Ratusz

Ten artykuł dotyczy budynku. Zobacz też: ratusz (ujednoznacznienie).

Ratusz (niem. Rathaus, ’dom rady’) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Budowany był najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną[1].

Historia

W starożytnej Grecji funkcję ratusza pełnił buleuterion, w Rzymie była to kuria.

Ratusze w miastach południowej Europy zaczęły powstawać w XII wieku, na terenach północnej Europy pojawiły się około 100 lat później. Wcześniej władze miejskie zbierały się w różnych miejscach, najczęściej w prywatnych domach kupców lub halach sukienniczych[2].

W okresie średniowiecza (w XII wieku) pojawiły się ratusze o charakterze budowli obronnych. Były stawiane najczęściej na planie czworoboku i sytuowane w centrum miasta, na rynku lub przy jednej z ważniejszych pierzei. Ważnym elementem była wieża, pełniąca funkcję strażnicy miejskiej, wkomponowana w bryłę budynku lub budowana jako wolnostojąca (beffroi). Spotyka się także ratusze z dwiema wieżami (jednym z przykładów jest ratusz w Szprotawie). W okresie renesansu i baroku ratusze budowano w ozdobnej formie, architektonicznie zbliżonej do pałacowej.

Najważniejszym pomieszczeniem w ratuszu była sala obrad. Było to jednocześnie największe i najbardziej reprezentacyjne pomieszczenie w budynku, umieszczano je na pierwszym piętrze. Ratusz, jako budowla monumentalna i reprezentacyjna, był znakiem siły i samorządności miasta.

Jedynym zachowanym w Polsce ratuszem drewnianym jest ratusz w Sulmierzycach[3]. Innym unikatowym ratuszem jest ratusz w Nowym Warpnie o konstrukcji szkieletowej.

Inne języki
Alemannisch: Rathaus
العربية: مبنى بلدية
aragonés: Casa d'a Villa
arpetan: Mèrie
asturianu: Casa Conceyu
беларуская: Ратуша
беларуская (тарашкевіца)‎: Ратуша
brezhoneg: Ti-kêr
català: Ajuntament
čeština: Radnice
dansk: Rådhus
Deutsch: Rathaus
eesti: Raekoda
English: Ratusz
Esperanto: Urbodomo
euskara: Udaletxe
فارسی: سیتی‌هال
français: Mairie
한국어: 지방 관청
Bahasa Indonesia: Balai kota
ქართული: რატუშა
қазақша: Ратуша
lietuvių: Rotušė
मराठी: नगरगृह
Nederlands: Gemeentehuis
日本語: 役所
norsk: Rådhus
norsk nynorsk: Rådhus
Plattdüütsch: Raadhuus
português: Paços do concelho
română: Primărie
русский: Ратуша
Simple English: City and town halls
slovenčina: Radnica
slovenščina: Mestna hiša
ślůnski: Ratuż
suomi: Raatihuone
svenska: Rådhus
Tagalog: City Hall
українська: Ратуша
اردو: ٹاؤن ہال
Võro: Raatus