Republika Zjednoczonych Prowincji

Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Republika Zjednoczonych Prowincji/Republika Siedmiu Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich
1581-1795
Flaga Republiki Zjednoczonych Prowincji
Herb Republiki Zjednoczonych Prowincji
Flaga Republiki Zjednoczonych ProwincjiHerb Republiki Zjednoczonych Prowincji
Dewiza: (niderl.) Eendracht maakt macht
(Z jedności siła)
Położenie Republiki Zjednoczonych Prowincji
Język urzędowyniderlandzki
Stolicade facto Haga
Ustrój politycznyrepublika
Ostatnia głowa państwastadhouder
Wilhelm V Orański
Jednostka monetarnagulden
Niepodległość
• ogłoszenie
• proklamowanie republiki
• uznanie
od Hiszpanii
26 lipca 1581
1588
30 stycznia 1648
Proklamowanie Republiki Batawskiejprzez Francję
19 stycznia 1795
Religia dominującade facto kalwinizm

Republika Zjednoczonych Prowincji lub Zjednoczone Prowincje (oficjalnie: Republika Siedmiu Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich, niderl. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden) – republika założona przez 7 protestanckich prowincji północnych Niderlandów (Holandia, Zelandia, Utrecht, Groningen, Geldria, Overijssel, Fryzja), które po zawarciu unii utrechckiej zdetronizowały w 1581 króla Hiszpanii Filipa II.

Nowe państwo (republika została oficjalnie proklamowana w 1588 roku) przybrało charakter protestancki (kalwiński). Po zamordowaniu Wilhelma Orańskiego (1584) tytuł namiestnika oraz naczelne dowództwo otrzymał jego syn Maurycy z Nassau, który kontynuował wojnę z Hiszpanią.

W 1609 r. nastał dwunastoletni rozejm, po którym rozpoczęła się kolejna wojna. W pokoju westfalskim 1648 Hiszpania uznała niepodległość Zjednoczonych Prowincji.

Od końca XVI wieku Prowincje przeżywały rozkwit – do miast holenderskich przeniósł się handel zamorski, powstały nowe kompanie handlowe między innymi takie jak: Holenderska Kompania Wschodnioindyjska, Holenderska Kompania Zachodnioindyjska. Republika Zjednoczonych Prowincji wzięła udział, wraz z takimi potęgami ówczesnej Europy, jak Anglia czy Francja, w kolonizacji Ameryki Północnej. Holandia posiadała także sławy nauki i sztuki, np. Rembrandta, Grotiusa, Huygensa.

Obszar północnych protestanckich Niderlandów stanowi obecnie terytorium Holandii, europejskiej części Królestwa Niderlandów. Głową państwa jest król z dynastii orańskiej (Oranje-Nassau), potomek Wilhelma Orańskiego.

Kres Republiki poprzedził w Holandii wybuch wojny domowej (1785–1787) pomiędzy frakcją „patriotów” a oranżystami. Interweniowały wówczas Prusy, które przywróciły Orańczykom dziedziczny tron. Republika Zjednoczonych Prowincji ostatecznie upadła, kiedy Holandia została zajęta przez rewolucyjne wojska francuskie, podczas walk z koalicją antyfrancuską. Wówczas, 19 stycznia 1795 roku – dzień po opuszczeniu kraju przez namiestnika Wilhelma V Orańskiego, została proklamowana Republika Batawska. Dopiero po kongresie wiedeńskim ród Oranje-Nassau mógł odzyskać zagarnięty tron.

Inne języki
français: Provinces-Unies
Bahasa Indonesia: Republik Belanda
къарачай-малкъар: Бирикген провинцияла
Lingua Franca Nova: Republica nederlandes
مازِرونی: هلند جمهوری
Bahasa Melayu: Republik Belanda
Simple English: Dutch Republic
slovenščina: Republika Nizozemska
srpskohrvatski / српскохрватски: Nizozemska Republika
Tiếng Việt: Cộng hòa Hà Lan