Psitakozaur

Psitakozaur
Psittacosaurus
Osborn, 1923
Okres istnienia: 130–110 mln lat temu
Psitakozaur
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadazauropsydy
Podgromadadiapsydy
Infragromadaarchozauromorfy
Nadrząddinozaury
Rząddinozaury ptasiomiedniczne
Podrządcerapody
Infrarządceratopsy
Rodzinapsitakozaury
Rodzajpsitakozaur

Psitakozaur (Psittacosaurus) – rodzaj prymitywnego ceratopsa z rodziny psitakozaurów (Psittacosauridae). Jego nazwa oznacza „papuzi jaszczur” – odnosi się do kształtu jego dzioba, przypominającego dziób papugi. Psittacosaurus występował na terenach współczesnej Azji ok. 130-100 mln lat temu. Obecnie znamy ponad dziesięć gatunków należących do tego rodzaju. Zwierzęta te charakteryzowały się mocnym dziobem. Były roślinożercami wielkości gazeli. Psittacosaurus był jednym z najprymitywniejszych ceratopsów. Psitakozaur żył w Chinach, Mongolii, Rosji i być może Tajlandii. Obecnie znaleziono 400 skamielin psitakozaura, w tym wiele kompletnych szkieletów. Dzięki temu psitakozaur jest obecnie jednym z najlepiej poznanych marginocefali. Znaleziono ponadto szkielety osobników w różnym wieku – od świeżo wyklutego pisklęcia po osobnika w pełni dorosłego, co umożliwiło dokładne zbadanie przebiegu życia psitakozaura i jego obyczajów rozrodczych.

Morfologia

Porównanie wielkości człowieka i psitakozaura

Gatunki psitakozaura różnią się od siebie budową czaszki i szkieletu oraz rozmiarami, ale wszystkie zachowują ten sam plan budowy ciała. Najsłynniejszy gatunek psitakozaura – P. mongoliensis – osiągał 2 m długości[1] oraz nieco powyżej 20 kg masy[2]. Kilka gatunków psitakozaura (P. major, P. neimongoliensis i P. xinjiangensis[3][4][5]) było zbliżonych do niego rozmiarami, podczas gdy inne były znacznie mniejsze (P. sinensis, P. meileyingensis)[6]. Najmniejszym gatunkiem należącym do tego rodzaju był P. ordosensis (był on o 30% mniejszy niż P. mongoliensis[4]). Po P. mongoliensis największymi gatunkami były P. lujiatunensis i P. sibiricus[7][8].
Wysoka i krótka czaszka psitakozaura znacznie różniła się od czaszek większości dinozaurów ptasiomiednicznych i posiadała kilka cech charakterystycznych dla ceratopsów, takich jak kość rostralna i zwężająca się ku dołowi kość jarzmowa. Jednak psitakozaur w odróżnieniu od bardziej zaawansowanych ceratopsów nie miał kostnych rogów ani kryzy wokół karku[9] . Tylko u P. sibiricus rozwinęły się rogi, co może być przykładem konwergencji[8]. Jak sugeruje nazwa, jego dziób był podobny do dziobu papugi.
Długość kończyn przednich psitakozaura wynosiła tylko 58% długości kończyn tylnych. Miał zaledwie cztery palce, w odróżnieniu od większości dinozaurów ptasiomiednicznych.

Ubarwienie

W 2010 roku na podstawie pigmentów zachowanych w łuskach psitakozaura Lingham-Soliar i Plodowski zasugerowali, że dinozaur ten był ubarwiony głównie na czarno i bursztynowo-brązowo, w maskujące barwy, z ciemniejszym grzbietem, a jaśniejszą stroną brzuszną ciała[10].

Inne języki
català: Psitacosaure
čeština: Psittacosaurus
español: Psittacosaurus
Esperanto: Psitakosaŭro
فارسی: سیتاکوسور
français: Psittacosaurus
galego: Psitacosauro
italiano: Psittacosaurus
қазақша: Пситтакозавр
latviešu: Psitakozaurs
lietuvių: Psitakozauras
Nederlands: Psittacosaurus
ଓଡ଼ିଆ: Psittacosaurus
português: Psitacossauro
română: Psittacosaurus
Simple English: Psittacosaurus
slovenčina: Psittacosaurus
Türkçe: Psittacosaurus
українська: Psittacosaurus
Tiếng Việt: Giác long két