Psitakozaur

Psitakozaur
Psittacosaurus
Osborn, 1923
Okres istnienia: 130–110 mln lat temu
O
S
D
C
P
T
J
K
N
Psitakozaur
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury ptasiomiedniczne
Podrząd cerapody
Infrarząd ceratopsy
Rodzina psitakozaury
Rodzaj psitakozaur

Psitakozaur (Psittacosaurus) – rodzaj prymitywnego ceratopsa z rodziny psitakozaurów (Psittacosauridae). Jego nazwa oznacza „papuzi jaszczur” – odnosi się do kształtu jego dzioba, przypominającego dziób papugi. Psittacosaurus występował na terenach współczesnej Azji ok. 130-100 mln lat temu. Obecnie znamy ponad dziesięć gatunków należących do tego rodzaju. Zwierzęta te charakteryzowały się mocnym dziobem. Były roślinożercami wielkości gazeli. Psittacosaurus był jednym z najprymitywniejszych ceratopsów. Psitakozaur żył w Chinach, Mongolii, Rosji i być może Tajlandii. Obecnie znaleziono 400 skamielin psitakozaura, w tym wiele kompletnych szkieletów. Dzięki temu psitakozaur jest obecnie jednym z najlepiej poznanych marginocefali. Znaleziono ponadto szkielety osobników w różnym wieku – od świeżo wyklutego pisklęcia po osobnika w pełni dorosłego, co umożliwiło dokładne zbadanie przebiegu życia psitakozaura i jego obyczajów rozrodczych.

Morfologia

Porównanie wielkości człowieka i psitakozaura

Gatunki psitakozaura różnią się od siebie budową czaszki i szkieletu oraz rozmiarami, ale wszystkie zachowują ten sam plan budowy ciała. Najsłynniejszy gatunek psitakozaura – P. mongoliensis – osiągał 2 m długości [1] oraz nieco powyżej 20 kg masy [2]. Kilka gatunków psitakozaura (P. major, P. neimongoliensis i P. xinjiangensis [3] [4] [5]) było zbliżonych do niego rozmiarami, podczas gdy inne były znacznie mniejsze (P. sinensis, P. meileyingensis) [6]. Najmniejszym gatunkiem należącym do tego rodzaju był P. ordosensis (był on o 30% mniejszy niż P. mongoliensis [4]). Po P. mongoliensis największymi gatunkami były P. lujiatunensis i P. sibiricus [7] [8].
Wysoka i krótka czaszka psitakozaura znacznie różniła się od czaszek większości dinozaurów ptasiomiednicznych i posiadała kilka cech charakterystycznych dla ceratopsów, takich jak kość rostralna i zwężająca się ku dołowi kość jarzmowa. Jednak psitakozaur w odróżnieniu od bardziej zaawansowanych ceratopsów nie miał kostnych rogów ani kryzy wokół karku [9] . Tylko u P. sibiricus rozwinęły się rogi, co może być przykładem konwergencji [8]. Jak sugeruje nazwa, jego dziób był podobny do dziobu papugi.
Długość kończyn przednich psitakozaura wynosiła tylko 58% długości kończyn tylnych. Miał zaledwie cztery palce, w odróżnieniu od większości dinozaurów ptasiomiednicznych.

Ubarwienie

W 2010 roku na podstawie pigmentów zachowanych w łuskach psitakozaura Lingham-Soliar i Plodowski zasugerowali, że dinozaur ten był ubarwiony głównie na czarno i bursztynowo-brązowo, w maskujące barwy, z ciemniejszym grzbietem, a jaśniejszą stroną brzuszną ciała [10].

Inne języki
català: Psitacosaure
čeština: Psittacosaurus
español: Psittacosaurus
Esperanto: Psitakosaŭro
فارسی: سیتاکوسور
français: Psittacosaurus
galego: Psitacosauro
italiano: Psittacosaurus
қазақша: Пситтакозавр
latviešu: Psitakozaurs
lietuvių: Psitakozauras
Nederlands: Psittacosaurus
ଓଡ଼ିଆ: Psittacosaurus
português: Psitacossauro
română: Psittacosaurus
Simple English: Psittacosaurus
slovenčina: Psittacosaurus
Türkçe: Psittacosaurus
українська: Psittacosaurus
Tiếng Việt: Psittacosaurus