaczenia.

Rytuał (łac. ritualis od ritus 'obrządek; zwyczaj') – zespół specyficznych dla danej kultury symbolicznych sekwencji sformalizowanych czynów i wypowiedzi[1], wykonywanych w celu osiągnięcia pożądanego skutku, który jednakże może być znacznie oderwany od pozornie oczywistego celu funkcjonalnego.

Rytuał jest niekiedy traktowany jako synonim słowa obrzęd, choć w mowie potocznej ma nieco bardziej ekstensywny kontekst. Rytuały często wiążą się z takimi zjawiskami jak sacrum a niekiedy też tabu. Bywają automatyzowane, przekształcając się w nawyk. Błędem jest twierdzić, że są związane wyłącznie z religiami. Jak dowodzi Jean Maisonneuve, są powszechne w dzisiejszych społeczeństwach rytuały świeckie, takie jak kibicowanie klubowi sportowemu, czy też chodzenie na zakupy, nie tylko w celu kupowania niezbędnego towaru, ale też sprawienia sobie satysfakcji[potrzebny przypis].

Warunki, jakie musi spełniać zjawisko, by mogło być określone mianem rytuału (według Wojciecha Burszty i Michała Buchowskiego):

  • Działanie zestandaryzowane - jest domeną konwencji - odtworzeniem schematu, scenariusza, działanie musi być powtarzalne,
  • Działanie społeczne - Społeczny charakter rytuału nie oznacza jednak, że nie może być on domeną jednej osoby. Osoba przebywająca w samotności nie zostaje przecież wyłączona poza obręb społeczeństwa, wciąż pozostaje w sytuacji społecznej, ponieważ może orientować swoje działania na innych ludzi, w których fizycznym pobliżu nie musi się jednak znajdować,
  • Działanie pozatechniczne - działanie irracjonalne, działanie, w którym nieadekwatnie dobiera się środki do celów lub takim, w którym jako cel obiera się coś, na co jednostka działająca nie ma wpływu[2],
  • Odniesienie religijno-magiczne - cecha, odróżniająca rytuał od ceremonii. Działanie posiadające odniesienie do religii, które orientuje go na sferę szeroko rozumianej transcendencji[3].

Rodzaje rytuałów

Inne języki
العربية: طقوس
asturianu: Ritual
Bân-lâm-gú: Gî-sek
български: Ритуал
català: Ritual
čeština: Rituál
Cymraeg: Defod
dansk: Ritual
Deutsch: Ritual
eesti: Rituaal
Ελληνικά: Τελετουργία
English: Ritual
español: Ritual
Esperanto: Rito
euskara: Erritu
فارسی: آیین
galego: Ritual
한국어: 의식 (문화)
hrvatski: Ritual
Ido: Rituaro
Bahasa Indonesia: Ritual
עברית: פולחן
ಕನ್ನಡ: ಆಚರಣೆ
қазақша: Ритуал
latviešu: Rituāls
lietuvių: Ritualas
македонски: Обред
Nederlands: Ritueel
日本語: 儀式
norsk: Rituale
norsk nynorsk: Ritual
português: Ritual
română: Ritual
русский: Ритуал
Simple English: Ritual
slovenčina: Rituál
slovenščina: Obred
српски / srpski: Ритуал
srpskohrvatski / српскохрватски: Ritual
suomi: Rituaali
svenska: Ritual
Tagalog: Ritwal
தமிழ்: சடங்கு
Türkçe: Âyin
українська: Ритуал
Zazaki: Rituel
中文: 仪式