Rosja

Российская Федерация
Federacja Rosyjska
Flaga Rosji
Herb Rosji
Flaga RosjiHerb Rosji
Hymn:
Государственный гимн Российской Федерации

(Hymn Państwowy Federacji Rosyjskiej)
Położenie Rosji
KonstytucjaKonstytucja Rosji
Język urzędowyrosyjski, lokalnie także inne języki
StolicaMoskwa
Ustrój politycznyrepublika federalna o semiprezydenckim systemie rządów[1][2]
Głowa państwaprezydent Władimir Putin
Przewodniczący DumyWiaczesław Wołodin
Szef rządupremier Dmitrij Miedwiediew
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
1. na świecie
17 075 400[a] km²
0,52%
Liczba ludności (2018)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
9. na świecie
146 877 088[3]
8,56 osób/km²
PKB (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

1719,9 mld[4]
11 947[4] USD
PKB (PSN) (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

4168,9 mld[4] dolarów międzynar.
28 958[4] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna1 rubel rosyjski = 100 kopiejek (RUB)
Istnieje po rozwiązaniuZSRR
26 grudnia 1991
Religia dominującaprawosławie (71%)
Strefa czasowaUTC +3 do +12
Kod ISO 3166RU
Domena internetowa.ru, .su, .рф
Kod samochodowyRUS
Kod samolotowyCCCP, RA, RF i VP
Kod telefoniczny+7
Mapa Rosji

Rosja, Federacja Rosyjska (ros. Россия, Rossija, wymowa i, Rossijskaja Fiedieracyja, wymowa i) – państwo rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny[5] z eksklawą w Europie Środkowej.

Federacja Rosyjska jest największym państwem na świecie pod względem powierzchni oraz szóstym pod względem wielkości w całej historii świata. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce[6].

Rosja należy do największych gospodarek świata, pod względem PKB zajmuje 6. miejsce na świecie[7]. Państwo rosyjskie dysponuje największymi na świecie zasobami naturalnymi i źródłami energii[8]. Rosja jest członkiem wielu międzynarodowych organizacji, m.in. jednym z pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ[9], G20, Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej, Wspólnoty Niepodległych Państw[10], Szanghajskiej Organizacji Współpracy[11] i odgrywa znaczącą rolę w polityce światowej.

Początki państwowości ruskiej sięgają IX wieku. Kultura ruska kształtowała się pod silnym wpływem Słowian południowych i Bizancjum, za których pośrednictwem przyjęto prawosławie. W XII wieku Ruś Kijowska uległa rozbiciu na księstwa udzielne. Wydzielone w XIII wieku Księstwo Moskiewskie doprowadziło do scalenia większości ziem ruskich i wyzwolenia ich spod panowania tatarskiego (XIII–XV w.). Najazdy tatarskie wywarły silny wpływ na historię Rusi, a sami Tatarzy są obecnie największą mniejszością etniczną Rosji. W 1547 roku Iwan IV Groźny przyjął tytuł cara, a nazwa państwa została zmieniona na Carstwo Rosyjskie. W latach 862–1598 dynastią panującą byli Rurykowicze, w latach 1613–1917 na tronie zasiadali Romanowowie. Za panowania Piotra Wielkiego doszło do umocnienia pozycji Rosji na arenie międzynarodowej i ustanowienia Imperium Rosyjskiego. W XVI–XIX w. Rosja zyskała ogromne obszary w Europie Wschodniej, Azji Północnej, Środkowej, na Kaukazie oraz przejściowo w Ameryce Północnej. Rewolucje w 1917 roku oraz I wojna światowa położyły kres monarchii. W listopadzie 1917 roku władzę przejęli bolszewicy, którzy w 1922 roku ustanowili Związek Radziecki. W ZSRR Rosja (czyli Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, w skrócie RFSRR) odgrywała rolę dominującą. Rządy Stalina doprowadziły do przekształcenia ZSRR w potężny ośrodek gospodarczy[12][13][14]. Zmiany te kosztowały jednak życie wielu milionów ludzi, którzy padli ofiarą okrutnej polityki. Od lat 70. XX wieku ZSRR przeżywał okres stagnacji. Pod rządami Michaiła Gorbaczowa w 1991 roku doszło do rozwiązania ZSRR i od tej pory Rosja oraz 14 pozostałych republik radzieckich utworzyły samodzielne państwa.

Spis treści

Inne języki
Acèh: Rusia
Адыгэбзэ: Урысей
адыгабзэ: Урысые
Afrikaans: Rusland
Akan: Rɔhyea
Alemannisch: Russland
አማርኛ: ሩሲያ
Ænglisc: Russland
Аҧсшәа: Урыстәыла
العربية: روسيا
aragonés: Rusia
ܐܪܡܝܐ: ܪܘܣܝܐ
armãneashti: Arusia
arpetan: Russie
অসমীয়া: ৰাছিয়া
asturianu: Rusia
Avañe'ẽ: Rrúsia
Aymar aru: Rusiya
azərbaycanca: Rusiya
تۆرکجه: روسیه
bamanankan: Risila
বাংলা: রাশিয়া
Bahasa Banjar: Rusia
Bân-lâm-gú: Lō͘-se-a
Basa Banyumasan: Rusia
беларуская: Расія
беларуская (тарашкевіца)‎: Расея
भोजपुरी: रूस
Bikol Central: Rusya
Bislama: Rusia
български: Русия
Boarisch: Russland
བོད་ཡིག: ཨུ་རུ་སུ།
bosanski: Rusija
brezhoneg: Rusia
català: Rússia
Cebuano: Rusya
čeština: Rusko
Chamoru: Russia
Chavacano de Zamboanga: Rusia
Chi-Chewa: Russia
chiTumbuka: Russia
corsu: Russia
Cymraeg: Rwsia
dansk: Rusland
davvisámegiella: Ruošša
Deitsch: Russland
Deutsch: Russland
ދިވެހިބަސް: ރޫސީވިލާތް
dolnoserbski: Rusojska
eesti: Venemaa
Ελληνικά: Ρωσία
emiliàn e rumagnòl: Rossia
English: Russia
español: Rusia
Esperanto: Rusio
estremeñu: Russia
euskara: Errusia
eʋegbe: Russia
فارسی: روسیه
Fiji Hindi: Russia
føroyskt: Russland
français: Russie
Frysk: Ruslân
Fulfulde: Roosiya
furlan: Russie
Gaeilge: An Rúis
Gaelg: Yn Roosh
Gagauz: Rusiya
Gàidhlig: An Ruis
galego: Rusia
贛語: 俄羅斯
Gĩkũyũ: Racia
گیلکی: رۊسیه
ગુજરાતી: રશિયા
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍂𐌿𐍃𐌰𐌻𐌰𐌽𐌳
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: रूस
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngò-lò-sṳ̂
한국어: 러시아
Hausa: Rasha
Hawaiʻi: Rūsia
հայերեն: Ռուսաստան
हिन्दी: रूस
hornjoserbsce: Ruska
hrvatski: Rusija
Ido: Rusia
Ilokano: Rusia
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: রাশিয়া
Bahasa Indonesia: Rusia
interlingua: Russia
Interlingue: Russia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐅᓛᓴ
Iñupiak: Russia
Ирон: Уæрæсе
isiXhosa: IRashiya
isiZulu: IRashiya
íslenska: Rússland
italiano: Russia
עברית: רוסיה
Basa Jawa: Ruslan
kalaallisut: Ruslandi
ಕನ್ನಡ: ರಷ್ಯಾ
Kapampangan: Rusia
къарачай-малкъар: Россия Федерация
ქართული: რუსეთი
कॉशुर / کٲشُر: روٗس
kaszëbsczi: Ruskô
қазақша: Ресей
kernowek: Russi
Kinyarwanda: Uburusiya
Kirundi: Uburusiya
Kiswahili: Urusi
коми: Рочму
Kongo: Rusia
Kreyòl ayisyen: Risi
kurdî: Rûsya
Кыргызча: Орусия
кырык мары: Россий
Ladino: Rusia
лакку: Аьрасат
лезги: Урусат
لۊری شومالی: رۊسیٱ
latgaļu: Krīveja
Latina: Russia
latviešu: Krievija
Lëtzebuergesch: Russland
lietuvių: Rusija
Ligure: Ruscia
Limburgs: Róslandj
lingála: Rusí
Livvinkarjala: Ven'a
la .lojban.: rukygu'e
Luganda: Rwasha
lumbaart: Rüssia
magyar: Oroszország
मैथिली: रूस
македонски: Русија
Malagasy: Rosia
മലയാളം: റഷ്യ
Malti: Russja
Māori: Rūhia
मराठी: रशिया
მარგალური: რუსეთი
مصرى: روسيا
مازِرونی: روسیه
Bahasa Melayu: Rusia
Baso Minangkabau: Rusia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ngò̤-lò̤-sṳ̆
Mirandés: Rússia
мокшень: Рузмастор
မြန်မာဘာသာ: ရုရှားနိုင်ငံ
Nāhuatl: Rusia
Dorerin Naoero: Ratsiya
Na Vosa Vakaviti: Rusi
Nederlands: Rusland
Nedersaksies: Ruslaand
नेपाली: रुस
नेपाल भाषा: रुस
日本語: ロシア
Napulitano: Russia
нохчийн: Росси
Nordfriisk: Ruslun
Norfuk / Pitkern: Rusha
norsk: Russland
norsk nynorsk: Russland
Nouormand: Russie
Novial: Rusia
occitan: Russia
олык марий: Россий
ଓଡ଼ିଆ: ଋଷିଆ
Oromoo: Raashiyaa
oʻzbekcha/ўзбекча: Rossiya
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੂਸ
पालि: रूस
Pälzisch: Russland
Pangasinan: Rusia
پنجابی: روس
Papiamentu: Rusia
پښتو: روسیه
Patois: Rosha
Перем Коми: Рочму
ភាសាខ្មែរ: រុស្ស៊ី
Picard: Russie
Piemontèis: Russia
Tok Pisin: Rasia
Plattdüütsch: Russland
Ποντιακά: Ρουσία
português: Rússia
Qaraqalpaqsha: Rossiya
qırımtatarca: Rusiye
reo tahiti: Rūtia
română: Rusia
Romani: Rusiya
rumantsch: Russia
Runa Simi: Rusya
русиньскый: Росія
русский: Россия
саха тыла: Арассыыйа
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ
Gagana Samoa: Rusia
संस्कृतम्: रास्या
Sängö: Rusïi
sardu: Rùssia
Scots: Roushie
Seeltersk: Ruslound
Sesotho: Rashea
Sesotho sa Leboa: Russia
Setswana: Russia
shqip: Rusia
sicilianu: Russia
සිංහල: රුසියාව
Simple English: Russia
سنڌي: روس
SiSwati: IRashiya
slovenčina: Rusko
slovenščina: Rusija
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Рѡсїꙗ
ślůnski: Rusyjo
Soomaaliga: Ruushka
کوردی: ڕووسیا
Sranantongo: Rusland
српски / srpski: Русија
srpskohrvatski / српскохрватски: Rusija
Basa Sunda: Rusia
suomi: Venäjä
svenska: Ryssland
Tagalog: Rusya
தமிழ்: உருசியா
Taqbaylit: Rusya
tarandíne: Russie
татарча/tatarça: Русия
తెలుగు: రష్యా
tetun: Rúsia
ትግርኛ: ራሻ
тоҷикӣ: Русия
lea faka-Tonga: Lūsia
ᏣᎳᎩ: ᏲᏂᎢ
Tsetsêhestâhese: Russia
Tshivenda: Rashia
ತುಳು: ರಷ್ಯಾ
Türkçe: Rusya
Türkmençe: Russiýa
Twi: Rɔhyia
тыва дыл: Россия
удмурт: Россия
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Russia
українська: Росія
اردو: روس
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: روسىيە
Vahcuengh: Ezlozswh
vèneto: Rusia
vepsän kel’: Venäma
Tiếng Việt: Nga
Volapük: Rusän
Võro: Vinnemaa
walon: Rûsseye
文言: 俄羅斯
West-Vlams: Rusland
Winaray: Rusya
Wolof: Riisi
吴语: 俄罗斯
Xitsonga: Rhaxiya
ייִדיש: רוסלאנד
Yorùbá: Rọ́síà
粵語: 俄羅斯
Zazaki: Rusya
Zeêuws: Rusland
žemaitėška: Rosėjė
中文: 俄罗斯
डोटेली: रुस
ГӀалгӀай: Россе Федераци
Kabɩyɛ: Ruusii
Lingua Franca Nova: Rusia