Róg (instrument muzyczny)

Róg
Waltornia
Ilustracja
Klasyfikacja naukowa
Aerofon piszczałkowy
Klasyfikacja popularna
dęty blaszany
Producenci

Yamaha

XVII-wieczny róg myśliwski
Brzmienie rogu (L. van Beethoven IX Symfonia)

Róg, waltornia (wł. corno, skrót: cor.) – muzyczny instrument dęty blaszany. Do tej samej rodziny instrumentów należą między innymi trąbka, puzon i tuba. Skala rogu jest nieco niższa niż puzonu i obejmuje zakres dźwięków muzycznych od B1 (B1 brzmiącego – B oktawy kontra dla rogu podwójnego, współcześnie używanego F/B) do f2 (f oktawy dwukreślnej dla rogu F/B). Istnieją również inne odmiany rogu o wyższej skali i nieco odmiennej barwie dźwięku.

Pochodzenie i budowa

Najbardziej pierwotną formą rogu był prawdopodobnie róg pochodzenia zwierzęcego, przeważnie bawoli lub barani. Świadczy o tym jego nazwa (nie tylko w języku polskim). Także we francuskim cor, włoskim corno, hiszpańskim cuerno, angielskim horn, niemieckim Horn lub Waldhorn (z tego ostatniego wywodzi się alternatywna nazwa polska – waltornia). Z powodu prymitywnej budowy i braku ustnika skala takiego rogu była niewielka, ograniczająca się do jednego lub najwyżej kilku dźwięków. Z czasem zaczynały powstawać rogi metalowe, używane przez pasterzy, żołnierzy i myśliwych, a także wykonane z metali szlachetnych – złota i srebra oraz z kości słoniowej, z których korzystało rycerstwo i możni na polowaniach. Początkowo róg używany był jak instrument sygnałowy w wojsku i na polowaniach. Później zaczęto ich także używać w produkcjach teatralnych do tworzenia dźwiękowych efektów specjalnych.

Metalowy róg zbudowany z rury zakończonej kielichowym rozszerzeniem tradycyjnie przyjął formę okrągłej, pojedynczej lub podwójnej pętli. Instrument posiadał różne rozmiary i stroje.

Technika gry na rogu współczesnym wymaga, aby jednocześnie dąć przez odpowiednio ułożone wargi, obsługiwać wentyle i operować ręką w czarze głosowej instrumentu.

Inne języki
العربية: هورن
azərbaycanca: Valtorn
беларуская: Валторна
български: Валдхорна
བོད་ཡིག: འཁྱིལ་དུང་།
čeština: Lesní roh
dansk: Valdhorn
eesti: Metsasarv
English: French horn
فارسی: کر (ساز)
français: Cor d'harmonie
Gàidhlig: Còrn Sasannach
galego: Trompa
한국어: 호른
Հայերեն: Գալարափող
hrvatski: Rog (glazbalo)
Bahasa Indonesia: French horn
עברית: קרן יער
ქართული: ვალტორნა
қазақша: Валторна
Кыргызча: Валторна
latviešu: Mežrags
lietuvių: Valtorna
македонски: Хорна
မြန်မာဘာသာ: ပြင်သစ်ခရာ
日本語: ホルン
norsk: Valthorn
norsk nynorsk: Valthorn
oʻzbekcha/ўзбекча: Valtorna
português: Trompa
română: Corn francez
Runa Simi: Qiqiri
русский: Валторна
sicilianu: Cornu
slovenčina: Lesný roh
slovenščina: Rog (glasbilo)
српски / srpski: Рог (инструмент)
srpskohrvatski / српскохрватски: Horna
svenska: Valthorn
ไทย: ฮอร์น
Türkçe: Korno
українська: Валторна
Tiếng Việt: Kèn cor
walon: Côr
中文: 法國號