Radar

Ten artykuł dotyczy urządzenia technicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Radar dalekiego zasięgu – antena paraboliczna (o średnicy 40 m) może się obracać, umożliwiając obserwację aktywności w pobliżu horyzontu.

Radar (stacja radiolokacyjna) – urządzenie służące do wykrywania – za pomocą fal radiowych – obiektów powietrznych, nawodnych oraz lądowych takich jak: samoloty, śmigłowce, rakiety, statki (również chmury oraz obiekty terenowe), pozwalające na określenie kierunku, odległości, a także rozmiarów obiektu, a w radarach dopplerowskich także do pomiarów prędkości wykrywanego obiektu.

Radary mogą też służyć do penetracji gruntu (GPR). Tę samą technikę wykorzystuje się także do badania lodowców.

Wstęp

Radar to słowo utworzone na początku lat czterdziestych XX w. z pierwszych liter angielskiego terminu „Radio Detection And Ranging” (wykrywanie oraz wyznaczanie odległości za pomocą fal radiowych, względnie: radiowe wykrywanie i namierzanie). Wcześniejszy termin brytyjski, RDF (Radio Direction Finding), został zastąpiony jego amerykańskim odpowiednikiem, który przyjął się w wielu językach.

Do wykrywania obiektów wykorzystuje się zjawisko odbicia fal radiowych (najczęściej w tym celu wykorzystuje się pasmo mikrofal) od wykrywanych obiektów lub fal wysyłane przez te obiekty. W radarze aktywnym nadajnik radaru emituje wiązkę promieniowania oświetlającą badany obszar, sygnał odbija się od obiektu i odbierany jest w odbiorniku znajdującym się zazwyczaj w tym samym miejscu co nadajnik. Jako sygnał sondujący można stosować krótkie impulsy o dużej mocy (w radarze impulsowym) lub stosować falę ciągłą (w radarach policyjnych, radarach FMCW i radarach szumowych).

Radar pasywny sam nie emituje promieniowania elektromagnetycznego, a jedynie odbiera promieniowanie odbite od obiektów, pochodzące zwykle od innych radarów lub nadajników telekomunikacyjnych. Na podstawie opóźnienia czasowego i przesunięcia dopplerowskiego sygnału odbitego określa się położenie i prędkość wykrytych obiektów. Czasem (niepoprawnie) do radarów zalicza się urządzenia rozpoznawcze (ESM), które odbierają sygnały nadawane z pokładu obserwowanych obiektów – zwykle sygnały wysyłane w celach komunikacyjnych przez samoloty lub sygnały z radarów pokładowych. Urządzenia takie są w stanie określić kierunek przyjścia sygnału, a w przypadku połączenia ich w sieć – określenie położenia i prędkości źródeł sygnału. Przykładem takich urządzeń, stosowanych w astronomii są radioteleskopy odbierające promieniowanie wysyłane przez obiekty kosmiczne. Docierający do odbiornika sygnał jest zwykle bardzo słaby, dlatego też trzeba konstruować odpowiednio duże anteny i niskoszumne odbiorniki (często chłodzone ciekłym helem), aby umożliwić określenie kierunku przyjścia sygnału, jego natężenia i innych parametrów służących do identyfikacji obiektu.

Urządzenia radarowe mają obecnie wiele zastosowań, m.in. w meteorologii do wykrywania chmur burzowych, kontroli ruchu lotniczego, morskiego, prędkości poruszających się pojazdów przez policję oraz w wojsku. Wykorzystuje się je również do tworzenia obrazów o wysokiej rozróżnialności, stosując technikę syntezowania apertury (SARang. synthetic aperture radar). Poprzednikiem tej technologii był pokładowy radar obserwacji bocznej SLAR.

Inne języki
Afrikaans: Radar
Alemannisch: Radar
العربية: رادار
অসমীয়া: ৰাডাৰ
asturianu: Radar
azərbaycanca: Radar
বাংলা: রাডার
беларуская: Радар
беларуская (тарашкевіца)‎: Радыёлякацыйная станцыя
български: Радиолокатор
bosanski: Radar
brezhoneg: Radar
català: Radar
čeština: Radar
Cymraeg: Radar
dansk: Radar
Deutsch: Radar
eesti: Radar
Ελληνικά: Ραντάρ
English: Radar
español: Radar
Esperanto: Radaro
euskara: Radar
فارسی: رادار
français: Radar
Frysk: Radar
Gaeilge: Radar
galego: Radar
贛語: 雷達
한국어: 레이더
हिन्दी: रडार
hrvatski: Radar
Bahasa Indonesia: Radar
íslenska: Ratsjá
italiano: Radar
עברית: מכ"ם
ಕನ್ನಡ: ರೇಡಾರ್
ქართული: რადარი
қазақша: Радар
Kiswahili: Rada
kurdî: Radar
ລາວ: ລາດາ
Latina: Radar
latviešu: Jūras radars
Lëtzebuergesch: Radar
lietuvių: Radaras
മലയാളം: റഡാർ
Bahasa Melayu: Radar
မြန်မာဘာသာ: ရေဒါ
Nederlands: Radar
日本語: レーダー
norsk: Radar
norsk nynorsk: Radar
occitan: Radar
Oromoo: Raadaarii
ਪੰਜਾਬੀ: ਰਡਾਰ
پنجابی: ریڈار
پښتو: رادار
Patois: Riedaar
português: Radar
Qaraqalpaqsha: Radar
română: RADAR
Scots: Radar
sicilianu: Radar
Simple English: Radar
slovenčina: Radar
slovenščina: Radar
српски / srpski: Радар
srpskohrvatski / српскохрватски: Radar
suomi: Tutka
svenska: Radar
Tagalog: Radar
Türkçe: Radar
Türkmençe: Radar
українська: Радар
اردو: ریڈار
Tiếng Việt: Ra đa
walon: Radår
Winaray: Radar
粵語: 雷達
中文: 雷达