Prezydent

Ten artykuł dotyczy głowy państwa. Zobacz też: prezydent (ujednoznacznienie).

Prezydent ( łac. praesidens, ’zasiadający na czele’) – najwyższy urząd w państwie będącym republiką [1], zazwyczaj jednoznaczny z pełnieniem funkcji jednoosobowej głowy państwa. Wyjątki od tej zasady poniżej. W systemie prezydenckim prezydent jest również szefem rządu (np. w USA). Małżonką prezydenta jest pierwsza dama.

Ze względu na czas pełnienia urzędu występuje:

  • Prezydent kadencyjny – sprawujący funkcję prezydenta przez określoną długość czasu, tj. kadencję. Ta forma prezydentury funkcjonuje w obecnym państwie polskim.
  • Prezydent dożywotni – głowa państwa o tytule prezydenckim, która zgodnie z prawem swego kraju ma ją pełnić aż do śmierci. Taka instytucja istnieje niemal wyłącznie w systemach dyktatorskich. Dożywotnimi prezydentami, którzy zmarli podczas swego urzędowania byli m.in. prezydent Jugosławii Josip Broz Tito (dożywotni prezydent w latach 1974-1980), Haiti François Duvalier (dożywotni prezydent w latach 1964-1970), czy TurkmenistanuSaparmyrat Nyýazow (dożywotni prezydent w latach 1999-2006). De facto dożywotnim prezydentem Korei Północnej był w latach 1972-1994 Kim Ir Sen – w jego przypadku kolejne kadencje stanowiły czystą formalność.

Polskim przykładem dożywotniej prezydentury jest August Zaleski, Prezydent Polski na Uchodźstwie który pomimo formalnego zakończenia w 1954 r. kadencji prezydenckiej, nadal sprawował prezydenturę do śmierci w 1972 r. [2]
Dożywotnio swe funkcje pełnili również dożowie Republiki Weneckiej przez cały czas jej istnienia (697-1797).

Prezydent honorowy – honorowy tytuł, jaki może być nadany jako tytuł honorowej głowy państwa. Prawdopodobnie jedynymi takimi przypadkami były nadanie tytułu honorowej przewodniczącej ChRL Song Qingling (Madame Sun Jat-sen) (w maju 1981 roku), oraz nadanie podobnego tytułu (wiecznego prezydenta) Kim Ir Senowi już po jego śmierci.

Prezydent – nie głowa państwa

Prezydent niebędący głową państwa występuje w:

  • Iran – funkcję głowy państwa pełni Najwyższy Przywódca (ajatollah), zaś prezydent jest szefem rządu reprezentującym Iran w kontaktach międzynarodowych i często traktowanym jak faktyczna głowa państwa.
  • Szwajcaria – Prezydent jest jedynie przewodniczącym Rady Związkowej, która jest konstytucyjną, kolegialną głową państwa.
  • Bośnia i Hercegowina – Prezydentem określa się nieformalnie przewodniczącego Prezydium Bośni i Hercegowiny – trzyosobowego organu stojącego na czele państwa.
Inne języki
Afrikaans: President
አማርኛ: ፕሬዝዳንት
Ænglisc: Foresittend
العربية: رئيس
aragonés: President
asturianu: Presidente
azərbaycanca: Prezident
bamanankan: Jamanatigi
Bân-lâm-gú: Chóng-thóng
Basa Banyumasan: Presiden
беларуская: Прэзідэнт
беларуская (тарашкевіца)‎: Прэзыдэнт
भोजपुरी: राष्‍ट्रपति
български: Президент
bosanski: Predsjednik
brezhoneg: Prezidant
català: President
Чӑвашла: Президент
čeština: Prezident
Chavacano de Zamboanga: Presidente
Cymraeg: Arlywydd
dansk: Præsident
eesti: President
Ελληνικά: Πρόεδρος
English: President
español: Presidente
Esperanto: Prezidanto
euskara: Lehendakari
français: Président
Frysk: Presidint
Gaeilge: Uachtarán
galego: Presidencia
贛語: 總統
客家語/Hak-kâ-ngî: Chúng-thúng
한국어: 대통령
Հայերեն: Նախագահ
हिन्दी: राष्ट्रपति
hornjoserbsce: Prezident
hrvatski: Predsjednik
Ilokano: Presidente
Bahasa Indonesia: Presiden
interlingua: Presidente
íslenska: Forseti
italiano: Presidente
עברית: נשיא
Basa Jawa: Présidhèn
къарачай-малкъар: Президент
ქართული: პრეზიდენტი
қазақша: Президент
Kiswahili: Rais
Kreyòl ayisyen: Prezidan
Kurdî: Serokkomar
Latina: Praeses
latviešu: Prezidents
lietuvių: Prezidentas
Limburgs: President
lingála: Prezidá
magyar: Elnök
മലയാളം: പ്രസിഡന്റ്
მარგალური: პრეზიდენტი
Bahasa Melayu: Presiden
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cūng-tūng
Nederlands: President
नेपाली: राष्ट्रपति
нохчийн: Президент
Nordfriisk: President
norsk: President
norsk nynorsk: President
occitan: President
олык марий: Президент
oʻzbekcha/ўзбекча: Prezident
ਪੰਜਾਬੀ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
پنجابی: صدر
پښتو: ولسمشر
português: Presidente
română: Președinte
Runa Simi: Umalliq
русиньскый: Презідент
русский: Президент
саха тыла: Бэрэсидьиэн
Gagana Samoa: Peresitene
Scots: Preses
Simple English: President
slovenčina: Prezident
slovenščina: Predsednik
Soomaaliga: Madaxweyne
српски / srpski: Председник
srpskohrvatski / српскохрватски: Predsjednik
svenska: President
Tagalog: Pangulo
татарча/tatarça: Президент
తెలుగు: అధ్యక్షుడు
тоҷикӣ: Президент
Türkçe: Başkan
Türkmençe: Prezident
удмурт: Президент
українська: Президент
vèneto: Presidente
Tiếng Việt: Tổng thống
文言: 總統
Winaray: Mangulo
吴语: 总统
ייִדיש: פרעזידענט
Yorùbá: Ààrẹ
粵語: 總統
中文: 總統