Romantyzm

Romantyzm (z fr. romantisme, od roman – powieść, opowieść) – epoka w historii sztuki i historii literatury trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku. Romantyzm był ruchem ideowym, literackim i artystycznym, który rozwinął się początkowo w Europie i wyrażał się w poezji, malarstwie i muzyce.

Powstał jako reakcja na zmiany społeczne i polityczne wywołane rewolucją przemysłową i rewolucją francuską z 1789 roku. Był formą buntu przeciwko ustalonym regułom społecznym, które rządziły społeczeństwami epoki Oświecenia – przeciw sztywnym zasadom życia arystokracji i mieszczaństwa, ustalonym regułom życia politycznego oraz przeciw naukowemu podejściu do natury i człowieka.Naczelne hasło Rewolucji Francuskiej – „wolność, równość, braterstwo” stało się drogowskazem dla nowego kierunku myślenia, który zakwestionował podstawy oświeceniowego, racjonalistycznego pojmowania świata.

Według romantyków świat dzielił się na to, co widzialne (materialne) i poznawalne zmysłowo oraz na to, co niewidzialne (duchowe) – dające się poznać jedynie za pomocą środków pozarozumowych, takich jak wiara i intuicja.

Romantycy zwrócili uwagę na życie wewnętrzne człowieka – duchowość, uczucia, emocje, a również na odrębność jednostki ludzkiej, jej odmienność i indywidualność. Dominacja uczucia nad rozumem była także buntem przeciwko zastanej rzeczywistości i obowiązującym w niej normom społecznym. Metodą poznania świata stać się miał nie empiryzm, ale sztuka.Typowy romantyczny bohater literacki to buntownik motywowany wielkimi namiętnościami, takimi jak miłość lub nienawiść. Bohater ten charakteryzuje się nieprzeciętnością, konfliktowością; samotnie buntuje się przeciw normom społecznym lub walczy w obronie ojczyzny. Najważniejszym uczuciem dla romantyka jest miłość, przeważnie nieszczęśliwa i tragiczna, zawsze jednak wszechogarniająca i potężna.

Z romantyzmem związane było także przeświadczenie o konieczności walki z tyranią, ze zniewoleniem człowieka, z uprzedzeniami społecznymi i rasowymi. Przeświadczenie to zaowocowało wieloma zrywami o charakterze rewolucyjnym lub narodowym, jakie miały miejsce niemal w całej Europie. Zrywy te to m.in. powstanie Greków przeciwko Turkom (1821), powstanie dekabrystów (1825) w Rosji, rewolucja lipcowa (1830) we Francji, powstanie listopadowe (1830–1831) w Polsce, Wiosna Ludów (1848–1849), która ogarnęła szereg europejskich krajów, powstanie styczniowe (1863–1864) w Polsce.

Inne języki
Afrikaans: Romantiek
Alemannisch: Romantik
العربية: رومانسية (فن)
aragonés: Romanticismo
asturianu: Romanticismu
azərbaycanca: Romantizm
تۆرکجه: رومانتیزم
Bân-lâm-gú: Lô-bān-chú-gī
башҡортса: Романтизм
беларуская: Рамантызм
беларуская (тарашкевіца)‎: Рамантызм
български: Романтизъм
bosanski: Romantizam
català: Romanticisme
Чӑвашла: Романтизм
Cebuano: Romantisismo
čeština: Romantismus
Cymraeg: Rhamantiaeth
Deutsch: Romantik
eesti: Romantism
Ελληνικά: Ρομαντισμός
English: Romanticism
español: Romanticismo
Esperanto: Romantikismo
فارسی: رمانتیسم
français: Romantisme
Frysk: Romantyk
Gaeilge: Rómánsachas
galego: Romanticismo
贛語: 浪漫主義
한국어: 낭만주의
հայերեն: Ռոմանտիզմ
hrvatski: Romantizam
Bahasa Indonesia: Romantisisme
interlingua: Romanticismo
íslenska: Rómantíkin
italiano: Romanticismo
עברית: רומנטיקה
Basa Jawa: Romantisisme
ქართული: რომანტიზმი
kurdî: Romantîzm
Кыргызча: Романтизм
latviešu: Romantisms
lietuvių: Romantizmas
Limburgs: Romantiek
Lingua Franca Nova: Romanticisme
magyar: Romantika
македонски: Романтизам
മലയാളം: കാല്പനികത
монгол: Романтизм
Nedersaksies: Romantiek
日本語: ロマン主義
norsk nynorsk: Romantikken
occitan: Romantisme
oʻzbekcha/ўзбекча: Romantizm
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ
پنجابی: رومانیت
Papiamentu: Romanticismo
português: Romantismo
română: Romantism
rumantsch: Romantica
русиньскый: Романтізм
русский: Романтизм
Seeltersk: Romantik
sicilianu: Rumanticismu
Simple English: Romanticism
سنڌي: رومانيت
slovenčina: Romantizmus
slovenščina: Romantika
کوردی: ڕۆمانتیزم
српски / srpski: Романтизам
srpskohrvatski / српскохрватски: Romantizam
svenska: Romantiken
Tagalog: Romantisismo
тоҷикӣ: Романтизм
Türkçe: Romantizm
українська: Романтизм
اردو: رومانیت
vèneto: Romanticismo
Tiếng Việt: Chủ nghĩa lãng mạn
walon: Romantisse
West-Vlams: Romantiek
Winaray: Romantisismo
粵語: 浪漫主義
中文: 浪漫主义