< Portale < Geografia < Stany Zjednoczone

WIKIPORTAL Stany Zjednoczone

Flag of the United States of America
Great Seal of the United States of America
Location on the world map

Stany Zjednoczone, demokratyczne państwo o liczbie ludności przekraczającej prawie 310 000 000 i powierzchni 9 631 418 km² umiejscowione w Ameryce Północnej. Graniczy z Kanadą od północy i Meksykiem od południa; od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Od 4 lipca 1776 Stany Zjednoczone stały się niezależne od Wielkiej Brytanii. Pierwszym prezydentem USA został Jerzy Waszyngton. Początkowo nowe państwo miało wiele kłopotów finansowych i politycznych. Trwała walka pomiędzy dwoma obozami: Federalistów (późniejszych Republikanów) chcących silnej władzy centralnej i Antyfederalistów (którzy przekształcili się w Demokratycznych Republikanów, a następnie w Demokratów) dążących do zachowania odrębności poszczególnych stanów. Drugą sprawą sporną była kwestia niewolnictwa, które miało pozostać kwestią rozstrzyganą na poziomie władz stanowych i przez długi czas udawało się zachować równowagę pomiędzy jego zwolennikami i przeciwnikami. Konstytucja została uchwalona 17 września 1787.

Wybrany artykuł na medal

GeorgeMcClellan.jpeg

George Brinton McClellan (1826-1885) — generał major podczas wojny secesyjnej. Na jej początku odegrał istotną rolę w mobilizacji dobrze wyszkolonej i zorganizowanej armii dla Unii. Sformował Armię Potomaku, a od listopada 1861 do marca 1862 był głównodowodzącym Armii Unii. Mimo umiejętności drobiazgowego planowania i prowadzenia przygotowań, na polu bitwy unikał otwartych konfrontacji z agresywnymi przeciwnikami. Podczas bitwy pod Antietam udało mu się powstrzymać inwazję Lee na Maryland, jednak pomimo znaczącej przewagi liczebnej pozwolił mu na uniknięcie klęski i uzyskanie taktycznego remisu. W rezultacie prezydent Abraham Lincoln zakwestionował zdolności przywódcze McClellana, co spowodowało usunięcie go najpierw z pozycji głównodowodzącego, a następnie także dowódcy Armii Potomacu.

Po tym jak został odsunięty od dowództwa, w wyborach w 1864 nieskutecznie ubiegał się o fotel prezydenta Stanów Zjednoczonych z ramienia Partii Demokratycznej, przeciwko Lincolnowi. McClellan odrzucił postulaty swojej partii obiecujące zakończenie wojny i negocjacje z Konfederatami, co zmniejszyło skuteczność jego kampanii wyborczej. W latach 1878–1881 piastował stanowisko dwudziestego czwartego gubernatora stanu New Jersey. Ostatecznie zajął się twórczością literacką, w której bronił swoich decyzji podjętych podczas kampanii półwyspowej i wojny secesyjnej.

Chociaż większość współczesnych historyków nisko ocenia McClellana jako generała dowodzącego na polu bitwy, istnieje również wyrazista mniejszość, która twierdzi, że McClellan był umiejętnym dowódcą, a jego reputacja niesprawiedliwie ucierpiała ze strony zwolenników Lincolna, pragnących zrzucić na kogoś winę za niepowodzenia Unii. Spuścizna McClellana nie podlega zatem łatwej kategoryzacji. Gdy po wojnie poproszono Ulyssesa Granta o ocenę McClellana jako generała, odpowiedział: "McClellan jest dla mnie jedną z tajemnic wojny".

Wybrana ilustracja

March on Washington edit.jpg
)

Zgromadzenie uczestników marszu na Waszyngton (28 sierpnia 1963, National Mall w Waszyngtonie)

Czy wiesz, że...

Czy wiesz, że...

... Sędziowie amerykańscy, według zapisów konstytucyjnych są niezawiśli i pełnią swe funkcje bezterminowo?

... najdłuższą siecią metra na świecie jest metro nowojorskie?

... Wielkie Jezioro Słone w stanie Utah stanowi pozostałość plejstoceńskiego jeziora Bonneville?

... nazwa mieszczącego się w Seattle budynku Columbia Center (na zdjęciu) była zmieniana 4-krotnie?

Kuchnia

Traditional Banana Boat.jpg

Banana split – amerykański deser składający się głównie z lodów, na który w wersji klasycznej składają się trzy gałki lodów o smaku waniliowym, czekoladowym i truskawkowym, które są umieszczone w szeregu pomiędzy przepołowionym wzdłuż bananem. Gałkę lodów waniliowych polewa się sokiem z ananasa, zaś gałki lodów czekoladowych i truskawkowych polewa się odpowiednio sosem czekoladowym i truskawkowym. Udekorowany na obu końcach i pośrodku różyczkami z bitej śmietany, posypanymi pokruszonymi orzechami włoskimi i ozdobionymi kandyzowanymi w likierze Maraschino wiśniami. Serwowany w podłużnym pucharze do lodów lub na podłużnym talerzyku, które nazywane są potocznie łódką (ang. boat).

Do zrobienia

Evolution-tasks-old.png
Jeśli chcesz pomóc w tworzeniu portalu "Stany Zjednoczone", znajdziesz tu tematy, które są potrzebne do zrobienia/poszerzenia. Jeśli zauważyłeś, że brakuje jakiegoś artykułu, a sam nie możesz go napisać, prosimy o umieszczenie go na poniższej liście oraz tutaj.

Brakujące:
Michael Aguirre- Oświata w Stanach Zjednoczonych- Vashon Island- Muzyka w Stanach Zjednoczonych- Muzea w Stanach Zjednoczonych- Teatr w Stanach Zjednoczonych- Sport w Stanach Zjednoczonych- Kuchnia w Stanach Zjednoczonych

Do poszerzenia lub poprawienia:
Bob O’Connor- Cheyenne - Cincinnati - Clark (New Jersey) - Clarksville (Missouri) - Luke Ravenstahl- Tuscaloosa (Alabama) - Tyler (Teksas) - Unionville (Nevada)- United States Metric Board- Uniwersytet Stanforda- San Antonio (Teksas)- Szablon:Bronx- Szablon:Staten Island

Kategorie

Wybrany dobry artykuł

Humphrey Bogart 1945.JPG

Humphrey Bogart, właśc. Humphrey DeForest Bogart, ps. „Bogie” (ur. 25 grudnia 1899 w Nowym Jorku, zm. 14 stycznia 1957 w Los Angeles) – aktor amerykański, ikona kultury popularnej. American Film Institute umieścił go na pierwszym miejscu na liście największych aktorów wszech czasów (The 50 Greatest American Screen Legends). Był on najbardziej wpływowym aktorem kina noir.

Bogart zaczynał swoją karierę na deskach Broadwayu w latach 20. i 30., a w filmie grywał wówczas mało znaczące role. Po roli Duke’a Mantee w Skamieniałym lesie kariera aktora nabrała rozpędu. Odgrywał zazwyczaj role twardych, nieustępliwych mężczyzn, cyników, z duszą romantyka. Do jego najbardziej znanych filmów z lat 40. należą: Sokół maltański (1941), Casablanca (1942), Mieć i nie mieć (1944), Wielki sen (1946), Mroczne przejście (1947), Koralowa wyspa (1948) czy Skarb Sierra Madre (1948). W latach 50. zasłynął z ról w filmach: Pustka (1950), Afrykańska królowa (1951), Sabrina (1954) i Bunt na okręcie (1954). Aktor był trzykrotnie nominowany do Oscara i raz zdobył tę nagrodę za rolę Charliego Allnuta w Afrykańskiej królowej (1951). Bogart wystąpił w ponad 75 filmach.

Wybrana biografia

Cody-Buffalo-Bill-LOC.jpg

Buffalo Bill, właściwie William Frederick Cody (ur. 26 lutego 1846, zm. 10 stycznia 1917) – myśliwy, zwiadowca armii amerykańskiej (scout), organizator i aktor widowisk rozrywkowych; bohater Dzikiego Zachodu.

Zwiadowca armii USA podczas wojny secesyjnej (1861-1865) i wojen z Indianami (do 1877) w zachodnich stanach USA; 1883 zorganizował widowisko cyrkowe Wild West Show, przedstawiające wydarzenia z historii amerykańskiego Dzikiego Zachodu i do 1916 prezentował je w Ameryce Północnej oraz Europie Zachodniej; występowali wraz z nim tak znani ludzie Dzikiego Zachodu, jak karciarz i awanturnik Dziki Bill Hickok, mistrzyni w strzelaniu Annie Oakley, czy słynny pogromca generała Custera nad Little Big Horn, wódz Dakotów Hunkpapa Siedzący Byk. Buffalo Bill grał także w sztukach teatralnych pisanych specjalnie dla niego i w pierwszych filmach kowbojskich (westernach). W 1906 roku gościł w Krakowie.

Wybrana grafika na medal

Mount Hood reflected in Mirror Lake, Oregon.jpg
)

Wierzchołek stratowulkanu Mount Hood leżącego w północnej części Oregonu, należącego do pasma Gór Kaskadowych

Muzyka

Taylor Swift 2013 RED Tour (8588950448).jpg

Taylor Alison Swift (ur. 13 grudnia 1989 w Reading w stanie Pensylwania[1]) – amerykańska wokalistka, country i popowa, autorka tekstów oraz instrumentalistka.

W 2006 roku ukazała się jej pierwsza płyta, Taylor Swift, która uzyskała multiplatynowy status w Stanach Zjednoczonych. Dwa lata później Swift wydała swój drugi album, Fearless, który spędził na szczycie Billboard 200 jedenaście tygodni, więcej od jakiejkolwiek innej płyty od 2000 roku[2]. W listach podsumowujących sprzedaż albumów w 2008 roku, Fearless uplasował się na 3. miejscu z 2.1 milionami kopii, zaś Taylor Swift zajął 6. pozycję ze sprzedażą 1.5 miliona egzemplarzy[3]. W 2009 roku magazyn Billboard uznał Taylor za artystkę roku, a Fearless otrzymał w 2010 roku nagrodę Grammy dla albumu roku[4].

Sport

AmericaWestArena.jpg

US Airways Center (dawniej America West Arena) hala sportowo widowiskowa zlokalizowana w centrum Phoenix w stanie Arizona. Została otwarta 6 czerwca 1992 roku. Swoje siedziby mają tu zespoły: Phoenix Suns z NBA, Phoenix Mercury z WNBA oraz Arizona Rattlers z AFL. Koszt budowy wyniósł około 90 milionów dolarów.

14 listopada 2005 roku po fuzji America West Airlines z US Airways arena zmieniła nazwę na US Airways Center. W wyniku prac remontowych w 2003 roku dobudowano klimatyzowany przeszklony pawilon, w którym ludzie czekają w kolejce po bilety.


Kino

Ant-man-logo.svg

Ant-Manamerykański fantastycznonaukowy heist film na podstawie serii komiksów o superbohaterze o tym samym imieniu wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię odpowiedzialny jest Peyton Reed, a za scenariusz Edgar Wright, Joe Cornish, Adam McKay i Paul Rudd. W głównych rolach występują: Paul Rudd, Evangeline Lilly, Corey Stoll, Bobby Cannavale, Michael Peña, Tip „T.I.” Harris, Anthony Mackie, Wood Harris, Judy Greer, David Dastmalchian i Michael Douglas.

Główny bohater filmu, złodziej Scott Lang musi się pogodzić z nową rolą superbohatera, który posiada niezwykłą umiejętność zmniejszania rozmiaru z jednoczesnym zwiększaniem swojej siły. Wraz ze swoim mentorem, dr. Hankiem Pymem, chronią tajemnice i stawiają czoła zagrożeniom.

Produkcja kończy II Fazę Marvel Cinematic Universe i jest dwunastym filmem franczyzy. Jego kontynuacja Ant-Man and the Wasp została zapowiedziana na 2018 rok.

Światowa premiera odbyła się 29 czerwca 2015 roku, w Hollywood, polska zaś 17 lipca 2015 roku. Film zarobił prawie 520 milionów dolarów przy budżecie 130 milionów.

Inne Wikiportale

Portal.svg
  1. Biografia Taylor Swift w serwisie AllMusic (ang.). AllMusic. [dostęp 2014-09-25].
  2. Katie Hasty: Taylor Swift Continues Billboard 200 Dominance (ang.). Billboard, 04.03.2009. [dostęp 2014-09-25].
  3. 2008 U.S. Music Purchases Exceed 1.5 Billion; Growth in Overall Music Purchases Exceeds 10%.
  4. 2009 Artists of the Year. Billboard.com.
Inne języki
azərbaycanca: Portal:ABŞ
Bân-lâm-gú: Portal:Bí-kok
български: Портал:САЩ
dansk: Portal:USA
հայերեն: Պորտալ:ԱՄՆ
Bahasa Indonesia: Portal:Amerika Serikat
ქართული: პორტალი:აშშ
қазақша: Портал:АҚШ
kurdî: Portal:DYA
lietuvių: Vikisritis:JAV
magyar: Portál:USA
norsk: Portal:USA
پنجابی: بوآ: امریکہ
русский: Портал:США
srpskohrvatski / српскохрватски: Portal:Sjedinjene Američke Države
svenska: Portal:USA
українська: Портал:США
Tiếng Việt: Chủ đề:Hoa Kỳ
Zazaki: Portal:DAY