Literatura

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych literaturą, umożliwiający łatwiejszy dostęp oraz pomoc w rozwoju artykułów związanych z tą dziedziną wiedzy.

Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (Stefania Skwarczyńska[potrzebny przypis]), zatem dzieła artystyczne, literatura piękna, oraz teksty użytkowe, literatura stosowana - zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym. Dzieli się ją na trzy rodzaje literackie: epikę, lirykę i dramat.

Inne portale dotyczące literatury: Fantastyka, Fantasy, Śródziemie, William Szekspir, Komiks, Bibliologia.

Carl Spitzweg 021.jpg

Wybrany artykuł
SpaceSFMSpr1957.jpg

Space Science Fiction Magazineamerykański magazyn fantastycznonaukowy wydawany przez Republic Features Syndicate, Inc. Ukazały się dwa numery tego czasopisma, oba wydano w 1957 roku. Na jego łamach ukazywały się teksty znanych pisarzy, w tym Arthura C. Clarke'a i Jacka Vance'a, ale magazyn nie zdobył popularności i pod koniec 1957 zdecydowano o zaprzestaniu jego wydawania.

Publikacja i dane bibliograficzne

Literatura fantastycznonaukowa była jednym z głównych gatunków eksploatowanych na łamach popularnych pulp magazine, począwszy od wydawanego od 1926 roku „Amazing Stories”. Krótki boom na tę tematykę został zahamowany w czasie II wojny światowej, ale pod koniec lat 40. XX wieku gatunek ten ponownie zyskał na popularności, osiągając przed 1957 roku swoje apogeum. W ciągu tego roku w Stanach Zjednoczonych ukazał się przynajmniej jeden numer 24 magazynów fantastycznonaukowych. Jeden z najpopularniejszych, „Galaxy Science Fiction”, był z powodzeniem powiązany z dwie audycjami radiowymi: „Dimension X” i „X Minus One”. Rozwiązanie to znalazło naśladowców, w 1956 roku Lyle Kenyon Engel z Republic Features Syndicate ruszył na rynek z pakietem, w skład którego wchodziły dwie audycje radiowe oraz cztery czasopisma. Programami były „American Agent”, dramat szpiegowski, i „The Frightened”, gdzie lektorem był Boris Karloff. Dwa czasopisma stanowiły papierowe odbicie audycji radiowych, oprócz tego wydawano „Private Investigator Detective Magazine” i „Space Science Fiction Magazine”. Pierwszy numer „Private Investigator” ukazał się w 1956, problemy z planem radiowych audycji sprawiły, że dopiero w 1957 roku zaczęto wydawać pozostałe czasopisma.


Wybrana sylwetka
Victor Hugo.jpg

Victor Marie Hugo (ur. 26 lutego 1802 w Besançon, zm. 22 maja 1885 w Paryżu) francuski pisarz, poeta, dramaturg i polityk. Uznawany jest za najważniejszego przedstawiciela literatury francuskiej romantyzmu.

Jego twórczość jest bardzo bogata i zróżnicowana - należą do niej powieści (m.in. Katedra Marii Panny w Paryżu, znana też jako Dzwonnik z Notre Dame i Nędznicy), poezja liryczna (m.in. Ody i ballady oraz Legenda wieków), dramaty wierszem i prozą, listy oraz dyskursy polityczne w Izbie Parów (izbie wyższej parlamentu).

Victor Hugo był członkiem Akademii Francuskiej, deputowanym do Konstytuanty, a następnie Zgromadzenia Narodowego. Wspierał rewolucję lipcową w 1830, brał udział w rewolucji lutowej w 1848, a z powodu przekonań politycznych przez 19 lat (1851-1870) przebywał na dobrowolnym wygnaniu poza granicami Francji jako przeciwnik II Cesarstwa. Po upadku Napoleona III w roku 1870 wrócił do Francji. Został pochowany w paryskim Panteonie.

Victor Hugo urodził się w Besançon (w regionie Franche-Comté, w departamencie Doubs), lecz dzieciństwo spędził w Paryżu. Był najmłodszym z trzech synów Sophie Trébuchet (17721821) i Josepha Léopolda Sigisberta Hugo (17731828); jego starszymi braćmi byli: Abel Joseph Hugo (17981855) i Eugeniusz Hugo (18001837). W dzieciństwie często przenosił się wraz z ojcem, generałem Napoleona Bonaparte, do Hiszpanii i Neapolu.

Około 1813 zamieszkał w Paryżu razem z matką, która wcześnie zakończyła małżeństwo separacją z powodu związku z generałem Cesarstwa Victorem Fanneau de la Horie. Konkubent matki był jego pierwszym nauczycielem; edukacja była nieformalna i koncentrowała się na wszechstronnej lekturze.

W wieku zaledwie 14 lat, w lipcu 1816, Hugo napisał: Chcę być Chateaubriandem lub nikim. Jego talent objawił się bardzo wcześnie a ambicja była nieograniczona.


Artykuły na medal Wikimedal.png

Giacomo CasanovaAntoni LangeVictor HugoWilliam SzekspirLeconte de LisleHenry Wadsworth LongfellowLiteratura szwedzkojęzycznaMelchior WańkowiczLolita - Arrakis (Diuna) - Rudyard Kipling - Bjørnstjerne Bjørnson

Dobre artykuły Artículo bueno.svg

Ustrój polityczny Aten (Arystoteles) - Hobbit, czyli tam i z powrotem - Ferenc Molnár - John Ronald Reuel Tolkien - Galadriela - Rivendell - Przegląd dzieł Williama SzekspiraSonety Williama SzekspiraW poszukiwaniu straconego czasuBestia ludzka - Pieśń o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego - Nędznicy - Pateryk Kijowsko-Pieczerski - Dzwony Bazylei - Pasażerowie z dyliżansu - Rok dziewięćdziesiąty trzeci - Oryginał Laury - Lawon Barszczeuski - Hella (Mistrz i Małgorzata) - Zabójstwo przy Rue Morgue - Nortowie - Statek śmierci - Dziennik Anny Frank - Górski wieniec - Nautilus (fikcyjny okręt) - Space Science Fiction Magazine - Władysław Szlengel - Teodor Prodrom - Sully Prudhomme - Stosunki polsko-żydowskie w czasie drugiej wojny światowej (esej) - Stanisław Lem - Space Science Fiction Magazine - Słońce też wschodzi - Sławamir Adamowicz - Sejm ptasi - Nautilus (fikcyjny okręt) - Sąd polubowny (komedia Menandra) - Natalla Babina - Odludek albo mizantrop - Menander - Matteo Maria Boiardo - Markijan Szaszkewycz - Literatura bizantyńska za panowania dynastii heraklijskiej 610-717 - Literatura bizantyńska epoki Laskarysów i Paleologów (1204–1453) - Literatura bizantyńska epoki Komnenów i Angelosów (1081-1204) - Literatura bizantyńska epoki justyniańskiej 527-610 - Lawon Barszczeuski - Kakashi Hatake - Jan Malalas - Gustav Wied - Górski wieniec - Fabijan Szantyr - Ernest Hemingway - Chrétien de Troyes - Agatiasz Scholastyk

Rodzaje i gatunki literackie

Liryczne: aleksandrynanakreontykbergerettabukolika (sielanka) – ci – chōkadumkaelegiaepigramatepitafiumepyllionfraszkafugazelhaikuhymn – kaligram – kasydalimerykodapieśńpsalmromancarubajjatshisielankasonettren

Epickie: anegdotaautobiografiabajkabaśńbiografiachansons de gesteeposhumoreskakronikalegendamakamamonogatarinowelaopowiadaniepaterykpowieśćpowieść auktorialnapowieść autobiograficznapowieść biograficznapowieść detektywistycznapowieść epistolarnapowieść fantastycznapowieść historycznapowieść kryminalnapowieść poetyckapowieść produkcyjnapowieść przygodowapowieść psychologicznapowieść społeczno-obyczajowapowieść tendencyjnasadżsirat

Dramatyczne: dramat antycznydramat niescenicznydramat satyrowydramat symbolicznydramat szekspirowskidramat romantycznydramat historycznydramat współczesnydramat modernistycznydramat właściwykomediaoficjumskecztragediatragifarsa

Mieszane: balladaballada romantycznadramat romantycznygawędasatyrapoemat dygresyjnypoemat heroikomicznypowieść poetyckasylwatraktat

Pograniczne: apologiabestiariuszdziennikemblematesejfelietonlatopispamiętnikreportaż

Literatura obca

afrykańskaalbańskaangielskaamerykańskaarabskaaustriackaazerska – bengali – białoruska – brazylijska – bułgarska – chorwacka – chińskaczeskaduńskaestońskafińskafarerskafrancuska – grecka – gruzińska – hebrajska – hindi – hiszpańska – irlandzkaislandzkajapońska – kanadyjska – katalońska – koreańska – latynoamerykańska – litewskałotewskamacedońska – malajska – meksykańska – mongolska – niemieckojęzycznanorweska – nowogrecka – ormiańska – perska – portugalskarosyjskarumuńska – sanskrycka – serbskasłowackasłoweńska – szwajcarska – szwedzkojęzycznatureckaukraińskawalijskawęgierskawłoskaantycznej Grecji – antycznego Rzymu

Historia literatury

Literatura antyku – Literatura średniowiecza – Literatura okresu odrodzenia – Literatura XVI w. – Literatura XVII w. – Literatura XVIII w. – Literatura XIX w. – Literatura XX w. – Literatura XXI w.
Literatura – przegląd chronologiczny

Prądy literackie

akmeizmautentyzmbanalizmbarokklasycyzmdadaizmdekadentyzm – egzystencjalizm – ekspresjonizmfantastykafuturyzmgongoryzmgotycyzmhumanizmhagiografiaklasycyzmkwietyzmmarinizmnaturalizmneoklasycyzmosjanizmparnasizmPlejadypoezja lingwistycznapoezja metafizyczna – poezja trubadurów – populizmpostmodernizmpreromantyzmrealizm – powieść dworska - romantyzmrokokosentymentalizmsocrealizmsternizmsurrealizmsymbolizmteatr absurduturpizmultraizmweryzmyoungizm

Czasopisma literackie

Ukazujące się: AkcentArtPAPIERArtyleriaBorussiaCzas KulturyDialogEnigmaFA-artFenixFo paHa!artKresyKursywaLampaLiteratura na ŚwiecieNowa Fantastyka - Nowe KsiążkiOdraOpcjePamiętnik LiterackiPograniczaPomostyProtokół kulturalnyRed.Rita BaumStudiumTekstualiaTeksty DrugieToposTwórczośćWakatZeszyty LiterackieZeszyty PoetyckieZnak

Niewydawane: Brulion - ChimeraGazeta LiterackaKamenaKwadrygaKłosyKurier Polski (1829-1831)LiniaLiteratura (tygodnik)Literatura LudowaMaskiNowe WidnokręgiNowy Pamiętnik WarszawskiPonowaPro Arte et StudioProsto z MostuPrzegląd Artystyczno-LiterackiPrzegląd PolskiSkamanderSycynaSztuka i NaródTygodnik IlustrowanyUndergruntWiadomości LiterackieWspółczesnośćZapisZdrójZebraZwrotnica

Zobacz też:Kategorię grupującą czasopisma literackie.

Aktualności literackie



Wybrany cytat

Wybrana grafika

=

Sir Bedivere wrzuca Eskalibura do jeziora,
ilustracja Aubreya Beardsleya, 1894

Chcesz pomóc? Noia 64 apps kword.png

Kategoria zalążków artykułów literackich zawiera bardzo wiele haseł. Pomóż nam poprawić ich jakość! Kliknij tutaj i wybierz artykuł, który chcesz poszerzyć. Dziękujemy!


Antique-books-woodward.jpg Wikiprojekty!


Jeśli masz jakieś pytanie wiążące się z literaturą, możesz je zadać na stronach dyskusji wikiprojektów: literackiego i literaturoznawczego. A może sam/sama dołączysz do ich uczestników i zechcesz wzbogacić zasoby Wikipedii, pisząc nowy artykuł o jakimś utworze literackim czy pisarzu, lub poszerzając już istniejący?

Do zrobienia Noia 64 apps kword.png

Twórcy:T. Coraghessan Boyle - Heinz G. Konsalik - Aleksander Prochanow - Oksana Rabski - Natália Correia - James Branch Cabell - Érico Verissimo - Rebecca Moss - John Norman

Dzieła:Szatańskie tango (powieść) - Prognoza rozwoju biologii do roku 2040 - Opowieści z Avonlea - Kto się boi Virginii Woolf?Mit SyzyfaSiakuntalaSamotniaWyznania (Rousseau) - Menuet z pogrzebaczemMinna von BarnhelmBóg rzeczy małych - Bel Ami - Orlando: biografia - Z dala od zgiełku - W Górach Szaleństwa - Ślepe tory - Pachnący ogród - Zobaczyć Lankhmar i umrzeć

Pojęcia:masnawi – poezja skaldyczna – szkoła litewska – szkoła ukraińska

Do poszerzenia Noia 64 apps kword.png

Twórcy:Doris LessingKarl Adolph GjellerupKnut HamsunJulia HartwigMichel HouellebecqPer JersildNadżib MahfuzOlga TokarczukJan Chryzostom PasekJuliusz SłowackiStendhalMichaił SzołochowFederico García LorcaGuy de MaupassantKostis PalamasJózef Roth

Dzieła:Antoniusz i KleopatraBoska komediaCzekając na GodotaFaustFerdydurkeGargantua i PantagruelKról LearKubuś Fatalista i jego panLolitaSonety do LauryŚlubNa Zachodzie bez zmianNocny lotIdiotaOdysejaPani BovaryPieśń o Nibelungach

Pojęcia:dramat właściwyepos rycerskigawędaliteratura angielskaliteratura antycznej Grecjiliteratura chińskamiraklnowelapostać literackapowieśćtrawestacjaweryzm

Ostatnio dodane

Niektóre niedawno dodane artykuły związane z literaturą:

Sylwetki twórców: Lillian Roxon - Tadeusz Przeciszewski - Soeman Hasibuan - Robert Habeck - Ołżas Sulejmienow - Mark Gałłaj - Daniela Kovářová - Tadeusz Wawryszko - Gawriił Dobrżynski - Anatolij Ananjew - Roman Królikowski - Kazimierz Schleyen - Tadeusz Fabiański - Radosław Paczocha

Dzieła literackie: Marzyciel (powieść) - Ljósvetninga saga - Proxima (powieść) - Edward II (dramat)

Pojęcia: literatura farerska - literatura fińska - pirychej - postać literacka - prąd literacki - tradycja literacka - koło hermeneutyczne - literatura obrachunków inteligenckich - raki - literackość - impresjonizm

Grupy i pokolenia literackie: Inaczej - Wierzbak - Próby - Pokolenie „Współczesności” - Kontynenty

Inne portale polskojęzycznej Wikipedii
Portal.svg


Przypisy


Inne języki
Alemannisch: Portal:Literatur
العربية: بوابة:أدب
azərbaycanca: Portal:Ədəbiyyat
한국어: 포털:문학
Bahasa Indonesia: Portal:Sastra
Kreyòl ayisyen: Pòtay:literati
Lëtzebuergesch: Portal:Literatur
македонски: Портал:Книжевност
Bahasa Melayu: Portal:Sastera
Nederlands: Portaal:Literatuur
日本語: Portal:文学
oʻzbekcha/ўзбекча: Portal:Adabiyot
português: Portal:Literatura
slovenčina: Portál:Literatúra
slovenščina: Portal:Literatura
српски / srpski: Портал:Књижевност
татарча/tatarça: Портал:Әдәбият
Türkçe: Portal:Edebiyat
українська: Портал:Література
اردو: باب:ادب
Tiếng Việt: Chủ đề:Văn học